Xay xát

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép đẳng lập
• Từ thuần việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

động từ

Xay và xát lương thực bằng máy (nói khái quát).

Ví dụ: Chúng tôi thuê dịch vụ xay xát để có gạo ngon.

Đặt câu với từ "Xay xát"

Nghĩa: Xay và xát lương thực bằng máy (nói khái quát).

Học sinh tiểu học

• Nhà cô mở máy để xay xát thóc thành gạo.
• Bố chở thóc ra nhà máy xay xát ở đầu làng.
• Hạt ngô được đưa vào máy xay xát cho sạch vỏ.

Học sinh THCS – THPT

• Sau vụ mùa, cả xóm đem lúa đến cơ sở xay xát để có gạo ăn.
• Tiếng máy xay xát rì rầm suốt buổi, hạt lúa đổi thành gạo trắng.
• Hợp tác xã đầu tư máy mới, xay xát nhanh hơn và ít vỡ hạt.

Người trưởng thành

• Chúng tôi thuê dịch vụ xay xát để có gạo ngon.
• Trạm mua nông sản kiêm luôn khâu xay xát, nên nông dân đỡ vất vả chở đi xa.
• Khi xay xát đúng kỹ thuật, gạo giữ được hương thơm và tỉ lệ tấm thấp.
• Chuỗi giá trị lúa gạo chỉ bền khi khâu xay xát minh bạch, không trộn lẫn phẩm chất.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Xay và xát lương thực bằng máy (nói khái quát).

Từ đồng nghĩa:

• xay giã
• xát gạo

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
xay xát	trung tính, kỹ thuật thường ngày, không biểu cảm Ví dụ: Chúng tôi thuê dịch vụ xay xát để có gạo ngon.
xay giã	trung tính, bao quát, có thể thủ công hoặc máy; dùng phổ thông Ví dụ: Cơ sở này nhận xay giã gạo cho bà con.
xát gạo	trung tính, kỹ thuật; thiên về công đoạn xát trong chuỗi xử lý hạt Ví dụ: Nhà máy xát gạo hoạt động cả ngày.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các văn bản liên quan đến nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong ngành công nghiệp chế biến lương thực.

Sắc thái & phong cách

• Thường mang tính chất trung tính, không biểu lộ cảm xúc.
• Phong cách chuyên ngành, thường dùng trong ngữ cảnh kỹ thuật.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi nói về quy trình chế biến lương thực bằng máy móc.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh không liên quan đến nông nghiệp hoặc công nghiệp thực phẩm.
• Thường đi kèm với các từ chỉ loại lương thực cụ thể như "gạo", "ngô".

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ hoạt động chế biến khác như "nghiền", "xay nhuyễn".
• Chú ý phân biệt với "xay" và "xát" khi dùng riêng lẻ.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép đẳng lập, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "xay xát gạo", "xay xát lúa".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ lương thực như "gạo", "lúa"; có thể đi kèm với trạng từ chỉ mức độ như "đang", "sẽ".

Từ liên quan:

• xay
• xát
• giã
• nghiền
• tán
• sàng
• lọc
• bóc
• tách
• cán