Đề thi vào lớp 6 môn Tiếng Việt trường THCS Thành Nhân - Ninh Giang năm 2026

Đề bài

A. TIẾNG VIỆT (12 điểm).

I. Trắc nghiệm (8 điểm): Ghi đáp án đúng vào giấy kiểm tra.

Câu 1. Trong câu sau, từ nào là động từ?

Khát vọng cứ cháy mãi trong tâm hồn chúng tôi.

A. Khát vọng 

B. cứ  

C. cháy           

D. tâm hồn

Câu 2. Trong các câu sau, từ "đầu" trong câu nào được dùng với nghĩa gốc?

A. Chú chim sẻ nghiêng nghiêng cái đầu nhỏ xíu, đôi mắt tròn xoe tò mò nhìn nụ hoa hồng vừa chớm nở ngoài cửa sổ.

B. Những cơn mưa đầu mùa mang lại cảm giác mát mẻ lạ thường.

C. Chiếc xe tải đang đỗ ở ngay đầu ngõ nhà em.

D. Chiếc bút chì này đã bị gãy mất đầu nhọn.

Câu 3. Khổ thơ sau sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?

Mỗi sớm mai thức dậy

Lũy tre xanh rì rào

Ngọn tre cong gọng vó

Kéo mặt trời lên cao.

(“Lũy tre” - Nguyễn Công Dương)

A. Nhân hóa   

B. So sánh      

C. Điệp ngữ   

D. Cả so sánh và nhân hoá

Câu 4. Các câu trong đoạn văn sau liên kết với nhau bằng những cách nào?

Vào mùa hè, sau khi mưa xong, có lúc trên bầu trời sẽ xuất hiện hai dải cầu vồng. Dải bên ngoài được gọi là cầu vồng ngoài. Màu sắc của nó nhạt hơn cầu vồng trong.

A. Lặp từ ngữ

B. Thay thế từ ngữ     

C. Lặp từ ngữ và thay thế từ ngữ

D. Dùng từ ngữ nối

Câu 5. Dãy từ nào dưới đây được sắp xếp theo đúng thứ tự của ba nhóm chủ đề: Thiếu nhi – Vẻ đẹp cuộc sống – Hoà bình?

A. nhi đồng - hùng vĩ - thái bình       

B. măng non - bình yên - xinh đẹp    

C. thanh bình - tuyệt mĩ - trẻ em

D. tráng lệ - thơ ngây - chiến tranh

Câu 6. Dấu ngoặc kép trong câu văn sau có tác dụng gì?

Bác nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”

A. Đánh dấu những từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.

B. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.

C. Đánh dấu ý nghĩ của nhân vật.

D. Đánh dấu tên của một tác phẩm, tài liệu.

Câu 7. Câu nào dưới đây sử dụng đúng cặp kết từ?

A. Mặc dù thời tiết khắc nghiệt nên cây cối trong vườn vẫn phát triển xanh tốt.

B. Vì mải mê đọc truyện tranh nhưng bạn Tuấn đã quên làm bài tập về nhà.

C. Không những các em học sinh thiết kế thành công mô hình xe buồm sử dụng năng lượng gió mà các em còn tự tin thuyết trình về nguyên lí hoạt động của nó.

D. Nếu chúng ta vứt rác bừa bãi mà môi trường sẽ bị ô nhiễm nặng nề.

Câu 8. Để miêu tả sự nối tiếp liên tục, dào dạt và nhịp nhàng của những con sóng biển lúc bình minh, câu văn nào dưới đây đã vận dụng biện pháp điệp ngữ đúng?

