Cỗi nguồn

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép đẳng lập
• Từ thuần việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Cội nguồn.

Ví dụ: Tôn trọng cỗi nguồn giúp ta biết mình là ai.

Đặt câu với từ "Cỗi nguồn"

Nghĩa: Cội nguồn.

Học sinh tiểu học

• Con sông này là cỗi nguồn của làng em.
• Tiếng ru của mẹ là cỗi nguồn yêu thương trong nhà.
• Cây đa đầu đình giữ cỗi nguồn chuyện xưa.

Học sinh THCS – THPT

• Những câu ca dao là cỗi nguồn của tiếng Việt mộc mạc.
• Ngày giỗ tổ giúp chúng em nhớ cỗi nguồn của dân tộc.
• Ngọn núi ấy được xem là cỗi nguồn bao truyền thuyết của vùng.

Người trưởng thành

• Tôn trọng cỗi nguồn giúp ta biết mình là ai.
• Trong giấc mơ, tôi lần theo mùi khói bếp để tìm lại cỗi nguồn tuổi nhỏ.
• Doanh nghiệp lớn mạnh khi không quên cỗi nguồn giá trị phục vụ cộng đồng.
• Giữa phố xá ồn ã, một điệu hò bất chợt khơi dậy cỗi nguồn trong tôi.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Cội nguồn.

Từ đồng nghĩa:

• cội nguồn
• nguồn gốc
• gốc gác

Từ trái nghĩa:

• hậu duệ
• ngọn

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
cỗi nguồn	trung tính, hơi văn chương; dùng trong văn viết nhiều hơn khẩu ngữ Ví dụ: Tôn trọng cỗi nguồn giúp ta biết mình là ai.
cội nguồn	trung tính, chuẩn; phổ dụng Ví dụ: Tìm về cội nguồn dân tộc.
nguồn gốc	trung tính, hiện đại; phổ biến trong hành chính, báo chí Ví dụ: Xác minh nguồn gốc sản phẩm.
gốc gác	khẩu ngữ, thân mật; sắc thái dân dã Ví dụ: Hỏi thăm gốc gác anh ấy ở đâu.
hậu duệ	trung tính, chuyên biệt; chỉ phía sau về thế hệ Ví dụ: Nghiên cứu hậu duệ của một dòng tộc.
ngọn	văn chương, đối lập ‘gốc–ngọn’; nghĩa hướng về phần trên/điểm phát triển Ví dụ: Lần theo ngọn mà biết gốc.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường dùng trong các bài viết mang tính chất nghiên cứu hoặc phân tích về văn hóa, lịch sử.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Thường xuất hiện trong thơ ca, văn xuôi để tạo cảm giác sâu sắc, trang trọng.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự trang trọng, sâu sắc, thường gợi nhớ về nguồn gốc, lịch sử.
• Thường xuất hiện trong văn viết, đặc biệt là văn chương và học thuật.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn nhấn mạnh đến nguồn gốc, cội rễ của một vấn đề hay sự vật.
• Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày vì có thể gây cảm giác nặng nề, không tự nhiên.
• Thường được dùng trong các ngữ cảnh cần sự trang trọng và sâu sắc.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với từ "cội nguồn" do cách phát âm tương tự.
• Người học cần chú ý đến ngữ cảnh để sử dụng từ một cách chính xác và tự nhiên.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ như "cỗi nguồn văn hóa".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với tính từ (ví dụ: "cỗi nguồn sâu xa"), động từ (ví dụ: "tìm về cỗi nguồn"), hoặc các danh từ khác (ví dụ: "cỗi nguồn dân tộc").

Từ liên quan:

• cội nguồn
• gốc
• nguồn
• căn nguyên
• nguyên nhân
• xuất xứ
• khởi thuỷ
• thuỷ tổ
• tổ tiên
• khởi đầu