Đề thi giữa kì 2 Văn 12 Chân trời sáng tạo - Đề số 9

Đề thi

ĐỀ THI GIỮA HỌC KÌ 2 NGỮ VĂN 12 (CHÂN TRỜI SÁNG TẠO)

I. ĐỌC HIỂU

            Đọc văn bản:

Anh ra khơi

Mây treo ngang trời những cánh buồm trắng

Phút chia tay, anh dạo trên bến cảng

Biển một bên và em một bên

Biển ồn ào, em lại dịu êm

Em vừa nói câu chi rồi mỉm cười lặng lẽ

Anh như con tàu lắng sóng từ hai phía

Biển một bên và em một bên

Ngày mai, ngày mai khi thành phố lên đèn

Tàu anh buông neo dưới chùm sao xa lắc

Thăm thẳm nước trời, nhưng anh không cô độc

Biển một bên và em một bên

Đất nước gian lao chưa bao giờ bình yên

Bão thổi chưa ngừng trong những vành tang trắng

Anh đứng gác. Trời khuya. Đảo vắng

Biển một bên và em một bên

Vòm trời kia có thể sẽ không em

Không biển nữa. Chỉ mình anh với cỏ

Cho dù thế thì anh vẫn nhớ

Biển một bên và em một bên...

(Thơ tình người lính biển, Trần Đăng Khoa,

trích Bên cửa sổ máy bay, NXB Tác phẩm mới, 1985)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của bài thơ.

Câu 2. Xác định hình ảnh được sử dụng để so sánh với anh trong bài thơ.

Câu 3. Trình bày hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự của anh với em trong bài thơ.

Câu 4. Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình anh trong bài thơ.

Câu 5. Nếu là cô gái trong bài thơ, anh/chị muốn nói điều gì với người yêu là lính biển trong cuộc chia tay lưu luyến này? (trình bày khoảng 5-7 dòng).

II. VIẾT

Câu 1

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận về nhân vật trữ tình anh trong bài thơ ở phần Đọc hiểu.

Câu 2

            Biển, đảo Việt Nam là một bộ phận lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc. Bảo vệ chủ quyền biển, đảo là việc làm thường xuyên, liên tục và là trách nhiệm của toàn dân, trong đó lực lượng đoàn viên, thanh niên có vai trò quan trọng.

            Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết bài văn (khoảng 600 chữ) nêu suy nghĩ về vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo của nước ta hiện nay.

---------HẾT---------

Đáp án

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1:

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về đặc trưng các thể thơ hiện đại: số tiếng mỗi dòng, cách gieo vần, nhịp điệu, bố cục khổ thơ.

Cách giải:

- Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

- Dấu hiệu nhận biết:

+ Số tiếng trong mỗi dòng thơ không đều

+ Không bị ràng buộc chặt chẽ bởi niêm luật,

+ Gieo vần và nhịp thơ linh hoạt, phù hợp với mạch cảm xúc.

Câu 2:

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về biện pháp so sánh

Cách giải:

Hình ảnh được sử dụng để so sánh với anh: con tàu.

Câu 3:

Phương pháp:

Vận dụng kiến thức về giọng điệu trữ tình, tác dụng của ngôi xưng hô trong thơ.

Cách giải:

Hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự của anh với em:

- Tạo giọng điệu tâm tình thiết tha, sâu lắng.

- Thể hiện tình cảm gắn bó sâu nặng của nhân vật trữ tình anh với em và biển đảo quê hương.

Câu 4:

Phương pháp:

Đọc theo trình tự khổ thơ, xác định diễn biến tâm trạng qua các hoàn cảnh

Cách giải:

Sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình anh:

- Cảm xúc bồi hồi của anh từ khi chia tay ở bến cảng và khi làm nhiệm vụ ở đảo xa.

- Khẳng định, khắc sâu tinh thần và ý chí quyết tâm của người lính đảo sẽ vượt qua khó khăn, thử thách, dù phải đối mặt với nỗi nhớ em, sự trống trải, cô đơn và cả sự hi sinh.

Câu 5:

Phương pháp:

Gợi ý:

- Thể hiện sự nhớ thương, niềm tự hào khi có người yêu là lính biển.

- Khẳng định sẽ thường xuyên viết thư, nhắn tin, gọi điện thăm hỏi, động viên người yêu yên tâm công tác.