A. Sóng cồn cào gào thét, sóng cuộn trào giận dữ, sóng ào ạt xô nghiêng cả những chiếc thuyền thúng bé nhỏ.

B. Từng đợt sóng nhấp nhô rủ nhau chạy vào bờ như những đứa trẻ tinh nghịch đang háo hức chơi trò đuổi bắt.

C. Sóng nối sóng, sóng gối đầu lên sóng, sóng dịu dàng tung bọt trắng xóa ngân nga khúc hát gọi mặt trời.

D. Bãi cát vàng trải dài mênh mông, nước biển xanh biếc một màu, những con sóng rì rào vỗ nhẹ vào bờ.

II. Tự luận (4 điểm)

Câu 1. Cho đoạn văn:

“Sáng nay, nhóm em tiến hành lắp ráp mô hình xe buồm. Mô hình xe buồm được làm từ bìa các-tông và ống hút nhựa trông rất ngộ nghĩnh. Cả nhóm mang mô hình xe buồm ra sân trường để thử nghiệm đón gió lồng lộng.”

a) Em hãy đóng vai một "nhà biên tập nhí", viết lại đoạn văn trên sao cho các câu liên kết chặt chẽ và mượt mà hơn. Trong đoạn văn mới, em phải sử dụng kết hợp cả 3 biện pháp: lặp từ ngữ, thay thế từ ngữ và dùng từ ngữ nối. (Em có thể thêm, bớt một vài từ cho câu văn sinh động nhưng phải giữ nguyên nội dung chính).

b) Em đã dùng từ ngữ nào để lặp lại, từ ngữ nào để thay thế và từ ngữ nào để nối?

Câu 2. Đọc câu văn dưới đây và thực hiện các yêu cầu:

"Trong kỉ nguyên công nghệ số, tuy trí tuệ nhân tạo có thể giải đáp nhanh chóng mọi thắc mắc nhưng mỗi người học sinh vẫn phải không ngừng rèn luyện khả năng tư duy độc lập."

a) Tìm trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ của câu văn trên.

b) Hãy cho biết câu văn trên là câu đơn hay câu ghép?

c) Các vế trong câu văn trên được nối với nhau bằng cách nào?

B. BÀI VIẾT (8 điểm).

“Mỗi mầm cây non bé nhỏ đều cần ánh nắng mặt trời để vươn mình rực rỡ. Với em, mẹ chính là tia nắng ấm áp nhất, luôn thầm lặng hi sinh, soi sáng và sưởi ấm cho em trên mỗi bước đường khôn lớn.” Em hãy viết một đoạn văn (khoảng 15 đến 20 câu) tả về người mẹ của mình và bộc lộ tình cảm chân thành với mẹ. Hãy đặt tên thật ý nghĩa cho đoạn văn của em.

--------------------------------------------Hết--------------------------------------------------

Lời giải

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT

 A. TIẾNG VIỆT (12 điểm).

I. Trắc nghiệm (8 điểm):

Câu 1. Trong câu sau, từ nào là động từ?

Khát vọng cứ cháy mãi trong tâm hồn chúng tôi.

A. Khát vọng 

B. cứ  

C. cháy           

D. tâm hồn

Phương pháp giải:

Em xác định từ loại của từng đáp án để tìm động từ.

Lời giải chi tiết:

Trong câu: “Khát vọng cứ cháy mãi trong tâm hồn chúng tôi.”, từ “cháy” là động từ chỉ trạng thái đang bùng lên, tiếp diễn mãi.

Đáp án C.

Câu 2. Trong các câu sau, từ "đầu" trong câu nào được dùng với nghĩa gốc?

A. Chú chim sẻ nghiêng nghiêng cái đầu nhỏ xíu, đôi mắt tròn xoe tò mò nhìn nụ hoa hồng vừa chớm nở ngoài cửa sổ.

B. Những cơn mưa đầu mùa mang lại cảm giác mát mẻ lạ thường.

C. Chiếc xe tải đang đỗ ở ngay đầu ngõ nhà em.

D. Chiếc bút chì này đã bị gãy mất đầu nhọn.

Phương pháp giải:

Em dựa vào nghĩa của từ "đầu" trong mỗi câu để xác định nghĩa gốc, nghĩa chuyển.

Lời giải chi tiết:

Ở câu A từ "đầu" dùng để chỉ một bộ phận trên cơ thể của con chim. Đây chính là nghĩa gốc.

Ở các câu còn lại, từ "đầu" được dùng với nghĩa chuyển.

