Đề thi học kì 2 Văn 12 Kết nối tri thức - Đề số 7

Đề thi

I. PHẦN ĐỌC HIỂU

Đọc đoạn trích sau:

(1) Đó là mùa của những tiếng chim reo

Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả

Đất thành cây, mật trào lên vị quả

Bước chân người bỗng mở những đường đi

(2) Đó là mùa không thể giấu che

Cả vạn vật đều phơi trần dưới nắng

Biển xanh thẳm, cánh buồm lồng lộng trắng

Từ những miền cay đắng hóa thành thơ.

(3) Đó là mùa của những ước mơ

Những dục vọng muôn đời không kể xiết

Gió bão hòa, mưa thành sông thành bể

Một thoáng nhìn có thể hóa tình yêu

(4) Đó là mùa của những buổi chiều

Cánh diều giấy nghiêng vòm trời cao vút

Tiếng dế thức suốt đêm dài oi bức

Tiếng cuốc dồn thúc giục nắng đang trưa

(5) Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa

Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết

Mà mặt đất màu xanh là vẫn biển

Quả ngọt ngào thắm thiết vẫn màu hoa.

(Mùa hạ, Thơ Xuân Quỳnh, Xuân Quỳnh, NXB Văn học, 2016, tr. 34)

* Chú thích: Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ nữ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Thơ Xuân Quỳnh đậm vẻ đẹp nữ tính, thể hiện tiếng nói của một tâm hồn trắc ẩn, chân thực, hồn hậu, luôn khát khao về hạnh phúc đời thường. Bài thơ Mùa hạ được nữ nghệ sĩ viết khi tuổi thanh xuân đã qua.

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1: Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.

Câu 2: Chỉ ra hình ảnh miêu tả bức tranh thiên nhiên, cảnh vật mùa hạ được nhắc đến trong đoạn (2).

Câu 3: Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong khổ thơ (1).

Câu 4: Thông điệp có ý nghĩa nhất với em sau khi đọc đoạn trích là gì? Vì sao?

Câu 5: Đoạn trích đã tái hiện bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ, cũng như mùa của tuổi trẻ, của đam mê khát vọng. Từ đó, em trình bày suy nghĩ về những điều đẹp đẽ mà tuổi trẻ Việt Nam làm cho tổ quốc. (trình bày khoảng 5 - 7 dòng).

II. PHẦN VIẾT

Câu 1: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh mùa hè qua cảm nhận của nhân vật trữ tình tôi trong đoạn thơ sau:

(1) Đó là mùa của những tiếng chim reo

Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả

Đất thành cây, mật trào lên vị quả

Bước chân người bỗng mở những đường đi.

Câu 2: Cố nhạc sĩ Trần Lập từ viết: Chặng đường nào trải bước trên hoa hồng/ Bàn chân cũng thấm đau vì những mũi gai. Với tư duy của một người trẻ, em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn về cách ứng xử đúng khi đối diện với khó khăn.

------ HẾT ------

Đáp án

I. PHẦN ĐỌC HIỂU

Câu 1:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ hiện đại.

- Dựa vào các dấu hiệu nhận biết: Số chữ trong dòng thơ, cách gieo vần, nhịp điệu

Cách giải:

Số chữ trong các dòng không bằng nhau là dấu hiệu để xác định thể thơ tự do của đoạn trích.

Câu 2:

Phương pháp:

- Đọc kĩ đoạn (2)

- Xác định từ ngữ, hình ảnh miêu tả thiên nhiên trong đoạn thơ.

Cách giải:

Từ ngữ, hình ảnh miêu tả bức tranh thiên nhiên mùa hạ được nhắc đến trong đoạn (2) là: “Cả vạn vật đều phơi trần dưới nắng”, “Biển xanh thẳm”, “cánh buồm lồng lộng trắng”.

Câu 3:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ liệt kê

- Phân tích ít nhất 2 tác dụng (nội dung, nghệ thuật, biểu cảm)

Cách giải:

- Biện pháp tu từ: liệt kê “tiếng chim reo”, “trời xanh biếc”, “nắng tràn khắp ngả”, “đất thành cây”, “mật trào lên vị quả”.

- Tác dụng:

+Về nghệ thuật: tăng tính biểu cảm, hấp dẫn, sinh động cho câu thơ

+Về nội dung: Nhấn mạnh mùa hè đến tươi đẹp với âm thanh rộn rã, màu sắc rực rỡ, tràn ngập hương vị ngọt ngào và căng tràn nhựa sống.

Câu 4:

Phương pháp:

- Căn cứ  vào nội dung văn bản

- Rút ra thông điệp từ nội dung đoạn thơ.

Cách giải:

- Mùa hạ - mùa của tuổi trẻ, của đam mê và khát vọng lớn lao, cần cháy hết mình cho tuổi trẻ.

- Sự sống đích thực bất diệt khi con người biết cháy hết mình với những khát vọng của tuổi trẻ.

