Xự

• Từ đơn

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Cung thứ hai của gam năm cung giọng hồ (hồ, xự, xang, xê, cống).

Ví dụ: Bản hòa tấu mở đầu bằng hồ rồi chùng xuống ở xự, rất đằm.

Đặt câu với từ "Xự"

Nghĩa: Cung thứ hai của gam năm cung giọng hồ (hồ, xự, xang, xê, cống).

Học sinh tiểu học

• Thầy gõ đàn bầu, dừng ở nốt xự cho cả lớp nghe.
• Con hát theo thầy: hồ rồi đến xự, giọng vang rõ.
• Bạn Lan nhận ra tiếng xự vì âm thanh trầm và êm.

Học sinh THCS – THPT

• Trong làn điệu quan họ, cô giáo nhấn nhẹ vào xự để dẫn câu hát.
• Bạn tập luyện từ hồ chuyển lên xự cho mượt mà hơn.
• Nhạc công chỉnh dây để xự không bị phô khi vào điệp khúc.

Người trưởng thành

• Bản hòa tấu mở đầu bằng hồ rồi chùng xuống ở xự, rất đằm.
• Khi tôi nín thở nơi hậu đài, người nghệ sĩ khẽ chạm vào xự như đặt nền cho mạch cảm xúc.
• Trong buổi tập, họ tranh luận về cách nhả xự để giữ hồn giọng hồ.
• Có những đêm mưa, nghe tiếng nhị ngân tới xự, tôi thấy lòng chìm xuống một tầng yên tĩnh.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Thường xuất hiện trong các tác phẩm liên quan đến âm nhạc truyền thống Việt Nam.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong âm nhạc truyền thống, đặc biệt là khi thảo luận về nhạc cụ và lý thuyết âm nhạc dân tộc.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự trang trọng và chuyên môn khi được sử dụng trong bối cảnh âm nhạc truyền thống.
• Không mang sắc thái cảm xúc mạnh, chủ yếu mang tính mô tả kỹ thuật.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về âm nhạc truyền thống Việt Nam, đặc biệt là trong các lớp học hoặc tài liệu nghiên cứu về nhạc cụ dân tộc.
• Tránh dùng trong các ngữ cảnh không liên quan đến âm nhạc truyền thống để tránh gây nhầm lẫn.

Lưu ý đặc biệt

• Người học dễ nhầm lẫn với các từ khác trong ngữ cảnh không liên quan đến âm nhạc.
• Khác biệt với các từ gần nghĩa như "xang" hay "xê" trong cùng hệ thống âm nhạc, cần chú ý để sử dụng đúng vị trí trong gam.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ đơn, không có kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau động từ hoặc trước động từ khi làm chủ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "xự của bài hát".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường đi kèm với các từ chỉ âm nhạc như "giọng", "cung" hoặc các từ chỉ thứ tự như "thứ hai".

Từ liên quan:

• hồ
• xang
• xê
• cống
• nhạc
• âm
• nốt
• cung
• giọng
• gam