Thuyết duy ngã

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Khuynh hướng triết học duy tâm chủ quan cực đoan, cho rằng chỉ có chủ thể có ý thức là hiện thực không nghi ngờ gì, còn lại tất cả chỉ là tồn tại trong ý thức của chủ thể đó mà thôi.

Ví dụ: Thuyết duy ngã cho rằng chỉ ý thức của chủ thể là hiện thực chắc chắn.

Đặt câu với từ "Thuyết duy ngã"

Nghĩa: Khuynh hướng triết học duy tâm chủ quan cực đoan, cho rằng chỉ có chủ thể có ý thức là hiện thực không nghi ngờ gì, còn lại tất cả chỉ là tồn tại trong ý thức của chủ thể đó mà thôi.

Học sinh tiểu học

• Bạn Nam đọc truyện rồi hỏi: “Có phải thuyết duy ngã nói rằng chỉ mình mình là thật không?”
• Cô giáo nói đơn giản: theo thuyết duy ngã, thế giới giống như chỉ có trong đầu của mỗi người.
• Bạn nhìn cầu vồng và cười: “Nếu theo thuyết duy ngã, có lẽ cầu vồng chỉ có vì tớ đang thấy nó.”

Học sinh THCS – THPT

• Trong giờ triết học nhập môn, thầy lấy ví dụ: theo thuyết duy ngã, cái bàn chỉ chắc chắn tồn tại vì ta đang ý thức về nó.
• Bạn Lan đùa rằng theo thuyết duy ngã, tin nhắn chỉ xuất hiện khi cô ấy mở điện thoại và nghĩ về người gửi.
• Thảo luận nhóm kết luận: thuyết duy ngã đẩy chủ quan lên tối đa, coi mọi thứ ngoài ý thức cá nhân chỉ là hình ảnh trong tâm trí.

Người trưởng thành

• Thuyết duy ngã cho rằng chỉ ý thức của chủ thể là hiện thực chắc chắn.
• Đôi khi cô tự hỏi, nếu đứng từ thuyết duy ngã, những cuộc gặp gỡ kia có phải chỉ là bóng của suy nghĩ mình.
• Anh phản biện: thuyết duy ngã hấp dẫn ở sự triệt để, nhưng nó bỏ rơi thế giới chung nơi ta cùng sống.
• Trong đêm yên tĩnh, ý niệm thuyết duy ngã hiện lên như tấm gương khép kín, chỉ phản chiếu chính người soi.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các bài viết học thuật về triết học hoặc các bài báo chuyên sâu.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Đôi khi được sử dụng để tạo chiều sâu cho nhân vật hoặc bối cảnh triết lý.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong triết học và các nghiên cứu liên quan đến tâm lý học.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự trừu tượng và phức tạp, thường mang tính học thuật cao.
• Phong cách trang trọng, phù hợp với văn viết và thảo luận chuyên ngành.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về các chủ đề triết học hoặc tâm lý học.
• Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày vì có thể gây khó hiểu.
• Thường được sử dụng trong ngữ cảnh cần sự phân tích sâu sắc và lý luận.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các khái niệm triết học khác như thuyết duy tâm hay thuyết hiện sinh.
• Cần hiểu rõ bối cảnh triết học để sử dụng chính xác.
• Người học nên tìm hiểu thêm về các triết gia liên quan để có cái nhìn toàn diện.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "thuyết duy ngã này", "một thuyết duy ngã".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường đi kèm với các từ chỉ định (này, đó), lượng từ (một, vài), hoặc động từ (là, được).

Từ liên quan:

• thuyết
• triết học
• chủ nghĩa
• tư tưởng
• học thuyết
• trường phái
• quan điểm
• duy tâm
• duy vật