Đáp án A.

Câu 3. Khổ thơ sau sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?

Mỗi sớm mai thức dậy

Lũy tre xanh rì rào

Ngọn tre cong gọng vó

Kéo mặt trời lên cao.

(“Lũy tre” - Nguyễn Công Dương)

A. Nhân hóa   

B. So sánh      

C. Điệp ngữ   

D. Cả so sánh và nhân hoá

Phương pháp giải:

Em dựa vào các từ ngữ chỉ hoạt động, hình dáng của sự vật để xác định biện pháp nghệ thuật được sử dụng.

Lời giải chi tiết:

Khổ thơ sử dụng biện pháp nhân hoá và so sánh:

- Nhân hóa ngọn tre biết "kéo mặt trời lên cao" giống như một con người đang làm việc.

- So sánh hình dáng của ngọn tre cong giống như chiếc gọng vó.

Đáp án D.

Câu 4. Các câu trong đoạn văn sau liên kết với nhau bằng những cách nào?

Vào mùa hè, sau khi mưa xong, có lúc trên bầu trời sẽ xuất hiện hai dải cầu vồng. Dải bên ngoài được gọi là cầu vồng ngoài. Màu sắc của nó nhạt hơn cầu vồng trong.

A. Lặp từ ngữ

B. Thay thế từ ngữ     

C. Lặp từ ngữ và thay thế từ ngữ

D. Dùng từ ngữ nối

Phương pháp giải:

Em nhớ lại các cách liên kết câu.

Lời giải chi tiết:

Các câu văn trong đoạn văn liên kết với nhau bằng cách lặp từ "cầu vồng" và thay thế từ "cầu vồng ngoài" ở câu 2 bằng từ "nó" ở câu 3.

Đáp án C.

Câu 5. Dãy từ nào dưới đây được sắp xếp theo đúng thứ tự của ba nhóm chủ đề: Thiếu nhi – Vẻ đẹp cuộc sống – Hoà bình?

A. nhi đồng - hùng vĩ - thái bình       

B. măng non - bình yên - xinh đẹp    

C. thanh bình - tuyệt mĩ - trẻ em

D. tráng lệ - thơ ngây - chiến tranh

Phương pháp giải:

Em xác định nghĩa của từng từ rồi đối chiếu theo đúng thứ tự các chủ đề.

Lời giải chi tiết:

Dãy từ được sắp xếp theo đúng thứ tự của ba nhóm chủ đề: Thiếu nhi – Vẻ đẹp cuộc sống – Hoà bình là nhi đồng - hùng vĩ - thái bình.

Đáp án A.

Câu 6. Dấu ngoặc kép trong câu văn sau có tác dụng gì?

Bác nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”

A. Đánh dấu những từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.

B. Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.

C. Đánh dấu ý nghĩ của nhân vật.

D. Đánh dấu tên của một tác phẩm, tài liệu.

Phương pháp giải:

Em quan sát vị trí của dấu ngoặc kép để xác định tác dụng.

Lời giải chi tiết:

Dấu ngoặc kép trong câu văn có tác dụng đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật.

Đáp án B.

Câu 7. Câu nào dưới đây sử dụng đúng cặp kết từ?

A. Mặc dù thời tiết khắc nghiệt nên cây cối trong vườn vẫn phát triển xanh tốt.

B. Vì mải mê đọc truyện tranh nhưng bạn Tuấn đã quên làm bài tập về nhà.

C. Không những các em học sinh thiết kế thành công mô hình xe buồm sử dụng năng lượng gió mà các em còn tự tin thuyết trình về nguyên lí hoạt động của nó.

D. Nếu chúng ta vứt rác bừa bãi mà môi trường sẽ bị ô nhiễm nặng nề.

Phương pháp giải:

Em dựa vào nội dung các vế câu trong từng đáp án để chọn đáp án đúng.

Lời giải chi tiết:

Câu "Không những các em học sinh thiết kế thành công mô hình xe buồm sử dụng năng lượng gió mà các em còn tự tin thuyết trình về nguyên lí hoạt động của nó." sử dụng đúng cặp kết từ.

