Đọc hiểu Dục Thúy Sơn (Nguyễn Trãi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

Bài thơ miêu tả cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, thơ mộng của núi Dục Thúy và bày tỏ nỗi niềm hoài cổ, suy ngẫm về sự biến đổi của thời gian, đời người trước lịch sử.

Giải thích: Bốn câu đầu tập trung vẽ nên bức tranh thiên nhiên huyền ảo. Hai câu tiếp tả cảnh một cách cụ thể, sinh động. Hai câu cuối chuyển sang cảm xúc hoài niệm, nhớ về dấu tích xưa đã phai mờ, từ đó gợi lên những suy tư.

Nhân vật được nhắc đến là Trương Hán Siêu, một danh sĩ nổi tiếng thời Trần

Giải thích: Trương Hán Siêu (tên tự là Thăng Phủ, hiệu Đôn Tẩu) là môn khách của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, từng giữ nhiều chức vụ quan trọng dưới triều Trần. Ông cũng là tác giả của bài phú nổi tiếng "Bạch Đằng giang phú". Nguyễn Trãi nhắc đến ông ở đây vì chính Trương Hán Siêu đã từng đề thơ lên vách núi Dục Thúy.

- “Bóng tháp hình trâm ngọc”: so sánh bóng ngọn tháp in xuống mặt nước như chiếc trâm ngọc cài trên mái tóc.

- “Gương sông ánh tóc huyền”: ẩn dụ mặt sông như tấm gương, mái núi như mái tóc đen huyền của người thiếu nữ.

- Tác dụng

+ Làm cho cảnh vật trở nên mềm mại, duyên dáng, sống động như một con người.

+ Tạo nên một bức tranh thiên nhiên vừa thanh tao, vừa mỹ lệ, mang vẻ đẹp nữ tính, đầy chất thơ.

+ Thể hiện con mắt quan sát tinh tế và tâm hồn giàu liên tưởng, cảm xúc của Nguyễn Trãi trước cảnh đẹp quê hương.

Bốn câu thơ đầu bài "Dục Thúy Sơn" đã khắc họa một tâm hồn Nguyễn Trãi vừa tinh tế, lãng mạn lại vừa đầy chiêm nghiệm, hoài vọng. Trước cảnh thiên nhiên huyền ảo nơi "cửa biển có non tiên", tâm hồn nghệ sĩ của ông bừng thức để cảm nhận vẻ đẹp thanh tao như chốn bồng lai giáng thế. Cái nhìn ấy không chỉ dừng ở sự say mê ngoại cảnh, mà còn chất chứa một nỗi niềm sâu kín. Hình ảnh "Cảnh tiên rơi cõi tục" như một nét bút đầy tâm trạng, thoáng gợi sự tiếc nuối, băn khoăn về sự giao thoa giữa cái đẹp lý tưởng và thực tại trần gian. Qua đó, ta thấy được một Nguyễn Trãi không chỉ gắn bó máu thịt với non sông, mà còn là một thi nhân mang nặng những suy tư thế sự, luôn khát khao và trân trọng những giá trị đẹp đẽ, thanh cao giữa cuộc đời.