Vàng đen

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ thuần việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Than, hoặc dầu mỏ (hàm ý đồ, là những thứ rất quý).

Ví dụ: Vàng đen là cách gọi quý hóa than và dầu mỏ.

Đặt câu với từ "Vàng đen"

Nghĩa: Than, hoặc dầu mỏ (hàm ý đồ, là những thứ rất quý).

Học sinh tiểu học

• Người ta gọi than là vàng đen vì nó rất quý.
• Dầu mỏ được ví như vàng đen của biển sâu.
• Mỏ than ở tỉnh em được xem là vàng đen của quê hương.

Học sinh THCS – THPT

• Nhiều nước giàu lên nhờ xuất khẩu vàng đen từ lòng đất.
• Vàng đen không chỉ thắp sáng nhà cửa mà còn chạy máy móc khắp thành phố.
• Khi giá vàng đen biến động, cả thị trường như nín thở chờ tin.

Người trưởng thành

• Vàng đen là cách gọi quý hóa than và dầu mỏ.
• Đằng sau những thùng vàng đen là câu chuyện về quyền lực và năng lượng.
• Có nơi giữ rừng, có nơi giữ mỏ; mỗi vùng đều nhìn vàng đen theo cách của mình.
• Khi thế giới khát năng lượng, giọt vàng đen bỗng nặng hơn cả lời hứa hẹn.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Than, hoặc dầu mỏ (hàm ý đồ, là những thứ rất quý).

Từ đồng nghĩa:

• than đá
• dầu mỏ

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
vàng đen	ẩn dụ, trung tính–tu từ, sắc thái đề cao giá trị, ngữ vực báo chí–đại chúng Ví dụ: Vàng đen là cách gọi quý hóa than và dầu mỏ.
than đá	trung tính, chuyên biệt (khi “vàng đen” ám chỉ than); mức độ chỉ định cụ thể, kém tu từ Ví dụ: Khu vực này giàu than đá.
dầu mỏ	trung tính, chuyên biệt (khi “vàng đen” ám chỉ dầu); kém tính ẩn dụ Ví dụ: Quốc gia này xuất khẩu nhiều dầu mỏ.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường không sử dụng, trừ khi nói về giá trị của tài nguyên.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Phổ biến khi nói về kinh tế, năng lượng hoặc tài nguyên thiên nhiên.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể dùng để tạo hình ảnh ẩn dụ về giá trị và sự quý giá.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Thường dùng trong các báo cáo hoặc nghiên cứu về năng lượng và tài nguyên.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự quý giá và tầm quan trọng của tài nguyên.
• Phong cách trang trọng, thường dùng trong văn viết và báo chí.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn nhấn mạnh giá trị kinh tế của than hoặc dầu mỏ.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh không liên quan đến tài nguyên hoặc kinh tế.
• Thường không có biến thể, nhưng có thể được dùng ẩn dụ trong văn chương.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ tài nguyên khác nếu không rõ ngữ cảnh.
• Khác biệt với "vàng" thông thường ở chỗ nhấn mạnh giá trị kinh tế hơn là vật chất.
• Cần chú ý ngữ cảnh để tránh hiểu nhầm ý nghĩa ẩn dụ.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng ở đầu hoặc giữa câu; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "vàng đen quý giá", "khai thác vàng đen".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với tính từ (quý giá, hiếm), động từ (khai thác, tìm kiếm), và lượng từ (một tấn, nhiều).

Từ liên quan:

• than
• dầu
• mỏ
• khoáng sản
• quặng
• kim loại
• đá quý
• vàng
• bạc
• đồng thau