Cách giải:

Nếu là em, trong giây phút chia tay ấy, em sẽ nói rằng: Anh hãy yên tâm nơi đầu sóng ngọn gió. Em hiểu phía trước là biển rộng và trách nhiệm thiêng liêng với Tổ quốc. Em sẽ chờ anh trở về, như bến cảng vẫn chờ con tàu sau mỗi chuyến ra khơi. Dù xa cách, tình yêu của em dành cho anh vẫn dịu êm và bền bỉ như biển lặng. Hãy giữ gìn sức khỏe và tin rằng ở đất liền luôn có em dõi theo anh. Em sẽ thường xuyên viết thư, nhắn tin, gọi điện thăm hỏi để anh vơi bớt nỗi nhớ nhà và yên tâm công tác. Em tin rằng sau mỗi chuyến ra khơi, anh sẽ trở về trong vòng tay yêu thương và bình yên. Ở đất liền, em luôn dõi theo và chờ anh.

II. VIẾT

Câu 1:

Phương pháp:

Gợi ý:

- Tâm trạng, cảm xúc của người lính: lưu luyến khi chia tay người con gái yêu thương; phơi phới, quyết tâm trong buổi lên đường;

- Biển và em, tình yêu đôi lứa và tình yêu đất nước đều gần gũi, thân thiết, đều quan trọng trong anh không thể tách rời;

- Người lính đảo sẽ vượt qua khó khăn, thử thách dù phải đối mặt với sự trống trải, cô đơn và cả sự hi sinh.

Cách giải:

Nhân vật trữ tình “anh” trong bài thơ Thơ tình người lính biển của Trần Đăng Khoa hiện lên với vẻ đẹp giàu cảm xúc mà cũng đầy bản lĩnh. Trong phút chia tay, anh không giấu được sự lưu luyến, bịn rịn khi rời xa người con gái mình yêu, để lại sau lưng bến cảng và ánh nhìn dịu êm. Thế nhưng, vượt lên trên nỗi nhớ riêng tư ấy là tâm thế phơi phới, quyết tâm của người lính trong buổi lên đường làm nhiệm vụ. Hình ảnh “biển một bên và em một bên” cho thấy trong trái tim anh, tình yêu đôi lứa và tình yêu đất nước luôn song hành, gần gũi và không thể tách rời. Biển không chỉ là không gian nhiệm vụ mà còn là biểu tượng của Tổ quốc thiêng liêng; còn “em” là điểm tựa dịu dàng của đời anh. Chính sự hòa quyện ấy tạo nên sức mạnh tinh thần để người lính đảo vững vàng vượt qua mọi khó khăn, thử thách, kể cả những phút giây trống trải, cô đơn và cả nguy cơ hi sinh. Nhân vật “anh” vì thế trở thành hình tượng đẹp về thế hệ trẻ Việt Nam: sống sâu sắc, yêu hết mình và sẵn sàng cống hiến cho đất nước.

Câu 2:

Phương pháp:

1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận

2. Thân bài

2.1. Giải thích: Biển đảo của nước ta bao gồm hai bộ phận là vùng biển và hệ thống các đảo, quần đảo. Khẳng định được chủ quyền của nước ta đối với biển đảo chính là cơ sở để khẳng định chủ quyền với vùng biển, thềm lục địa xung quanh đảo.

2.2. Bàn luận:

+ Bảo vệ chủ quyền biển đảo là trách nhiệm của toàn dân, trong đó, thanh niên là lực lượng vô cùng quan trọng.

+ Thế hệ trẻ hiện nay phải nhận thức về vai trò và giá trị sâu sắc, ý nghĩa thiêng liêng của biển đảo Việt Nam, phải trang bị kiến thức về lịch sử, địa lý liên quan đến chủ quyền biển đảo đặc biệt là 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

+ Mỗi người phải hiểu luật pháp về biển đảo.

+ Hưởng ứng, tích cực tham gia các hoạt động, diễn đàn hợp pháp về chủ quyền biển đảo.

+ Lên án, phê phán mạnh mẽ, quyết liệt những kẻ chống phá đất nước, xâm phạm chủ quyền lãnh thổ biển đảo nước ta.

2.3. Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác.

3. Kết bài: Khái quát vấn đề nghị luận.

Cách giải:

Bài viết tham khảo:

Biển, đảo Việt Nam từ lâu đã là phần lãnh thổ thiêng liêng, gắn bó mật thiết với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Trong bối cảnh hội nhập và nhiều biến động phức tạp trên thế giới hiện nay, vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo càng trở nên cấp thiết. Với tư cách là người trẻ, chúng ta không thể đứng ngoài trách nhiệm ấy, bởi bảo vệ biển đảo chính là bảo vệ tương lai và danh dự của chính mình.

