Đề thi học kì 2 Văn 12 Kết nối tri thức - Đề số 6

Đề thi

PHẦN I: ĐỌC – HIỂU

Đọc văn bản sau:

GIỤC GIÃ

(Trích)

                                  - Xuân Diệu -

Mau với chứ, vội vàng lên với chứ!
Em, em ơi, tình non đã già rồi,
Con chim hồng, trái tim nhỏ của tôi,
Mau với chứ! thời gian không đứng đợi.
Tình thổi gió, màu yêu lên phấp phới:
Nhưng đôi ngày, tình mới đã thành xưa.
Nắng mọc chưa tin, hoa rụng không ngờ,
Tình yêu đến, tình yêu đi, ai biết.
Trong gặp gỡ đã có mầm ly biệt;
Những vườn xưa, nay đoạn tuyệt dấu hài;
Gấp đi em, anh rất sợ ngày mai;
Đời trôi chảy, lòng ta không vĩnh viễn.

…

Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối,
Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm.
Em vui đi, răng nở ánh trăng rằm,
Anh hút nhuỵ của mỗi giờ tình tự.
Mau với chứ! Vội vàng lên với chứ!
Em, em ơi! Tình non sắp già rồi.

(Thi Nhân Việt Nam, Hoài Thanh – Hoài Chân, NXB Văn học tr. 131-132)

Thực hiện yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:

Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ trong văn bản.

Câu 2. Chỉ ra những câu thơ thể hiện lời giục giã, sự hối thúc gấp gáp trong tâm trạng của chủ thể trữ tình ở chín câu thơ đầu của văn bản.

Câu 3. Trình bày ý nghĩa của yếu tố tượng trưng trong 2 câu thơ sau:

Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối,
Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm.

Câu 4. Nêu sự vận động cảm xúc của chủ thể trữ tình “anh” trong văn bản .

Câu 5. Từ thông điệp của văn bản, anh/chị có suy nghĩ gì về cách sử dụng thời gian của giới trẻ ngày nay? (trình bày trong khoảng 5 đến 7 dòng)

PHẦN II: LÀM VĂN

Câu 1.

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích cảm xúc của chủ thể trữ tình “anh” trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.

Câu 2.

“Tuổi trẻ được phép sai lầm nhưng không được phép sai phạm”. Từ góc nhìn tích cực của người trẻ, anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn luận về vấn đề quyền được sai và sửa sai của tuổi trẻ.

                                                        -----------Hết----------

Đáp án

I. PHẦN ĐỌC HIỂU

Câu 1:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ hiện đại.

- Dựa vào các dấu hiệu nhận biết: Số chữ trong dòng thơ, cách gieo vần, nhịp điệu

Cách giải:

Dấu hiệu để xác định thể thơ trong văn bản:  Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau là dấu hiệu để xác định thể thơ tự do trong văn bản.

Câu 2:

Phương pháp:

- Đọc kĩ 9 câu thơ đầu

- Tìm các từ ngữ mang sắc thái thúc giục

Cách giải:

Những câu thơ thể hiện lời giục giã, sự hối thúc gấp gáp trong tâm trạng của chủ thể trữ tình ở chín câu thơ đầu của văn bản:

- “Mau với chứ, vội vàng lên với chứ!”

- “Mau với chứ, thời gian không đứng đợi”

- “Gấp đi em, anh rất sợ ngày mai”

Câu 3:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức về yếu tố tượng trưng, siêu thực trong thơ

- Phân tích ý nghĩa của các chi tiết ấy

Cách giải:

- Yếu tố tượng trưng:

+ “một phút huy hoàng rồi chợt tối”: Sự tỏa sáng, sống hết mình, cháy hết mình dù trong khoảnh khắc ngắn ngủi

+  “buồn le lói suốt trăm năm”: lối sống mờ nhạt, tầm thường, vô nghĩa

- Ý nghĩa:

+ Thể hiện quan điểm sống tích cực và khát khao hướng đến một cuộc đời đầy ý nghĩa của nhà thơ Xuân Diệu. Kêu gọi mọi người, đặc biệt là những người trẻ phải biết trân trọng cuộc sống, sống trọn vẹn từng phút từng giây, không sống một cuộc đời mờ nhạt tầm thường vô nghĩa.

+ Giúp cho sự diễn đạt trở nên gợi hình gợi cảm, tạo dấu ấn riêng của thi sĩ.

