Đọc hiểu Ban mai (Nguyễn Quang Thiều) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

Bóng tối đêm dần sáng như một con mèo nhung khổng lồ bước đi uyển chuyển Cái đuôi mềm của nó chạm vào tôi làm tôi tỉnh giấc

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

BAN MAI (Nguyễn Quang Thiều)

Bóng tối đêm dần sáng như một con mèo nhung khổng lồ bước đi uyển chuyển

Cái đuôi mềm của nó chạm vào tôi làm tôi tỉnh giấc

Tôi cựa mình như búp non mở lá

Ý nghĩ mỉm cười trong vắt trước ban mai

 

Những xôn xao lùa qua hơi ẩm

Vọng về từ cánh đồng rộng lớn mờ sương

Tiếng bánh xe trâu lặng lẽ qua đêm

Chất đầy hương cỏ tươi lăn về nơi hừng sáng

 

Ơi… ơi…ơi, những con đường thân thuộc

Như những ngón tay người yêu lùa mãi vào chân tóc

Ai gọi đấy, ai đang cười khúc khích

Tôi lách mình qua khe cửa, ơi… ơi…

 

Người nông dân bế tôi lên và đặt vào thùng xe

Dưới vành nón của người cất lên trầm trầm giọng hát

Như tiếng lúa khô chảy vào trong cót

Như đất ấm trào lên trong lóe sáng lưỡi cày

 

Chiếc bánh xe trâu một nửa đã qua đêm

Một nửa thùng cỏ tươi còn trong bóng tối

Và sau tiếng huầy ơ như tiếng người chợt thức

Những ngọn ban mai mơn mởn rướn mình

(Sự mất ngủ của lửa, Nguyễn Quang Thiều, NXB Hội nhà văn, 2015, tr.13-14)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc toàn bộ bài thơ, đặc biệt chú ý các đại từ

- Vận dụng kiến thức về nhân vật trữ tình trong thơ

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là nhân vật “tôi”

Giải thích: Nhân vật trữ tình là "tôi" là chủ thể trải nghiệm và biểu đạt mọi cảm xúc, hình ảnh trong bài thơ.

Câu 2

Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh biểu đạt cảm giác mới mẻ, niềm vui trong sáng của nhân vật trữ tình khi tỉnh giấc trước ban mai trong khổ 1 của bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ khổ thơ thứ nhất để tìm những từ ngữ, hình ảnh biểu đạt cảm giác của nhân vật trữ tình

Lời giải chi tiết

- Hình ảnh: búp non mở lá, mỉm cười trong vắt cho thấy cảm giác mới mẻ, niềm vui trong sáng của nhân vật trữ tình khi tỉnh giấc trước ban mai

Giải thích: Các từ ngữ này gợi lên sự cựa quậy của sự sống, một tâm trạng thư thái và tràn đầy hy vọng khi đón chào ngày mới.

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong những dòng thơ sau: Ơi... ơi...ơi, những con đường thân thuộc/ Như những ngón tay người yêu lùa mãi vào chân tóc

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ so sánh

- Gọi tên, nêu biểu hiện và phân tích ít nhất 2 tác dụng của biện pháp tu từ

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ so sánh: những con đường với những ngón tay người yêu lùa mãi vào chân tóc

- Tác dụng:

+ Giúp hình ảnh những con đường trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm cho diễn đạt

+ Thể hiện sự gắn bó sâu sắc, ấm áp giữa con người và cảnh vật quê hương.

Giải thích: Nhận diện phép so sánh qua từ ngữ so sánh "Như" thể hiện phép so sánh ngang bằng

Câu 4

Nêu tâm trạng của nhân vật trữ tình khi nghe tiếng bánh xe trâu lặng lẽ và tiếng ai gọi, ai cười khúc khích lúc ban mai.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Tìm vị trí các chi tiết về âm thanh trong bài.

- Phân tích phản ứng, cảm xúc của nhân vật "tôi" trước những âm thanh đó để suy ra tâm trạng.

Lời giải chi tiết

- Sự náo nức, say mê: Tiếng gọi và tiếng cười khúc khích đánh thức niềm vui sống, khiến nhân vật "lách mình qua khe cửa" để tìm đến.

- Sự trân trọng bình yên: Tiếng bánh xe trâu "lặng lẽ qua đêm" gợi sự bền bỉ của sự sống lao động, mang lại cảm giác an yên, tin cậy vào nhịp sống quê hương.

=> Đó là tâm trạng hân hoan, tràn đầy sinh lực và khát khao giao cảm với cuộc sống lao động bình dị nơi thôn quê.

Giải thích: Trong bài thơ, yếu tố âm thanh được khắc họa rất nổi bật nhằm góp phần khiến nhân vật trữ tình bộ lộ tình cảm, cảm xúc.

Câu 5

Từ hình ảnh "ban mai" trong câu thơ “Những ngọn ban mai mơn mởn rướn mình", hãy bày tỏ suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết phải đánh thức ban mai trong tâm hồn con người (trình bày khoảng 5-7 dòng).

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Giải thích ý nghĩa biểu tượng của "ban mai”.

- Liên hệ mở rộng, lập luận cho sự cần thiết của việc giữ gìn "ban mai tâm hồn" trong đời sống con người.

Lời giải chi tiết

- “Ban mai”: là biểu tượng cho sức sống tươi mới, sự khởi đầu tràn đầy năng lượng và hy vọng.

- Ý nghĩa đánh thức ban mai trong tâm hồn:

+ Nuôi dưỡng sự lạc quan, tình yêu cuộc sống, khát vọng và khả năng rung động trước cái đẹp.

+ Đối mặt với áp lực, thử thách, một tâm hồn "có ban mai" sẽ giúp con người giữ vững niềm tin và tìm thấy ý nghĩa.

Đoạn viết tham khảo:

Hình ảnh "ban mai mơn mởn" là biểu tượng cho sự khởi đầu tinh khôi, tràn đầy sức sống. Việc "đánh thức ban mai trong tâm hồn" là vô cùng cần thiết. Bởi cuộc sống hiện đại nhiều áp lực dễ khiến tâm hồn ta mệt mỏi, chai sạn. Một tâm hồn luôn giữ được "ánh sáng ban mai" sẽ giúp con người sống lạc quan, yêu đời, luôn có đủ nghị lực và niềm tin để vượt qua khó khăn, thất bại. Nó khiến mỗi ngày trở thành một sự khởi đầu đầy hứa hẹn và ý nghĩa.

PH/HS Tham Gia Nhóm Lớp 10 Để Trao Đổi Tài Liệu, Học Tập Miễn Phí!

close