Biển đảo nước ta bao gồm hai bộ phận quan trọng là vùng biển và hệ thống các đảo, quần đảo. Vùng biển Việt Nam rộng lớn, giàu tài nguyên, có vị trí chiến lược đặc biệt về kinh tế và quốc phòng. Hệ thống đảo và quần đảo phân bố dọc theo chiều dài đất nước, trong đó có hai quần đảo quan trọng là Hoàng Sa và Trường Sa. Việc khẳng định và bảo vệ chủ quyền đối với các đảo, quần đảo này không chỉ có ý nghĩa về mặt lãnh thổ mà còn là cơ sở pháp lí để xác lập chủ quyền đối với vùng biển, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa xung quanh. Vì vậy, bảo vệ biển đảo chính là bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia.

Bảo vệ chủ quyền biển đảo là trách nhiệm của toàn dân, trong đó thanh niên giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Thanh niên là lực lượng đông đảo, năng động, giàu nhiệt huyết và có khả năng tiếp cận tri thức mới. Trước hết, thế hệ trẻ cần nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò và ý nghĩa thiêng liêng của biển đảo đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Biển không chỉ mang lại nguồn lợi kinh tế to lớn mà còn là không gian sinh tồn, là “lá chắn” bảo vệ Tổ quốc từ xa. Vì vậy, mỗi bạn trẻ cần chủ động trang bị kiến thức về lịch sử, địa lí liên quan đến chủ quyền biển đảo; hiểu rõ những bằng chứng xác thực về chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa và Trường Sa. Kiến thức đúng đắn sẽ là nền tảng để hình thành thái độ đúng và hành động đúng.

Bên cạnh đó, thanh niên cần tìm hiểu và tôn trọng luật pháp quốc tế cũng như pháp luật Việt Nam về biển đảo. Trong thời đại công nghệ số, thông tin lan truyền nhanh chóng, nếu thiếu hiểu biết và tỉnh táo, người trẻ có thể vô tình tiếp tay cho những thông tin sai lệch, xuyên tạc về chủ quyền. Do đó, mỗi cá nhân phải có ý thức chọn lọc, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ. Đồng thời, thanh niên nên hưởng ứng và tích cực tham gia các hoạt động, diễn đàn hợp pháp hướng về biển đảo như các chương trình tuyên truyền, cuộc thi tìm hiểu, hoạt động tình nguyện vì biển đảo quê hương. Những việc làm ấy tuy nhỏ nhưng góp phần lan tỏa tinh thần yêu nước và trách nhiệm công dân.

Mặt khác, người trẻ cũng cần lên án, phê phán mạnh mẽ những hành vi chống phá đất nước, xâm phạm chủ quyền lãnh thổ biển đảo Việt Nam. Sự phản biện phải dựa trên tinh thần thượng tôn pháp luật, lí lẽ xác đáng và thái độ ôn hòa, tránh cực đoan hay bị kích động. Yêu nước không đồng nghĩa với những hành động bồng bột, thiếu kiểm soát; ngược lại, đó phải là sự tỉnh táo, bản lĩnh và có trách nhiệm.

Tuy nhiên, vẫn có ý kiến cho rằng bảo vệ chủ quyền biển đảo là nhiệm vụ của Nhà nước và quân đội, người trẻ bình thường khó có thể đóng góp điều gì thiết thực. Quan điểm ấy chưa đầy đủ. Thực tế cho thấy sức mạnh bảo vệ Tổ quốc bắt nguồn từ ý thức và sự đồng lòng của toàn dân. Một thế hệ trẻ thờ ơ, thiếu hiểu biết sẽ làm suy giảm nội lực quốc gia. Ngược lại, khi thanh niên có tri thức, có lí tưởng và tinh thần trách nhiệm, đất nước sẽ có nền tảng vững chắc để bảo vệ chủ quyền bằng nhiều phương diện khác nhau: kinh tế, khoa học, ngoại giao và quốc phòng.

Tóm lại, bảo vệ chủ quyền biển đảo là nhiệm vụ lâu dài, thiêng liêng và không của riêng ai. Với vai trò là chủ nhân tương lai của đất nước, thế hệ trẻ hôm nay cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình, không ngừng học tập, rèn luyện và hành động thiết thực vì biển đảo quê hương. Khi mỗi người trẻ đều ý thức được điều đó, chủ quyền biển đảo Việt Nam sẽ luôn được gìn giữ vững bền qua mọi thử thách của thời đại.