Đọc hiểu Bảo kính cảnh giới - Bài 46 (Nguyễn Trãi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

Trong văn bản, “kẻ khôn” khuyên “kẻ ngây phàm” phải chăm chỉ học hành, rèn nghề, đồng thời siêng năng lao động để có cuộc sống ổn định. Qua đó, tác giả đề cao giá trị của tri thức và lao động chân chính, nhắc nhở người “ngây phàm” muốn thành công, no đủ thì cần phải học hỏi, trau dồi tay nghề và chuyên cần làm việc.

- Phép đối:

+ “Một cơm hai việc” - “Hai thớ ba giòng”

+ “nhiều người muốn” - “hoạ kẻ tham”

- Hiệu quả của phép đối:

+ Tạo sự cân đối, hài hòa trong cấu trúc câu thơ, làm tăng nhịp điệu và tính nghệ thuật.

+ Làm nổi bật hai thái độ sống trái ngược: Mong muốn làm được nhiều việc, đạt hiệu quả tốt. Nhưng lòng tham quá mức sẽ dẫn đến tai họa.

+ Qua đó, tác giả phê phán lòng tham và khuyên con người sống biết chừng mực.

Giải thích: Phép đối là cách sử dụng những từ ngữ, hình ảnh, các thành phần câu, vế câu song song, cân đối trong lời nói nhằm tạo hiệu quả diễn đạt: nhấn mạnh về ý , gợi liên tưởng, gợi hình ảnh sinh động, tạo nhịp điệu cho lời nói, biểu đạt cảm xúc tư tưởng… Nhờ cách đối chỉnh chặt, ý thơ được diễn đạt súc tích, rõ ràng, tạo ấn tượng mạnh mẽ về bài học luân lý: nên làm vừa sức, chính đáng, tránh tham lam dẫn đến tai họa.

Hai câu thơ: “Nên thợ, nên thầy, vì có học / No ăn, no mặc, bởi hay làm” mang ý nghĩa khẳng định vai trò quan trọng của học vấn và lao động trong việc hoàn thiện nhân cách cũng như đảm bảo cuộc sống no đủ. “Nên thợ, nên thầy” nhờ “có học” nghĩa là muốn giỏi nghề, thành tài, con người phải chăm chỉ học hỏi, rèn luyện. “No ăn, no mặc, bởi hay làm” nhấn mạnh sự siêng năng, chăm chỉ là nguồn gốc của cuộc sống đủ đầy. Qua đó, tác giả Nguyễn Trãi khuyên răn mọi người: chỉ có con đường học tập, cần cù lao động mới đem lại tri thức, kỹ năng, giúp con người sống sung túc và có giá trị.

Đoạn văn tham khảo:

Qua bài thơ, có thể thấy Nguyễn Trãi là một nhà tư tưởng lớn luôn quan tâm đến đạo lí làm người và cuộc sống của nhân dân. Ông đề cao việc học tập, lao động chăm chỉ như con đường giúp con người thành tài và có cuộc sống no đủ. Đồng thời, tác giả cũng phê phán thói tham lam, làm điều trái nghĩa vì lợi ích cá nhân. Những lời khuyên trong bài thơ giản dị nhưng sâu sắc, thể hiện tư tưởng nhân nghĩa và quan niệm sống đúng đắn của Nguyễn Trãi. Điều đó cho thấy ông không chỉ là một nhà chính trị, nhà văn hóa lớn mà còn là một con người giàu trí tuệ và đạo đức, luôn mong muốn con người sống lương thiện, chăm chỉ và chính trực.