Soạn bài Tản Viên từ phán sự lục SGK Ngữ Văn 10 tập 1 Kết nối tri thức - chi tiết

Xác định người kể chuyện trong Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên. Những lời kể nào giúp bạn có được sự hình dung ban đầu về tính cách của nhân vật Tử Văn?

Quảng cáo
Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn

Trước khi đọc

Câu 1 (trang 15 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Bạn có thích đọc những truyện kể chứa đựng các yếu tố kì ảo không? Vì sao?

Phương pháp giải:

Dựa vào trải nghiệm của bản thân

Lời giải chi tiết:

Học sinh nêu cảm nhận của bản thân.

Gợi ý:

- Có

- Chi tiết tưởng tượng, kì ảo là những chi tiết không có thật. Đó là những chi tiết được tác giả dân gian sáng tạo nhằm phục vụ cho mục đích nhất định nào đó. Những yếu tố tưởng tượng, kì ảo góp phần giúp câu chuyện kể hấp dẫn, sinh động hơn.

Câu 2 (trang 15 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Trong cuộc sống hằng ngày, đôi khi chúng ta phải chứng kiến hoặc trải qua những sự việc ngang trái, bất công. Lúc đó, bạn cảm thấy như thế nào và mong muốn điều gì?

Phương pháp giải:

Dựa vào trải nghiệm của bản thân và đưa ra câu trả lời.

Lời giải chi tiết:

Học sinh nêu cảm nhận của bản thân.

Gợi ý: Những điều bất công trong cuộc sống vẫn luôn tồn tại, đôi khi xảy đến với chính bản thân chúng ta hay với người xung quanh. Điều quan trọng là chúng ta sẽ đối diện với điều bất công đó như thế nào? Bạn lựa chọn bực tức, than phiền, im lặng hay đứng lên đấu tranh để đòi lại công bằng?

Trong khi đọc

Câu 1 (trang 15 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Chú ý lời giới thiệu về nhân vật Tử Văn

Phương pháp giải:

Dựa vào nội dung đoạn 1

Lời giải chi tiết:

Lời giới thiệu về nhân vật Tử Văn: 

- Tên: Soạn

- Quê quán: người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang

- Tính cách: khảng khái, nóng nảy.

Câu 2 (trang 16 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Từ Văn có những suy nghĩ, cảm xúc gì khi nghe câu chuyện của Thổ Công?

Phương pháp giải:

Dựa vào nội dung đoạn 2

Lời giải chi tiết:

Suy nghĩ, cảm xúc của Tử Văn khi nghe câu chuyện của Thổ Công.

- Ban đầu, Tử Văn kinh ngạc vì người ban đầu mình nói chuyện không phải là thổ công.

- Sau khi nghe câu chuyện của Thổ Công, Tử Văn vô cùng tức giận trước việc “hung yêu tác quái” của tên hung thần và hành động đốt đền trừ hại cho dân. 

- Thể hiện qua các chi tiết: “Tử Văn kinh ngạc; Sao mà nhiều thần quá vậy? 

Câu 3 (trang 17 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Dự đoán kết quả cuộc đấu tranh của Tử Văn dưới cõi âm.

Phương pháp giải:

Dựa vào nội dung đoạn ba và cảm nhận của bản thân.

Lời giải chi tiết:

- Học sinh tự đưa ra gợi ý của bản thân.

- Gợi ý: Cuộc đấu tranh của Tử Văn dưới cõi âm là cuộc đấu tranh cho chính nghĩa, đấu tranh giữa chính và tà – một cuộc đấu tranh không khoan nhượng. Cuộc đấu tranh của Tử Văn dưới âm ti sẽ là một cuộc đấu tranh đầy khó khăn, tuy nhiên chiến thắng sẽ thuộc về chính nghĩa, cái thiện sẽ chiến thắng cái ác.

Câu 4 (trang 18 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Sự việc nào có tác dụng xoay chuyển tình thế của cuộc xử án?

Phương pháp giải:

     Dựa vào văn bản và nội dung đoạn 3, tìm sự việc có tác dụng xoay chuyển tình thế của cuộc xử án.

