Diễn xướng

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép đẳng lập
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

động từ

Trình bày sáng tác dân gian bằng động tác, lời lẽ, âm nhạc, nhịp điệu.

Ví dụ: Tối qua, đoàn nghệ nhân diễn xướng một chầu hát bội ở đình làng.

Đặt câu với từ "Diễn xướng"

Nghĩa: Trình bày sáng tác dân gian bằng động tác, lời lẽ, âm nhạc, nhịp điệu.

Học sinh tiểu học

• Đêm hội làng, các cô chú diễn xướng hát quan họ rộn ràng.
• Ông kể chuyện cổ tích rồi diễn xướng bằng điệu múa tay rất đẹp.
• Đội thiếu nhi diễn xướng bài đồng dao quanh sân đình.

Học sinh THCS – THPT

• Câu lạc bộ văn nghệ diễn xướng trích đoạn chèo để giới thiệu văn hóa quê hương.
• Nghệ nhân bước ra chiếu, cất giọng và diễn xướng hát xoan với nhịp phách dứt khoát.
• Trong lễ hội, họ diễn xướng sử thi bằng lời hát ngân và những bước chân vòng tròn.

Người trưởng thành

• Tối qua, đoàn nghệ nhân diễn xướng một chầu hát bội ở đình làng.
• Nghe các cụ diễn xướng ca trù, tôi thấy thời gian chậm lại, từng tiếng phách như gõ vào ký ức.
• Họ không chỉ hát, họ diễn xướng cả một kho tàng, với ánh mắt, bàn tay và hơi thở chung của cộng đồng.
• Giữa sân đình gió nổi, tiếng trống cất lên, phường trò nhập cuộc và diễn xướng câu chuyện tổ tiên như một lời gọi về nguồn.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các bài viết về văn hóa, nghệ thuật dân gian.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Phổ biến trong các tác phẩm nghiên cứu về nghệ thuật truyền thống.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Thường dùng trong ngành nghiên cứu văn hóa dân gian và nghệ thuật biểu diễn.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự trang trọng và tôn kính đối với nghệ thuật dân gian.
• Thường dùng trong ngữ cảnh học thuật và nghệ thuật.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi nói về các hoạt động nghệ thuật dân gian có tính trình diễn.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh không liên quan đến nghệ thuật hoặc văn hóa dân gian.
• Thường đi kèm với các từ chỉ loại hình nghệ thuật cụ thể như "hát bội", "chèo", "cải lương".

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "trình diễn" nhưng "diễn xướng" nhấn mạnh vào yếu tố dân gian và truyền thống.
• Người học cần chú ý đến ngữ cảnh văn hóa khi sử dụng từ này.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu, diễn tả hành động hoặc quá trình.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "diễn xướng dân ca", "diễn xướng nghệ thuật".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ loại hình nghệ thuật hoặc văn hóa, ví dụ: "dân ca", "nghệ thuật".

Từ liên quan:

• biểu diễn
• trình diễn
• diễn xuất
• ca
• hát
• múa
• kịch
• sân khấu
• nghệ thuật
• trình bày