Câu 4:

Phương pháp:

Xác định diễn biến cảm xúc theo trình tự bài thơ

Cách giải:

- Sự vận động cảm xúc của chủ thể trữ tình “anh” trong đoạn thơ:

+ Vội vàng, cuống quýt lo sợ thời gian trôi qua nhanh không thể nắm bắt.

+ Tiếc nuối hụt hẫng trước sự tàn phai của thời gian.

+ Khát khao sống tận hưởng và tận hiến.

Câu 5:

Phương pháp:

- Liên hệ thực tế giới trẻ

- Rút ra thông điệp phù hợp

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Giới trẻ ngày nay có nhiều cơ hội nhưng cũng dễ lãng phí thời gian vào mạng xã hội, giải trí vô bổ. Bên cạnh những bạn sống tích cực, biết học tập và phát triển bản thân, vẫn còn không ít người sống thụ động, thiếu mục tiêu. Thời gian là hữu hạn, nếu không biết trân trọng sẽ dễ đánh mất những cơ hội quý giá của tuổi trẻ. Vì vậy, mỗi người cần biết sử dụng thời gian hợp lí, sống có kế hoạch, dám trải nghiệm và nỗ lực hết mình. Chỉ khi đó, tuổi trẻ mới thực sự có ý nghĩa.

II. PHẦN VIẾT

Câu 1:

Phương pháp:

Cảm xúc của chủ thể trữ tình “anh” bắt nguồn từ nhận thức về sự trôi chảy của thời gian và lòng ham sống, yêu đời mãnh liệt:

- Đó là sự vội vàng cuống quýt thông qua những lời lẽ chứa đầy sự hối thúc, gấp gáp .

- Lo sợ thời gian trôi qua nhanh sẽ cuốn theo những điều tốt đẹp.

- Tiếc nuối, hụt hẫng trước sự tàn phá của thời gian.

- Gửi gắm thông điệp ý nghĩa: Hãy sống hết mình cho hôm nay, trân trọng từng khoảnh khắc trôi qua trong hiện tại, biết tận hưởng cho mình và tận hiến cho tổ quốc.

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Cảm xúc của chủ thể trữ tình “anh” trong đoạn thơ được khơi nguồn từ nhận thức sâu sắc về sự trôi chảy không ngừng của thời gian cùng với lòng ham sống, yêu đời mãnh liệt. Trước hết, đó là sự vội vàng, cuống quýt được thể hiện qua những lời lẽ dồn dập, gấp gáp như lời giục giã “mau với chứ”, “vội vàng lên”, cho thấy tâm trạng khẩn trương trước bước đi không ngừng của thời gian. Từ đó, “anh” bộc lộ nỗi lo sợ khi thời gian trôi qua quá nhanh sẽ cuốn theo những điều tươi đẹp của cuộc sống, đặc biệt là tình yêu và tuổi trẻ. Không dừng lại ở đó, cảm xúc còn chuyển thành nỗi tiếc nuối, hụt hẫng khi nhận ra quy luật phai tàn là điều không thể tránh khỏi. Chính sự ý thức rõ ràng về sự hữu hạn của đời người đã thôi thúc “anh” khao khát được sống trọn vẹn từng khoảnh khắc. Qua đó, đoạn thơ gửi gắm một thông điệp sâu sắc: con người cần biết trân trọng hiện tại, sống hết mình cho hôm nay, không để thời gian trôi qua một cách vô nghĩa; đồng thời phải biết tận hưởng những giá trị của cuộc sống và sẵn sàng cống hiến để cuộc đời trở nên ý nghĩa hơn.

Câu 2:

Phương pháp:

* Mở bài: Dẫn dắt giới thiệu vấn đề nghị luận, nêu quan điểm của người viết.

* Thân bài:

- Giải thích 

+ Tuổi trẻ là khoảng thời gian tươi đẹp nhất trong cuộc đời mỗi con người, là tuổi có nhiều ước mơ, hoài bão, khát vọng. Nhưng tuổi trẻ cũng thường là những người ít có kinh nghiệm và trải nghiệm nên việc mắc sai lầm là điều có thể xảy ra.

+ Sai lầm: Là những thất bại, những điều không như mong đợi trong quá trình thử nghiệm. Sai lầm khác với tội lỗi.

+ “Quyền được sai và sửa sai của tuổi trẻ” được hiểu theo hướng tích cực là khuyến khích người trẻ dám trải nghiệm và dấn thân , cho dù có thất bại.

