Soạn bài Bên bờ Thiên Mạc SGK Ngữ văn 8 tập 2 Cánh diều - chi tiết

- Hà Ân: Hoàng Hiển Mô, (16/1/1928 – 25/1/2011), quê ở Hà Nội; là một nhà văn Việt Nam.

- Ông nổi tiếng với các tác phẩm tiểu thuyết lịch sử, truyện kể lịch sử và dã sử.

* Tác giả:

- Hà Ân tên thật là Hoàng Hiển Mô, sinh ngày 16 tháng 1 năm 1928, mất ngày 25 tháng 1 năm 2011 tại Hà Nội.

- Ông quê ở Hà Nội, là một nhà văn Việt Nam. Ông nổi tiếng với các tác phẩm tiểu thuyết lịch sử, truyện kể lịch sử và dã sử.

- Năm 1947, ông gia nhập Trung đoàn thủ đô liên khu I trong kháng chiến chống Pháp, rồi làm trưởng ty Hoa kiều vụ tỉnh Lào Cai năm 1948.

- Hà Ân tên thật là Hoàng Hiển Mô, (16 tháng 1 năm 1928 – 25 tháng 1 năm 2011 tại Hà Nội), quê ở Hà Nội; là một nhà văn Việt Nam. Ông nổi tiếng với các tác phẩm tiểu thuyết lịch sử, truyện kể lịch sử và dã sử.

- Năm 1947, ông gia nhập Trung đoàn thủ đô liên khu I trong kháng chiến chống Pháp, rồi làm trưởng ty Hoa kiều vụ tỉnh Lào Cai năm 1948. Năm 1955, ông về làm giáo viên văn hóa ở trường quân y và hậu cần. Năm 1964, Hà Ân bắt đầu làm công việc nghiên cứu ở Viện bảo tàng quân đội. Từ năm 1964, ông làm biên tập viên cho Nhà xuất bản Hà Nội đến khi nghỉ hưu năm 1990.

- Tác phẩm chính: Rừng biên giới; Tướng quân Nguyễn Chích; Bên bờ Thiên Mạc (truyện lịch sử, 1967)...

Nhiệm vụ đưa tin đến tướng quân Trần Quang Khải

Trần Quốc Tuấn giao nhiệm vụ đưa tin đến Trần Quang Khải cho Hoàng Đỗ.

Trần Quốc Tuấn đã giao cho Hoàng Đỗ nhiệm vụ truyền đạt thông tin tới tướng quân Trần Quang Khải.

Thái độ: băn khoăn, sợ không đảm đương được nhiệm vụ này.

Khi nhận được nhiệm vụ, thái độ của Hoàng Đỗ: băn khoăn, lo lắng và sợ không đảm đương được nhiệm vụ.

Hoàng Đỗ cảm thấy lo lắng và hoài nghi về khả năng hoàn thành nhiệm vụ này.

Đọc kĩ đoạn văn bản tương ứng với câu hỏi

Phần thưởng xứng đáng mà Trần Bình Trọng đã trao cho cậu bé Hoàng Đỗ: xóa bỏ thân phận nô tì, nhận làm em nuôi.

Trần Bình Trọng đã thưởng cho Hoàng Đỗ một phần thưởng xứng đáng bằng cách giải phóng cậu bé khỏi thân phận nô tì, cho cậu trở thành một người dân tự do.

Bất ngờ, xúc động, không dám tin.

Ông già Màn Trò hoàn toàn không thể tin được và cảm động mặc dù đã bất ngờ khi nghe về việc Hoàng Đỗ đã giành được tự do và thoát khỏi thân phận nô tì đáng thấp kém.

Bất ngờ, xúc động

- Sự kiện: cuộc kháng chiến chống quân Mông-Nguyên lần thứ hai (năm 1285).

- Nội dung chính: 2 phần:

+ Phần 1: Trần Quốc Tuấn giao nhiệm vụ đưa tin cho Hoàng Đỗ.

+ Phần 2: Trần Bình Trọng xóa bỏ thân phân phận nô tì cho Hoàng Đỗ.

- Sự kiện: Cuộc kháng chiến chống quân Mông - Nguyên lần 2 (1285)

- Có thể chia văn bản thành 2 phần:

+ Phần 1. Từ đầu đến “quay sang lạy từ Trần Bình Trọng”: Trần Quốc Tuấn giao nhiệm vụ đưa tin cho Hoàng Đỗ.

+ Phần 2. Còn lại: Trần Bình Trọng xóa bỏ thân phân phận nô tì cho Hoàng Đỗ

Tác phẩm liên quan đến sự kiện lịch sử quan trọng - cuộc kháng chiến chống lại quân Mông-Nguyên lần thứ hai vào năm 1285. Nội dung của tác phẩm có thể được phân thành hai phần:

- Trong phần đầu, Trần Quốc Tuấn giao nhiệm vụ đặc biệt cho Hoàng Đỗ để truyền đạt thông tin quan trọng.