- Sống có ý nghĩa thì mùa hạ vẫn mãi bên ta…

Câu 5:

Phương pháp:

Gợi ý:

Những điều đẹp đẽ mà tuổi trẻ Việt Nam làm cho tổ quốc:

- Chiến đấu chống giặc ngoại xâm bảo vệ nền độc lập dân tộc.

- Nỗ lực học tập, trau dồi bản thân, rèn luyện đạo đức, sống có ước mơ, hoài bão, mục tiêu và cố gắng vươn lên.

- Tích cực tham gia vào các hoạt động công ích, các hoạt động tình nguyện, sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ người khác.

- Sống có tinh thần tập thể, đi theo cái hay, cái đúng, bỏ qua cái tôi vì lợi ích chung của cộng đồng.

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Tuổi trẻ Việt Nam đã và đang làm nên nhiều điều đẹp đẽ cho Tổ quốc. Trong lịch sử, biết bao thế hệ thanh niên đã anh dũng chiến đấu, hi sinh để bảo vệ nền độc lập dân tộc. Trong thời bình, tuổi trẻ tiếp tục khẳng định mình bằng sự nỗ lực học tập, sáng tạo và cống hiến trong lao động. Nhiều bạn trẻ tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, giúp đỡ cộng đồng, lan tỏa yêu thương. Không chỉ vậy, họ còn mang trong mình khát vọng vươn lên, xây dựng đất nước ngày càng phát triển. Chính những đóng góp ấy đã làm nên một thế hệ trẻ sống đẹp, sống có ích.

II. PHẦN VIẾT

Câu 1:

Phương pháp:

Gợi ý:

- Bức tranh thiên nhiên mùa hạ tươi sáng, căng tràn sức sống mang đặc trưng của làng quê qua các hình ảnh: tiếng chim reo, Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả, Đất thành cây, mật trào lên vị quả,

- Mùa hạ còn là mùa mà những chặng đường mới được mở ra. Hình ảnh hoán dụ bước chân người gợi liên tưởng đến những bước chân tuổi trẻ mạnh mẽ, nhiệt huyết tiến lên khám phá và mở ra những con đường mới.

=> Đoạn thơ cũng là tiếng nói của tuổi trẻ lạc quan và khát vọng cống hiến.

- Sắp xếp hệ thống ý hợp lý theo đặc điểm của kiểu đoạn văn.

- Nghệ thuật thể hiện bức tranh thiên nhiên:

+ Gieo vần chân

+ Cách ngắt nhịp linh hoạt tạo tính nhạc cho thơ.

+ Ngôn ngữ chọn lọc, hình ảnh tươi sáng. Kết hợp các biện pháp nghệ thuật: liệt kê, hoán dụ…

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Đoạn thơ trong bài “Mùa hạ” của Xuân Quỳnh đã khắc họa một bức tranh thiên nhiên mùa hạ tươi sáng, căng tràn sức sống, mang đậm vẻ đẹp của làng quê Việt Nam. Trước hết, mùa hè hiện lên qua những hình ảnh giàu sức gợi như “tiếng chim reo”, “trời xanh biếc”, “nắng tràn lên khắp ngả”, “đất thành cây, mật trào lên vị quả”. Những hình ảnh ấy được sắp xếp theo phép liệt kê, vừa tạo nên nhịp điệu dồn dập, vừa làm nổi bật sự sinh sôi, phát triển mạnh mẽ của vạn vật. Không chỉ dừng lại ở bức tranh thiên nhiên, mùa hạ còn gợi mở những hành trình mới của con người. Hình ảnh “bước chân người bỗng mở những đường đi” mang ý nghĩa hoán dụ, gợi liên tưởng đến những bước chân tuổi trẻ đầy nhiệt huyết, sẵn sàng khám phá và chinh phục những chân trời mới. Qua đó, đoạn thơ thể hiện tiếng nói lạc quan, tin yêu vào cuộc sống và khát vọng cống hiến của con người. Bên cạnh nội dung giàu ý nghĩa, đoạn thơ còn hấp dẫn bởi nghệ thuật đặc sắc như gieo vần chân, nhịp thơ linh hoạt, ngôn ngữ chọn lọc, hình ảnh tươi sáng kết hợp các biện pháp tu từ như liệt kê, hoán dụ. Tất cả đã góp phần làm nên một đoạn thơ giàu sức sống và cảm xúc.

Câu 2:

Phương pháp:

Gợi ý:

* Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm của cá nhân về vấn đề.

* Triển khai vấn đề nghị luận:

- Giải thích: Khó khăn là những trắc trở, chông gai, những rào cản không mong muốn mà ta gặp phải trong cuộc sống.

- Bàn luận:

+ Người trẻ cần có nhận thức rõ ràng khó khăn là một phần tất yếu trong cuộc sống và nên cần có những cách xử lí phù hợp.

+ Giữ vững tinh thần trước mọi khó khăn, quyết tâm, nỗ lực vượt qua; biết rút ra những bài học kinh nghiệm sau mỗi lần gặp khó khăn; xem khó khăn như là thử thách, một bài học để bản thân được tôi luyện.