Lời giải chi tiết:

    Trước khi xuống Minh ty, Tử Văn đã được Thổ Công dặn dò “Hễ ở Minh ty có tra hỏi, thầy cứ khai ra những lời nói của tôi. Nếu hắn chối, thầy kêu xin tư giấy đến đên Tản Viên, tôi sẽ khai rõ thì nó phải đớ miệng”. Xuống Minh ty, Tử Văn bèn tâu trình đầu đuôi như lời Thổ Công nói, lời rất cứng cỏi, không chịu nhún nhường chút nào.

=> Chính sự việc này đã góp phần làm xoay chuyển tình thế của Tử Văn trong cuộc xử án.

Câu 5 (trang 18 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Diễn biến và kết quả cuộc đấu tranh của Tử Văn có giống như suy đoán của bạn không?

Phương pháp giải:

Xem lại suy đoán của bạn ở HĐ3 và so sánh.

Lời giải chi tiết:

- Học sinh xem lại suy đoán của mình và trả lời

- Gợi ý: Kết quả của cuộc đấu tranh ở Minh ty của Ngô Tử Văn:

Bằng chính nghĩa và sự dũng cảm, cương trực đấu tranh cho chính nghĩa, cuối cùng Ngô Tử Văn đã chiến thắng.

+ Giải trừ được tai họa, đem lại an lành cho dân.

+ Diệt trừ tận gốc thế lực xâm lược tàn ác, làm sáng tỏ nỗi oan khuất và phục hồi danh vị cho Thổ thần nước Việt.

+ Tử Văn được tiến cử vào chức phán sự đền Tản Viên, đảm đương nhiệm vụ giữ gìn công lí.

Câu 6 (trang 19 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Vì sao Tử Văn đồng ý nhận chức phán sự đền Tản Viên?

Phương pháp giải:

     Xem lại đoạn văn từ “Sau đó một tháng… Tử Văn vui vẻ nhận lời, rồi không bệnh mà mất”

Lời giải chi tiết:

     Kết thúc câu chuyện, Ngô Tử Văn được nhận chức phán sự đền Tản Viên. Đó là chức quan chuyên trông coi việc kiện tụng, xử án ở chốn công đường, giúp cho quá trình thực thi công lí được đảm bảo. Trước sự biết ơn, tin tưởng và tiến cử của Thổ Công, Ngô Tử Văn đã vui vẻ đồng ý nhận chức phán sự đền Tản Viên.

     Chức phán sự đền Tản Viên là phần thưởng xứng đáng, có ý nghĩa noi gương cho người sau, khích lệ mọi người dũng cảm đấu tranh chống cái ác, bảo vệ công lí.

Câu 7 (trang 19 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Ai là người đưa ra lời bình? Nội dung chính của lời bình là gì?

Phương pháp giải:

     Xem lại lời bình ở đoạn cuối và rút ra nội dung chính.

Lời giải chi tiết:

     Lời bình cuối truyện là lời bình của chính tác giả. Lời bình ở cuối truyện hàm chứa ý nghĩa sâu xa về khí tiết của kẻ sĩ chân chính: “Than ôi! Người ta thường nói: “Cứng quá thì gãy”. Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi được, còn gãy hay không là việc của Trời. Sao lại đoán trước là sẽ gãy mà đổi cứng ra mềm?

=> Ý nghĩa lời bình: Hãy đấu tranh đến cùng chống lại cái xấu, cái ác. Chỉ có đấu tranh dũng cảm mới đem lại phần thắng cho chính nghĩa.

Trả lời câu hỏi

Câu 1 (trang 20 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Xác định người kể chuyện trong Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên. Những lời kể nào giúp bạn có được sự hình dung ban đầu về tính cách của nhân vật Tử Văn?

Phương pháp giải:

     Xem lại nội dung bài đọc

Lời giải chi tiết:

- Truyện được kể theo ngôi thứ ba, người kể chuyện là chính tác giả. Tác giả không bộc lộ trực tiếp tình cảm, quan điểm mà ẩn sau sự kiện và thái độ, hành động của nhân vật.

- Ngô Tử Văn được giới thiệu trực tiếp là một người “khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực”.

Câu 2 (trang 20 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Nêu các sự kiện chính của câu chuyện. Các sự kiện đó được trình bày theo trình tự nào?

Phương pháp giải:

     Xem lại nội dung bài đọc và tìm các sự kiện chính.

Lời giải chi tiết:

* Các sự kiện chính của truyện:

- Tử Văn châm lửa đốt đền của tên tướng giặc.