- Phần thứ hai của tác phẩm mô tả cảnh Trần Bình Trọng thực hiện việc giải phóng Hoàng Đỗ khỏi thân phận nô tì, đồng thời tạo cơ hội cho cậu trở thành một người tự do. 

- Các nhân vật trong đoạn trích: Trần Quốc Tuấn, Trần Bình Trọng, Hoàng Đỗ, ông già Màn Trò.

- Những nhân vật lịch sử: Trần Quốc Tuấn, Trần Bình Trọng

- Các nhân vật chính: Trần Quốc Tuấn, Trần Bình Trọng, Hoàng Đỗ, ông già Màn Trò.

- Những nhân vật có thật trong lịch sử: Trần Quốc Tuấn, Trần Bình Trọng.

Các cá nhân xuất hiện trong đoạn trích gồm Trần Quốc Tuấn, Trần Bình Trọng, Hoàng Đỗ và ông già Màn Trò. Trong số họ, Trần Quốc Tuấn và Trần Bình Trọng là những nhân vật lịch sử nổi tiếng.

- Trần Bình Trọng:

+ “Cậu bé chăn ngự đã biết đem tất cả.... hạnh phúc đối với những người làm tướng”

+ “Nhưng đột nhiên, ông nhớ lại và thấy trước đây, ông chưa đối xử rộng tình với quân sĩ và gia nô của ông.”

+ “Trần Bình Trọng dùng mũi kiếm... dùng thuốc đấu trán cho Hoàng Đỗ”

=> Trần Bình Trọng là một vị tướng tài giỏi, biết nhìn người, giàu tình cảm.

- Trần Quốc Tuấn:

+ “Đây là một đạo… Việc lớn của nước nằm trong viên sáp này đó”

+ “Binh pháp gọi như.... như vậy đâu!”

+ “Ta cũng đã nghĩ trước....vận nước đâu”

=> Tài giỏi, biết trọng nhân tài, thấu hiểu người khác,...

- Hoàng Đỗ:

+ “Phải trung với nước. Dù có chết cho nước cháu cũng không sợ”

+ “cháu sợ không đảm đương được việc này”

+ “Nuốt xong, cháu không chịu chết... mạng giặc.”

=> Ngoan ngoãn, nhanh nhẹn và có lòng yêu nước nồng nàn từ khi còn rất nhỏ.

- Trần Bình Trọng:

+ "Cậu bé chăn ngự đã biết đem tất cả....hạnh phúc đối với những người làm tướng" => Trần Bình Trọng có mắt nhìn sáng suốt, không xem thường khả năng của Hoàng Đỗ, dù cậu chỉ là một cậu bé chăn cừu.

+ "Nhưng đột nhiên, ông nhớ lại và thấy trước đây, ông chưa đối xử rộng tình với quân sĩ và gia nô của ông." => Là một chủ tướng nhận thức tốt, ông đã nhớ lại và nhận thấy rằng ông cần phải đối xử tốt hơn với quân sĩ và gia nô của mình.

+ "Trần Bình Trọng dùng mũi kiếm... dùng thuốc đấu trán cho Hoàng Đỗ" => Mặc dù là một tướng quân, Trần Bình Trọng hiểu và thấu hiểu tâm tư và nguyện vọng của những người dưới quyền mình.

- Trần Quốc Tuấn:

+ "Đây là một đạo...Việc lớn của nước nằm trong viên sáp này đó" => Trần Quốc Tuấn có mắt nhìn sáng suốt. Mặc dù Hoàng Đỗ chỉ là một đứa trẻ, nhưng ông đã giao nhiệm vụ cho cậu vì ông nhận ra sự quyết tâm của cậu.

+ "Binh pháp gọi như.... như vậy đâu!" => Ông là một học giả có hiểu biết sâu rộng.

+ "Ta cũng đã nghĩ trước.... vận nước đâu" => Ông luôn suy nghĩ và dự trù cẩn thận trước mọi việc.

- Hoàng Đỗ:

+ “Phải trung với nước. Dù có chết cho nước cháu cũng không sợ” => Mặc dù cậu bé này còn nhỏ tuổi, nhưng bên trong cậu đã cháy lên ngọn lửa yêu nước mạnh mẽ, sẵn sàng hy sinh vì nước mặc cho khó khăn và nguy hiểm.

+ "cháu sợ không đảm đương được việc này" => Trước một trách nhiệm lớn như vậy, cậu tỏ ra lo lắng và sợ hãi.

+ "Nuốt xong, cháu không chịu chết.... mạng giặc." => Hoàng Đỗ là một cậu bé dũng cảm, tràn đầy sự căm hận đối với kẻ thù

- Nội dung: liên quan đến các nhân vật lịch sử như Trần Quốc Tuấn, Trần Bình Trọng.

- Sự kiện lịch sử: Cuộc chiến đánh quân Mông-Nguyên lần thứ hai của quân đội nhà Trần.