+ Biết chia sẻ những cảm xúc tiêu cực với người khác, cân bằng cảm xúc cá nhân khi phải đối diện với khó khăn; luôn giữ tinh thần lạc quan, nhìn nhận vấn đề tích cực để không bị nhấn chìm trong sự bi quan, tiêu cực…

- Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có cái nhìn toàn diện,...

* Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân

Cách giải:

Bài văn tham khảo:

Trong ca khúc “Đường đến ngày vinh quang”, cố nhạc sĩ Trần Lập đã viết những lời thấm thía: “Chặng đường nào trải bước trên hoa hồng, bàn chân cũng thấm đau vì những mũi gai”. Hình ảnh ẩn dụ ấy đã vẽ nên một chân lý giản dị mà sâu sắc: cuộc đời không bao giờ là con đường trải đầy hoa, thành công luôn phải trả giá bằng những tổn thương, thử thách. Đối với người trẻ, những người đang ở độ tuổi đẹp nhất để khám phá và chinh phục thế giới, việc xác định cho mình một cách ứng xử đúng đắn khi đối diện với khó khăn chính là hành trang quan trọng nhất để vững bước vào đời.

Trước hết, cần hiểu khó khăn là những trắc trở, chông gai, những rào cản không mong muốn mà bất kỳ ai cũng phải đối mặt trong hành trình sống. Nó có thể là thất bại trong học tập, áp lực từ kỳ vọng của gia đình, sự cô đơn trong các mối quan hệ, hay những biến cố bất ngờ của số phận. Người trẻ cần có nhận thức rõ ràng rằng khó khăn không phải là ngoại lệ mà là một phần tất yếu của cuộc sống. Không ai sinh ra đã được trải bước trên hoa hồng mãi mãi, và hành trình trưởng thành nào cũng có những mũi gai sẵn sàng làm xước chân ta. Chỉ khi hiểu được điều đó, chúng ta mới không rơi vào trạng thái bất ngờ, hụt hẫng hay oán trách khi đối diện với nghịch cảnh.

Từ nhận thức đúng đắn ấy, mỗi người trẻ cần xây dựng cho mình những cách ứng xử phù hợp. Điều quan trọng nhất là giữ vững tinh thần, quyết tâm và nỗ lực không ngừng để vượt qua. Thay vì gục ngã trước khó khăn, hãy coi đó là phép thử để tôi luyện bản thân. Hình ảnh thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký dù bị liệt cả hai tay vẫn kiên trì luyện viết bằng chân, trở thành nhà giáo ưu tú, là minh chứng rõ nét cho ý chí vượt khó. Hay câu chuyện của Nick Vujicic, người sinh ra không có tứ chi nhưng với nghị lực phi thường, anh đã trở thành diễn giả truyền cảm hứng cho hàng triệu người trên thế giới. Những tấm gương ấy cho thấy, sau mỗi lần vấp ngã, biết đứng dậy và rút ra bài học, khó khăn sẽ trở thành chất liệu quý giá để tôi luyện nên một bản lĩnh vững vàng.

Bên cạnh nghị lực cá nhân, người trẻ cũng cần biết cân bằng cảm xúc khi đối diện với khó khăn. Những cảm xúc tiêu cực như buồn chán, lo lắng, thất vọng là điều khó tránh khỏi, nhưng không được để chúng nhấn chìm mình. Hãy học cách chia sẻ với người thân, bạn bè, bởi có những điều khi được sẻ chia sẽ vơi đi một nửa gánh nặng. Luôn giữ tinh thần lạc quan, nhìn nhận vấn đề theo hướng tích cực để không bị bi quan làm mờ mắt. Nhà văn J.K. Rowling từng chia sẻ rằng chính những ngày tháng nghèo khó, thất bại đã cho bà nền tảng để viết nên bộ truyện Harry Potter vĩ đại. Bà đã nhìn nhận thất bại như một người thầy, xem thử thách như cơ hội để hoàn thiện bản thân. Đó mới là cách ứng xử thông thái.

Tất nhiên, trong xã hội vẫn tồn tại những quan điểm trái chiều. Có người cho rằng nên tránh xa khó khăn để giữ an toàn, có người lại bi quan, phó mặc cho số phận khi gặp trở ngại. Những cách ứng xử này tuy có thể giúp ta tạm thời thoát khỏi áp lực nhưng về lâu dài sẽ khiến bản thân trở nên yếu đuối, thiếu bản lĩnh và đánh mất cơ hội phát triển. Bởi lẽ, khó khăn như ngọn lửa thử vàng, chỉ có dám đối diện mới thực sự trưởng thành.

Là một người trẻ đang đứng trước ngưỡng cửa của cuộc đời, tôi nhận thức sâu sắc rằng khó khăn không phải là kẻ thù mà là một món quà có giá trị. Cách ứng xử đúng đắn nhất khi đối diện với nó chính là bình tĩnh đón nhận, kiên trì vượt qua và không ngừng học hỏi. Bởi chỉ có dấn thân và bước qua những mũi gai, đôi chân của người trẻ mới thực sự chai sạn, đủ vững vàng để chinh phục những chặng đường dài phía trước và tận hưởng hương sắc của những đóa hoa hồng thành công.