- Tử Văn “thấy trong mình khó chịu, đầu lảo đảo và bụng run run, rồi nổi lên một cơn sốt nóng sốt rét” và thấy tên hung thần đến trách mắng, đe dọa.

- Thổ thần đến báo cho Tử Văn biết sự việc đã trở nên nghiêm trọng và bảo cho Tử Văn cách chuẩn bị đối phó.

- Tử Văn bệnh nặng thêm, rồi bị quỷ sử bắt xuống Minh ty và  khép vào tội chết. Tử Văn vẫn rất cứng cỏi, không bị khuất phục bởi những lời buộc tội oan.

- Tử Văn được giải oan, giữ chức phán sử đền Tản Viên.

* Truyện được kể theo trình tự thời gian.

Câu 3 (trang 20 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Tóm tắt diễn biến của chuyện xử án. Chỉ ra các yếu tố góp phần làm nên chiến thắng của Tử Văn trong phiên tòa. Theo bạn, yếu tố nào đóng vai trò quyết định trong chiến thắng đó?

Phương pháp giải:

     Xem lại đoạn văn thứ 3 và tóm tắt lại diễn biến cuộc xử án

Lời giải chi tiết:

* Tóm tắt diễn biến câu chuyện xử án tại Minh ty:

- Tử Văn bị quỷ sứ bắt xuống Minh ty.

- Người đội mũ trụ (tên tướng giặc) vu khống, bịa đặt nhằm đẩy Tử Văn vào đường cùng.

- Tử Văn vẫn rất cương quyết, cứng cỏi, không chịu nhún nhường.

- Hai bên cãi cọ nhau mãi vẫn không phân phải trái, vì thế Diêm Vương sinh nghi.

- Diêm Vương sai người đến đền Tản Viên để lấy chứng thực như đúng lời Tử Văn nói.

- Tử Văn được trả lại công bằng, người đội mũ trụ bị bỏ vào ngục Cửu U.

* Có ba yếu tố làm nên chiến thắng của Tử Văn:

- Yếu tố 1: Tử Văn là một người khảng khái, cương trực, không bị khuất phục bởi uy quyền. Sự kiên định chính nghĩa của Ngô Tử Văn.

- Yếu tố 2: Sự giúp đỡ của Thổ thần

- Yếu tố 3: Sự quyết định đúng đắn của Diêm Vương

=> Yếu tố đầu tiên là yếu tố quyết định, yếu tố làm nên chiến thắng của Tử Văn ở Minh ty. Sự chiến thắng của Tử Văn sau nhiều khó khan, thử thách. Tử Văn đã đấu tranh đến cùng chống cái xấu, cái ác.

Câu 4 (trang 20 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Nhân vật Tử Văn được khắc họa chủ yếu qua những chi tiết nào? Chọn phân tích một số chi tiết tiêu biểu, từ đó nhận xét khái quát về tính cách của nhân vật này?

Phương pháp giải:

     Đọc lại văn bản và tìm những chi tiết khắc họa nhân vật Ngô Tử Văn

Lời giải chi tiết:

Những chi tiết khắc họa nhân vật Ngô Tử Văn:

- Ngô Tử Văn được giới thiệu là một người “khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực”.

- Tính cách của Tử Văn được thể hiện qua các chi tiết:

+ Sự tức giận trước việc “hưng yêu tác quái” của tên hung thần và hành động đốt đền trừ hại cho dân.

+ Thái độ điềm nhiên không khiếp sợ trước những lời đe dọa của tên hung thần.

+ Sự gan dạ trước bọn quỷ Dạ Xoa nanh ác và quang cảnh đáng sợ nơi cõi âm.

+ Thái độ cứng cỏi, bất khuất trước Diêm Vương đầy quyền lực.

=> Ngô Tử Văn tính tình nóng nảy nhưng là người ngay thẳng, cương trực, đại diện cho chính nghĩa.

Câu 5 (trang 20 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Sáng tạo chi tiết người đi đường gặp Tử Văn ngồi trên “xe quan Phán sự” và việc người đời sau truyền nhau về “nhà quan phán sự”, tác giả muốn nhấn mạnh điều gì?