- Đan xen với yếu tố hư cấu, tưởng tượng, có sự bổ sung, sáng tạo của tác giả.

- Bối cảnh: cuộc chiến đánh quân Mông-Nguyên lần thứ hai của quân đội nhà Trần.

- Nhân vật chính: Trần Quốc Tuấn, Trần Bình Trọng, các nhân vật hư cấu như cha con ông già Màn Trò - Hoàng Đỗ.

- Từ ngữ chỉ tước hiệu hay danh xưng thời phong kiến: nô tì, tướng quân...

- Bối cảnh thời đại: liên quan đến sự kiện lịch sử kháng chiến quân Nguyên - Mông

- Nhân vật lịch sử có thật: Trần Bình Trọng, Trần Quốc Tuấn,...

- Không chỉ đơn thuần kể lại sự việc, có đan xen yếu tố tưởng tượng, hư cấu,..

Các đặc điểm của truyện lịch sử được thể hiện qua những điểm sau đây:

- Trong tác phẩm "Bên bờ Thiên Mạc," nội dung của văn bản liên quan đến những nhân vật lịch sử quan trọng như Trần Quốc Tuấn và Trần Bình Trọng.

- Tác phẩm cũng đề cập đến sự kiện lịch sử quan trọng, đó là cuộc chiến đánh quân Mông-Nguyên lần thứ hai của quân đội nhà Trần.

- Văn bản không giới hạn việc kể lại sự kiện lịch sử một cách trung thực mà kết hợp cả yếu tố hư cấu, tưởng tượng, và sáng tạo của tác giả để làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn và thú vị.

- Bối cảnh của văn bản được đặt trong một hoàn cảnh xã hội cụ thể, chính là cuộc chiến đánh quân Mông-Nguyên lần thứ hai của quân đội nhà Trần.

- Nhân vật chính của tác phẩm "Bên bờ Thiên Mạc" là Hà Ân, ngoài những nhân vật lịch sử thực sự như Trần Quốc Tuấn và Trần Bình Trọng, tác giả còn tạo ra các nhân vật hư cấu như cha con ông già Màn Trò - Hoàng Đỗ.

- Văn bản sử dụng các từ ngữ thời phong kiến như "nô tì" và "tướng quân" để tạo bầu không khí và hình dung chính xác của thời đại đó.

Em ấn tượng với tinh thần dũng cảm của chú bé Hoàng Đỗ, tuy tuổi nhỏ nhưng em đã làm được những điều có ích cho đất nước.

- Điều gây ấn tượng: tinh thần dũng cảm của cậu bé Hoàng Đỗ

- Nguyên nhân: tuy còn nhỏ tuổi nhưng đã có tinh thần yêu nước, ý chí gan dạ, không ngại hy sinh

Trong đoạn trích trên, điều ấn tượng mạnh mẽ nhất với em nhất là lòng yêu nước đặc biệt của nhân vật Hoàng Đỗ. Dù cậu chỉ là một đứa trẻ nhưng từ rất sớm, cậu đã thể hiện tình yêu sâu đậm đối với đất nước. Điều này thật sự là một đức tính tốt và đáng được gương mẫu. "Phải trung với nước. Dù có chết cho nước cháu cũng không sợ" - mặc dù cậu vẫn còn rất nhỏ, nhưng bên trong cậu đã cháy lên ngọn lửa yêu nước mạnh mẽ, sẵn sàng hi sinh cho nước mà không sợ hãi.

Khi đất nước lâm nguy trước kẻ thù xâm lực, mỗi người dân Việt Nam cần phải đứng lên dũng cảm chống lại giặc ngoại xâm

Đoạn trích Bên bờ Thiên Mạc giúp em hiểu thêm về tấm lòng của những người con nước Việt khi đất nước có giặc ngoại xâm: tinh thần yêu nước sâu sắc, kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của dân tộc trước khi có giặc ngoại xâm,...

Đoạn trích từ "Bên bờ Thiên Mạc" đã giúp em thêm hiểu biết về tinh thần yêu nước của nhân dân Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử. Lòng yêu nước là một sức mạnh mạnh mẽ, là động lực để nhân dân Việt Nam chống lại bất kỳ thách thức nào để bảo vệ tự do và độc lập của dân tộc. Trước mặt các kẻ thù mạnh mẽ, tình yêu nước sâu đậm đã thúc đẩy nhân dân Việt Nam không ngừng chiến đấu. Điều này rõ ràng được thể hiện qua nhân vật của cậu bé Hoàng Đỗ trong đoạn trích, mặc dù còn rất trẻ nhưng cậu đã có trái tim trung thành với đất nước, đầy tình yêu và sẵn sàng hy sinh bản thân để hoàn thành nhiệm vụ. Có thể nói, khi đất nước đối diện với nguy cơ từ giặc ngoại xâm, người dân Việt Nam luôn sẵn sàng nổi lên bảo vệ độc lập và tự do của họ.