   - Bàn luận:

+ Vì sao tuổi trẻ lại có quyền được sai ? Vì còn trẻ nên sẽ có cơ hội làm lại, được sửa sai. Chỉ khi trải qua va vấp và trải nghiệm thì mới có bài học để trưởng thành.

+ Sai lầm không phải là điểm dừng mà là bước đệm để thành công, mỗi bạn trẻ hãy tự tin bước vào hành trình khám phá của mình.
+ Tuổi trẻ có quyền được trải nghiệm, quyền được sai, được thất bại nhưng không được để những sai lầm đó lặp lại. Phải dũng cảm đứng lên sau mỗi lần vấp ngã, biết rút kinh nghiệm cho bản thân.

…

- Mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác.

* Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

Cách giải:

Bài viết tham khảo:

Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của đời người, nơi con người mang trong mình nhiều ước mơ, hoài bão và khát vọng vươn lên. Tuy nhiên, do còn thiếu kinh nghiệm và trải nghiệm, người trẻ khó tránh khỏi những sai lầm. Vì vậy, ý kiến “Tuổi trẻ được phép sai lầm nhưng không được phép sai phạm” đã gợi ra một cách nhìn đúng đắn và tích cực về hành trình trưởng thành của mỗi người.

Trước hết, cần hiểu rằng tuổi trẻ là giai đoạn con người đang trên con đường khám phá bản thân và thế giới. Sai lầm là những thất bại, những điều không như mong muốn trong quá trình thử nghiệm và dấn thân, khác với sai phạm là những hành vi vi phạm chuẩn mực đạo đức hoặc pháp luật. Do đó, quyền được sai và sửa sai của tuổi trẻ chính là sự khuyến khích người trẻ dám nghĩ, dám làm, dám trải nghiệm để trưởng thành, kể cả khi phải đối diện với thất bại.

Tuổi trẻ có quyền được sai bởi khi còn trẻ, con người có nhiều cơ hội để làm lại và sửa chữa. Chính những va vấp sẽ giúp mỗi người nhận ra hạn chế của bản thân, từ đó tích lũy kinh nghiệm và hoàn thiện mình. Thực tế cho thấy nhiều người thành công đã từng trải qua không ít thất bại. Steve Jobs từng bị chính công ty mình sáng lập sa thải nhưng sau đó đã quay trở lại và đưa công ty phát triển mạnh mẽ. Jack Ma cũng từng nhiều lần thất bại trong học tập và xin việc trước khi đạt được thành công lớn. Những tấm gương ấy chứng minh rằng sai lầm không phải là dấu chấm hết mà có thể trở thành bước đệm quan trọng trên con đường đi tới thành công.

Tuy nhiên, tuổi trẻ không được phép lặp lại sai lầm hay buông thả bản thân. Điều quan trọng không phải là việc mắc sai lầm mà là cách mỗi người đối diện với sai lầm đó. Người trẻ cần dũng cảm nhận lỗi, rút ra bài học và không ngừng nỗ lực để hoàn thiện bản thân. Nếu không biết sửa sai, những sai lầm nhỏ có thể dẫn đến hậu quả lớn hơn. Đặc biệt, cần phân biệt rõ ranh giới giữa sai lầm và sai phạm. Sai phạm là những hành vi đi ngược lại chuẩn mực đạo đức và pháp luật, gây ảnh hưởng tiêu cực đến bản thân và xã hội, vì vậy tuyệt đối không thể chấp nhận.

Bên cạnh đó, cũng cần phê phán một bộ phận bạn trẻ hiện nay sống thiếu trách nhiệm, lấy lý do tuổi trẻ để biện minh cho những hành động sai trái. Có người lãng phí thời gian vào những việc vô bổ, thậm chí sa vào tệ nạn xã hội mà không ý thức được hậu quả lâu dài. Đây không còn là những sai lầm trong quá trình trưởng thành mà đã trở thành những sai phạm đáng bị lên án.

Tóm lại, tuổi trẻ có quyền được sai để học hỏi và trưởng thành nhưng không được phép sai phạm làm tổn hại đến bản thân và xã hội. Mỗi người cần biết trân trọng quãng thời gian tuổi trẻ, dám trải nghiệm, dám đứng lên sau thất bại và không ngừng hoàn thiện mình. Khi biết sai và sửa sai đúng cách, tuổi trẻ sẽ trở thành nền tảng vững chắc cho một tương lai tốt đẹp.