Đáp án C.

Câu 8. Để miêu tả sự nối tiếp liên tục, dào dạt và nhịp nhàng của những con sóng biển lúc bình minh, câu văn nào dưới đây đã vận dụng biện pháp điệp ngữ đúng?

A. Sóng cồn cào gào thét, sóng cuộn trào giận dữ, sóng ào ạt xô nghiêng cả những chiếc thuyền thúng bé nhỏ.

B. Từng đợt sóng nhấp nhô rủ nhau chạy vào bờ như những đứa trẻ tinh nghịch đang háo hức chơi trò đuổi bắt.

C. Sóng nối sóng, sóng gối đầu lên sóng, sóng dịu dàng tung bọt trắng xóa ngân nga khúc hát gọi mặt trời.

D. Bãi cát vàng trải dài mênh mông, nước biển xanh biếc một màu, những con sóng rì rào vỗ nhẹ vào bờ.

Phương pháp giải:

Em xác định câu văn có từ "sóng" được lặp lại nhiều lần, chứa các từ tả sự chuyển động êm ái, nối đuôi nhau liên tục.

Lời giải chi tiết:

Câu C đã sử dụng điệp từ "sóng" tạo cảm giác các con sóng chuyển động liên tục, dào dạt, nhịp nhàng và nối đuôi nhau không dứt, đúng như khung cảnh biển lúc bình minh.

Đáp án C.

II. Tự luận (4 điểm)

Câu 1. Cho đoạn văn:

“Sáng nay, nhóm em tiến hành lắp ráp mô hình xe buồm. Mô hình xe buồm được làm từ bìa các-tông và ống hút nhựa trông rất ngộ nghĩnh. Cả nhóm mang mô hình xe buồm ra sân trường để thử nghiệm đón gió lồng lộng.”

a) Em hãy đóng vai một "nhà biên tập nhí", viết lại đoạn văn trên sao cho các câu liên kết chặt chẽ và mượt mà hơn. Trong đoạn văn mới, em phải sử dụng kết hợp cả 3 biện pháp: lặp từ ngữ, thay thế từ ngữ và dùng từ ngữ nối. (Em có thể thêm, bớt một vài từ cho câu văn sinh động nhưng phải giữ nguyên nội dung chính).

b) Em đã dùng từ ngữ nào để lặp lại, từ ngữ nào để thay thế và từ ngữ nào để nối?

Phương pháp giải:

a. Em viết lại đoạn văn kết hợp cả 3 biện pháp lặp từ ngữ, thay thế từ ngữ và dùng từ ngữ nối.

b. Em chỉ rõ phép liên kết và ghi rõ tên phép liên kết được sử dụng.

Lời giải chi tiết:

a) Sáng nay, nhóm em tiến hành lắp ráp mô hình xe buồm. Mô hình này được làm từ bìa các-tông và ống hút nhựa trông rất ngộ nghĩnh. Sau đó, cả nhóm mang xe buồm ra sân trường để thử nghiệm đón gió lồng lộng.

b) Từ ngữ lặp lại: “xe buồm” ở câu 3 và câu 1.

Từ ngữ thay thế: “Mô hình này” ở câu 2 thay thế cho “mô hình xe buồm” ở câu 1.

Từ ngữ nối: “Sau đó” nối câu 3 với câu 2.

Câu 2. Đọc câu văn dưới đây và thực hiện các yêu cầu:

"Trong kỉ nguyên công nghệ số, tuy trí tuệ nhân tạo có thể giải đáp nhanh chóng mọi thắc mắc nhưng mỗi người học sinh vẫn phải không ngừng rèn luyện khả năng tư duy độc lập."

a) Tìm trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ của câu văn trên.

b) Hãy cho biết câu văn trên là câu đơn hay câu ghép?

c) Các vế trong câu văn trên được nối với nhau bằng cách nào?

