Đọc hiểu Tâm tư trong tù (Tố Hữu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

Cảm hứng chính của bài thơ là khát vọng tự do và niềm khao khát cuộc sống bên ngoài.

Tâm trạng của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ thứ nhất: cô đơn, đau khổ, ngột ngạt vì bị giam hãm, nhưng đồng thời vẫn sôi nổi, rạo rực hướng ra bên ngoài, lắng nghe tiếng đời náo nức với sự khao khát cháy bỏng.

- “hương” (mùi thơm) là cái trừu tượng, vô hình, nhưng ở đây tác giả dùng từ “hút mật” trước đó rồi đến “hương tự do” như một thực thể cụ thể, có thể cảm nhận bằng khứu giác.

- “Hương tự do” biến cái trừu tượng thành cái cụ thể, có thể “thơm ngát”, lan tỏa mạnh mẽ.

- Tác dụng: nhấn mạnh khát vọng tự do mãnh liệt, làm cho tự do trở nên gần gũi, cảm nhận được, như một nguồn sống, nguồn hạnh phúc vô tận (“ngàn ngày”).

Từ nội dung đoạn thơ, ta càng thấm thía ý nghĩa sâu sắc của cuộc sống tự do. Tự do không chỉ là không bị xiềng xích, lao tù, mà là điều kiện để con người được sống trọn vẹn với thiên nhiên, được hít thở bầu không khí rộng lớn và lắng nghe nhịp sống "lăn náo nức" của đời thường. Qua nỗi cô đơn, khao khát của người tù, ta thấy rằng tự do chính là mạch nguồn của sự sống, là “hương thơm ngát” nuôi dưỡng tâm hồn và ý chĩ. Khi bị tước đoạt tự do, con người mới thực sự cảm nhận được giá trị vô giá của nó. Đoạn thơ nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết trân trọng, gìn giữ tự do, đồng thời cũng khơi dậy ý chí vượt lên hoàn cảnh: dù trong ngục tối, tinh thần vẫn có thể bay cao, hướng về ánh sáng và niềm tin vào tương lai.