Định đoạt

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

động từ

Quyết định dứt khoát, dựa vào quyền hành tuyệt đối của mình (thường nói về những vấn đề quan trọng).

Ví dụ: Cuối cùng, bà chủ định đoạt toàn bộ kế hoạch đầu tư.

Đặt câu với từ "Định đoạt"

Nghĩa: Quyết định dứt khoát, dựa vào quyền hành tuyệt đối của mình (thường nói về những vấn đề quan trọng).

Học sinh tiểu học

• Cả nhà im lặng vì ông nội là người định đoạt chuyện bán mảnh vườn.
• Hiệu trưởng định đoạt việc chọn đội đi thi, không ai cãi.
• Trên sân, huấn luyện viên định đoạt thay ai ra, vào.

Học sinh THCS – THPT

• Trong cuộc họp, chủ tịch xã định đoạt hướng xây cây cầu, mọi người chỉ còn chờ thi công.
• Ông chủ tập đoàn định đoạt thương vụ sáp nhập bằng một cái gật đầu rất lạnh lùng.
• Người cầm lái con thuyền tập thể đôi khi định đoạt bến đỗ, dù sóng gió còn lăn tăn.

Người trưởng thành

• Cuối cùng, bà chủ định đoạt toàn bộ kế hoạch đầu tư.
• Anh ta quen cảm giác được định đoạt số phận dự án, nên lời góp ý dễ bị bỏ ngoài tai.
• Có những gia đình để một người định đoạt mọi chuyện lớn, tiện thì tiện, nhưng mầm mống tranh chấp cũng từ đó.
• Trong căn phòng kín, vài chữ ký đã định đoạt đường đi của một vùng đất suốt nhiều năm sau.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến, thường dùng từ "quyết định" thay thế.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các văn bản có tính chất quyết định, chỉ đạo.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Được sử dụng để tạo cảm giác quyền lực, quyết đoán của nhân vật.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự quyết đoán, quyền lực và dứt khoát.
• Thường mang sắc thái trang trọng, nghiêm túc.
• Phù hợp với văn viết và văn chương hơn là khẩu ngữ.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn nhấn mạnh quyền lực và sự quyết định dứt khoát.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh thân mật, không trang trọng.
• Thường dùng trong các tình huống có tính chất quan trọng, không dùng cho các quyết định nhỏ nhặt.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "quyết định" trong ngữ cảnh không trang trọng.
• Khác biệt với "quyết định" ở mức độ quyền lực và tính dứt khoát.
• Cần chú ý ngữ cảnh để tránh dùng sai sắc thái.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu, có thể làm bổ ngữ cho động từ khác.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "định đoạt vấn đề", "định đoạt số phận".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ (vấn đề, số phận), có thể đi kèm với trạng từ chỉ mức độ (hoàn toàn, dứt khoát).

Từ liên quan:

• quyết định
• phán quyết
• ấn định
• quy định
• định
• thống trị
• cai trị
• điều khiển
• chỉ huy
• ra lệnh