Phương pháp giải:

a) Em xác định các thành phần câu.

b) Em dựa vào số vế câu để xác định kiểu câu.

c) Em quan sát từ ngữ nối giữa các vế câu.

Lời giải chi tiết:

a) Trong kỉ nguyên công nghệ số (TN), tuy trí tuệ nhân tạo (CN1) // có thể giải đáp nhanh chóng mọi thắc mắc (VN1) nhưng mỗi người học sinh (CN2) // vẫn phải không ngừng rèn luyện khả năng tư duy độc lập (VN2).

b) Câu trên là câu ghép vì có hai vế câu.

c) Hai vế được nối với nhau bằng cặp kết từ “tuy... nhưng...”.

B. BÀI VIẾT (8 điểm).

“Mỗi mầm cây non bé nhỏ đều cần ánh nắng mặt trời để vươn mình rực rỡ. Với em, mẹ chính là tia nắng ấm áp nhất, luôn thầm lặng hi sinh, soi sáng và sưởi ấm cho em trên mỗi bước đường khôn lớn.” Em hãy viết một đoạn văn (khoảng 15 đến 20 câu) tả về người mẹ của mình và bộc lộ tình cảm chân thành với mẹ. Hãy đặt tên thật ý nghĩa cho đoạn văn của em.

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ đề bài và xác định bố cục, nội dung và hình thức.

- Nội dung:

Mở đầu: Giới thiệu người mẹ và tình cảm chung của em với mẹ.

Triển khai:

+ Tả ngoại hình và hoạt động của mẹ: (dáng người, nước da, khuôn mặt, mái tóc... làm việc, dạy dỗ, chăm sóc gia đình, con cái...)

+ Tả phẩm chất, tính cách của mẹ: (tốt bụng, chăm chỉ, nhân hậu, giàu tình yêu thương...)

+ Bộc lộ tình cảm với mẹ: biết ơn, yêu thương, kính trọng mẹ.

Kết thúc: Khẳng định lại tình yêu, sự trân trọng vô bờ bến đối với mẹ; có thể nêu lên những suy nghĩ, lời hứa hẹn hoặc ước mong của bản thân.

- Em đặt tên đoạn văn ngắn gọn, ý nghĩa, bao quát được nội dung đoạn văn (ví dụ: Ánh mặt trời của con, Người mẹ tuyệt vời...).

Lời giải chi tiết:

Bài tham khảo:

Tia nắng ấm áp của đời em

Trong gia đình, người em yêu thương và kính trọng nhất là mẹ. Mẹ em năm nay ngoài ba mươi tuổi. Dáng người mẹ cao gầy, hơi mảnh khảnh. Khuôn mặt mẹ hiền hậu, lúc nào cũng ánh lên vẻ ấm áp. Mái tóc mẹ đen dài, thường được buộc gọn sau gáy. Em thích nhất là đôi mắt của mẹ, bởi đôi mắt ấy luôn nhìn em bằng sự yêu thương và trìu mến. Mỗi khi mẹ cười, em cảm thấy mọi mệt mỏi như tan biến. Đôi bàn tay mẹ không còn mềm mại vì phải làm nhiều việc để chăm sóc gia đình. Hằng ngày, mẹ dậy sớm nấu bữa sáng, chuẩn bị quần áo và nhắc em mang đủ sách vở đến trường. Buổi tối, dù đã mệt, mẹ vẫn ngồi bên cạnh hướng dẫn em học bài. Khi em bị ốm, mẹ thức cả đêm chăm sóc và lo lắng cho em. Mẹ không chỉ chăm chỉ mà còn rất nhân hậu, luôn dạy em biết yêu thương và giúp đỡ mọi người. Có lúc em mắc lỗi, mẹ không mắng nặng lời mà nhẹ nhàng khuyên bảo để em hiểu ra. Với em, mẹ giống như tia nắng ấm áp, luôn soi sáng và sưởi ấm từng bước đường em đi. Em rất yêu mẹ và biết ơn những hi sinh thầm lặng của mẹ. Em hứa sẽ chăm ngoan, học giỏi và sống tốt để mẹ luôn vui lòng.