Đọc hiểu Bảo kính cảnh giới - Bài 1 (Nguyễn Trãi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

Các từ láy trong bài là: “lạnh lạnh”, “chênh chênh”

Giải thích:

- "lạnh lạnh": láy toàn bộ (láy hoàn toàn), diễn tả cái lạnh không chỉ về nhiệt độ mà còn thấm vào không khí và tâm trạng, gợi sự hiu hắt, cô quạnh.

- "chênh chênh": láy toàn bộ (láy hoàn toàn), diễn tả trạng thái chênh vênh, không vững chắc của ánh trăng trên bãi tuyết, gợi sự mông lung, chơi vơi.

- Phép đối:

+ "Hương cách gác vân" đối với "Thuyền kề bãi tuyết"

+ "thu lạnh lạnh" đối với "nguyệt chênh chênh"

- Tác dụng:

+ Phép đối tạo nên một bức tranh song đôi, cân xứng và hài hòa. Một bên là mùi hương thơm từ thư phòng trong tiết thu lạnh lẽo, một bên là con thuyền cô độc bên bãi tuyết dưới ánh trăng chênh vênh. Cả hai cảnh đều đẹp nhưng đều thấm đẫm vẻ tĩnh lặng, lạnh lẽo và cô đơn.

+ Phản ánh tâm trạng giằng xé, day dứt của nhà thơ, làm nổi bật sự cô độc, lẻ loi và nỗi băn khoăn trong lòng tác giả trước ngưỡng cửa lựa chọn cuộc đời.

Giải thích:

- Tác giả không đồng nhất hai từ trung hiếu với ơn từ và danh vì:

+ Theo ông,từ trung hiếu ở đây là sẵn sàng làm mọi việc để phục vụ cho lợi ích của nước nhà,chỉ người quan thanh khiết,tận tụy với việc nước.Ơn từ và danh là bổng lộc của nhà vua,sự ân sủng cũng như những tiếng danh lẫy lừng,nhưng chúng lại chỉ là mộng tưởng xa vời,không thể đánh đồng những thứ hư ảo với sự trung hiểu của 1 người quan

+ Qua đó,thể hiện rõ ràng lập trường của Nguyễn Khuyến:Đã có trung hiếu thì không thể hi sinh nó vì ơn từ và danh lợi,nếu hi sinh vì ơn từ và danh lợi thì sẽ chẳng có trung hiếu.

- Thông điệp: Hãy sống với những giá trị cốt lõi của bản thân và giữ tâm hồn thanh sạch giữa vòng xoáy của danh lợi vật chất.

- Lí giải:

+ Trong xã hội hiện đại, con người phải đối mặt với nhiều áp lực và cám dỗ: chạy theo thành tích, địa vị, tiền bạc... dễ khiến ta đánh mất đi những giá trị căn bản như sự chân thành, lòng trung thực, tình yêu thương gia đình, trách nhiệm với cộng đồng

+ Chúng ta cần có bản lĩnh và sự tỉnh táo để phân biệt đâu là mục đích sống đích thực, đâu chỉ là phương tiện hoặc cám dỗ phù phiếm

+ Giữ được "tâm" trong sáng, sống đúng với lương tâm và đạo lý, con người mới có được sự bình an thực sự và ý nghĩa lâu dài

Đoạn văn tham khảo:

Bài thơ "Bảo kính cảnh giới" của Nguyễn Trãi gửi đến chúng ta một thông điệp sâu sắc và vẫn còn nguyên giá trị trong cuộc sống hôm nay: hãy sống bản lĩnh, giữ vững lẽ sống chân chính và những giá trị cốt lõi của bản thân trước mọi cám dỗ của danh lợi. Trong xã hội hiện đại nhiều xô bồ, con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy của sự nghiệp, vật chất và những ham muốn phù phiếm, vô tình đánh mất đi sự thanh thản nội tâm và những nguyên tắc đạo đức căn bản. Bài thơ như một lời nhắc nhở chúng ta cần tỉnh táo để phân biệt đâu là mục đích sống đích thực, đâu chỉ là phương tiện hoặc thứ hào nhoáng bên ngoài. Giữ được cái "tâm" trong sáng và vững vàng, chúng ta mới có thể tìm thấy sự bình an đích thực và xây dựng một cuộc đời có ý nghĩa, bền vững, dù phải đối mặt với nhiều thử thách hay lựa chọn khó khăn.