Phương pháp giải:

     Suy nghĩ, liên hệ với văn bản và tưởng tượng

Lời giải chi tiết:

    Chức phán sự đền Tản Viên là phần thưởng xứng đáng dành cho Tử Văn, có ý nghĩa noi gương cho người sau, khích lệ mọi người dũng cảm đấu tranh cho cái ác, bảo vệ công lí. Cuộc gặp gỡ của quan phán sự với người quen cũ thể hiện niềm tin tưởng của nhân dân vào vị quan tốt, bảo vệ công lí cho người dân. Đồng thời, qua chi tiết này tác giả cũng muốn gửi gắm rằng: Những người chính trực sẽ luôn được kính trọng, tiếng thơm lưu giữ muôn đời.

Câu 6 (trang 20 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Thế giới thần linh, ma quỷ trong truyện là sản phẩm hư cấu của nghệ thuật của Nguyễn Dữ. Khám phá thế giới đó, bạn hiểu thêm được điều gì về chủ đề của tác phẩm?

Phương pháp giải:

     Xem lại kiến thức về những tác phẩm có yếu tố kì ảo của Nguyễn Dữ, liên hệ với văn bản để thấy được chủ đề mà tác giả truyền tải qua tác phẩm

Lời giải chi tiết:

     Truyện phơi bày hiện thực đầy rẫy những bất công từ cõi trần đến cõi âm: kẻ ác được sung sướng, người lương thiện chịu oan ức; thánh thần ở cõi âm cũng tham của đút bao che cho kẻ ác và cái ác lộng hành; Diêm Vương và các Phán quan đại diện cho công lí cũng bị lấp tai, che mắt. 

=> Những hiện tượng tiêu cực ở cõi âm chính là hình chiếu cho những bất công trong xã hội đương thời mà ở đó điều nhức nhối nhất là bọn tham quan ô lại đã tiếp tay cho kẻ ác, kẻ xấu để gây nên bao nỗi khổ cho người dân lương thiện.

Câu 7 (trang 20 SGK, Ngữ văn 10, tập 1)

Đề bài: Nêu quan niệm về kẻ sĩ được thể hiện trong lời bình cuối truyện. Bạn có đồng tình với quan niệm đó không? Vì sao?

Phương pháp giải:

     Xem lại lời bình ở cuối truyện và đưa ra nhận xét của bản thân.

Lời giải chi tiết:

Học sinh đưa ra quan điểm cá nhân. Lý giải hợp lý, thuyết phục.

Gợi ý: Lời bình ở cuối truyện muốn nhấn mạnh đến lòng dũng cảm và bản lĩnh của con người . Ở đời chỉ sợ con người không đủ can đảm để đứng lên chống lại những điều gian ác , thấy khó khăn đã nản lòng rồi buông xuôi mặc kệ cái ác tồn tại. Qua lời bình có thể thấy lời nhắn nhủ của tác giả: Hãy đấu tranh đến cùng chống cái xấu, cái ác. Chỉ có đấu tranh dũng cảm mới đem lại phần thắng cho chính nghĩa.

Kết nối đọc - viết

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích một yếu tố làm nên sức hấp dẫn của câu chuyện trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên.

Phương pháp giải:

Chọn một yếu tố em cho là tạo nên sức hấp dẫn với văn bản (ví dụ chi tiết Tử Văn nói chuyện với Diêm Vương ở Minh ty), suy nghĩ sự ảnh hưởng của nó đối với sức hấp dẫn của văn bản

Lời giải chi tiết:

     Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn là một trong những yếu tố làm nên sức hấp dẫn của Chuyện chức phán sự đền Tản ViênChi tiết mở đầu truyện – Tử Văn “châm lửa đốt đền. Mọi người đều lắc đầu là lưỡi, lo sợ thay cho Tử Văn...” – đã gây chú ý và dự báo những diễn tiến tiếp theo sẽ rất khác thường, thu hút người đọc đi sâu vào truyện.Câu chuyện được thắt nút dần với những xung đột ngày càng căng thẳng, dẫn đến cao trào. Truyện được mở nút: lời Tử Văn được minh chứng, sự thật phơi bày. Công lý được thực hiện: kẻ ác phải đền tội, người lương thiện được phục hồi và đền đáp. Truyện được xây dựng đầy kịch tính với kết cấu chặt chẽ, lôgic, thu hút và lôi cuốn người đọc cùng chia sẻ với tình cảm, quan điểm của người viết.

Quảng cáo
close