Đọc hiểu Bắt sấu rừng U Minh Hạ | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

BẮT SẤU RỪNG U MINH HẠ

(Lược một đoạn: Ở vùng U Minh Hạ, cá sấu thường đi ngược sông vào giữa rừng tràm sinh sống. Nghe tin đồn ở ngọn Rạch Cái Tàu có cái ao sấu "nhiều như trái mù u chín rụng", ông Năm Hên- người thợ già chuyên bắt sấu bằng tay không ở Kiên Giang đã đến làng Khánh Lâm, ngọn rạch Cái Tàu, bày tỏ với dân làng nguyện vọng bắt sấu trừ hại cho dân)

....Sáng hôm sau, ông Năm Hên đi lên ao sấu, có Tư Hoạch- một tay ăn ong rất rành địa thế vùng Cái Tàu dẫn đường. Nhiều người nài nỉ xin đi theo. Ông Năm Hên cản lại:

- Đi nhiều chộn rộn(1) lắm. Tôi không giấu nghề với bà con đâu. Có Tư Hoạch đi theo coi mà.

Đã quá giờ ngọ.

Ngóng về phía ao sấu U Minh Hạ, ai nấy đều thấy một làn khói đen bốc lên. Ban đầu ngỡ là cháy rừng, chập sau, khói lụn xuống. Trong lúc đó, bà con xóm Cái Tàu lo nấu cơm, mua rượu đợi chiều làm tiệc ăn mừng. Nhưng ngạc nhiên làm sao, trời vừa xế, lúc ai nấy đang nghỉ trên nhà, bỗng nghe tiếng kêu réo từng hồi:

- Bà con ơi! Ra coi sấu...Bốn mươi lăm con còn sống nhăn.

Rõ ràng là giọng Tư Hoạch.

- Diệu kế! Diệu kế! Tôi là Tư Hoạch đi bắt sấu về đây. Bà con coi sấu lội có hàng dưới sông mình nè! Một đời người mới có một lần.

Dưới sông, Tư Hoạch ngồi trên xuồng, bơi nhè nhẹ như đi dạo mát.

Tiếp theo lái xuồng là một bầy sấu, con này buộc nối đuôi con kia, đen ngòm như khúc cây khô dài. Mỗi con sấu, hai chân sau thúc ké (2) trên lưng, hai chân trước tự do quạt nước cầm chừng như tiếp sức với Tư Hoạch để đẩy chiếc bè quái dị kia đi nhẹ nhàng. Thực tế hay chiêm bao? Người thì đứng há miệng sửng sốt rồi toan chạy vào nhà trốn. Người khác khấn vái lâm râm, e nay mai xóm này bị sự trừng phạt của quỷ thần. Vài người dạn hơn, bơi xuồng ra giữa sông, nhìn bầy sấu nọ cho tỏ rõ rồi rước Tư Hoạch vàobờ hỏi han rối rít.

Đại khái, Tư Hoạch trình bày:

- Tới ao sấu, ông Năm Hên đi vòng quanh dòm địa thế rồi ngồi xuống uống một chung(3) rượu. Kế đó ổng với tôi lấy xuổng(4) đào một đường nhỏ ngày một cạn, từ bờ ao lên rừng chừng mười thước. Xong xuôi, ổng biểu tôi bứt cho ổng một nắm dây cóc kèn(5). Phần ổng thì lo đốn một đống cây mốp(6) tươi, chặt ra khúc chừng ba tấc.

(6) Mốp: một loại cây giống như cây vông, gỗ xốp, ruột mềm, rất dẻo, dính; cá sấu ngậm phải khúc gỗ mốp, hai hàm răng dính chặt không mở miệng ra được nữa.

Lửa châm vô sậy đế(6), cóc kèn xung quanh, bắt cháy xuống đám sậy đế trong ao.Chập sau, bị khói bay cay mắt, ngộp thở, phần vì nước sôi nóng, sấu bò lên rừng theo con đường đào sẵn hồi nãy. Tức thời, ông Năm Hên chạy lại. Sấu há miệng hung hăng đòi táp(7) ổng. Ổng đút vô miệng sấu một khúc mốp. Sấu táp lại, dính chặt hai hàm răng: như mình ngậm một cục mạch nha(8) quá lớn, muốn há miệng cho rộng để nhả ra cũng không được. Sấu bị khúc mốp khoá miệng, còn cái đuôi đập qua đập lại. Ông Năm xách cây mác, nhắm ngay sau lưng sấu mà xắn nhè nhẹ để cắt gân đuôi. Đuôi sấu bị liệt. Thế là mình yên chí lấy dây cóc kèn trói thúc ké hai chân sau của nó lại; chừa hai chân trước để nó bơi tiếp với mình.

- Thực là bực thánh của xứ này rồi! Mưu kế như vậy thực quá cao cường. Ổng đâu rồi? Sao không thấy ổng về? Xóm mình nhất định đền ơn ổng một số tiền, nuôi ổng cho tới già, ở xóm này. Bà con tính sao?

Tư Hoạch nói:

- Mà quên! Ông biểu tôi về trước cho bà con coi thử. Phần ổng mắc ở lại cúng "đất đai vương trạch"(9) rồi đi bộ về sau.

Chưa dứt lời, bên sông nghe tiếng hát của ông Năm Hên, ngày một rõ:

Hồn ở đâu đây?

Hồn ơi! Hồn hỡi!

Xa cây xa cối,

Xa cội xa nhành

Đầu bãi cuối gành

Hùm tha sấu bắt,

Bởi vì thắt ngặt,

Manh áo chén cơm,

U Minh đỏ ngòm,

Rừng chàm xanh biếc!

Ta thương ta tiếc,

Lập đàn giải oan…

Tiếng như khóc lóc, nài nỉ. Tiếng như phẫn nộ, bi ai...Ghê rợn nhứt là khi thấy ông đi ra khỏi mé rưng, áo rách vai, tóc rối nùi (10), mắt đỏ ngầu, bó nhang cháy đỏ quơ đi quơ lại trên tay.

- Coi tướng của ổng ghê như tướng thầy pháp (11)! - Một người thốt lên như vậy.

Nhưng có tiếng khóc sụt sùi đâu đây. Đó là vài cụ già, bà lão chạnh nhớ đến tổ tiên, đến bạn bè của mình, biết đâu trên bước đường sanh nhai giữa chốn nước đỏ rừng xanh, có thân nhân của họ đã bỏ thân vì đàn sấu này. Bó nhang đang cháy kia có giải oan được cho cái chết của họ không chớ?

( Trích " Bắt sấu rừng U Minh Hạ" , Sơn Nam, Hương rừng Cà Mau, NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 1986)

* Chú thích:

(1) Chộn rộn: nhốn nháo, lộn xộn

(2) Thúc ké: trói quặt chân ra sau lưng

(3) Chung: chén uống rượu, uống trà

(4) Xuổng: thuổng

(5) Cóc kèn: loại dây leo ở rừng nước mặn, dùng để trói, buộc; rất bền, chắc.

(6) Sậy đế: một loại lau sậy.

(7) Táp: ngoạm, đớp nhanh, mạnh bằng miệng há rộng.

(8) Mạch nha: thứ kẹo rất quánh, dẻo, nấu bằng mầm thóc.

(9) Cúng "đất đai vương trạch": cúng thổ thần cai quản nhà đất nhà vườn.

(10) Rối nùi: xoắn kết vào nhau như búi chỉ rối.

(11)Thầy pháp: thầy cúng, thầy phù thuỷ, người có phép thuật trừ được ma quỷ- theo mê tín.