Đề thi vào lớp 6 môn Tiếng Việt trường THCS Nhữ Bá Sỹ năm 2026

Đề bài

I. PHẦN TRẮC NGHIỆM (8,0 điểm)

(Học sinh chỉ ghi đáp án vào tờ bài làm)

Câu 1 (0,5 điểm) Từ nào dưới đây không phải là danh từ?

A. Nỗi buồn   

B. Sự nghi ngờ                       

C. Bài ca                                

D. Suy nghĩ

Câu 2 (0,5 điểm) Dòng nào nêu đúng các kết từ trong câu văn?

Bình minh của hoa phượng là màu đỏ còn non, nếu có mưa lại càng tươi dịu.

A. Của, còn, nếu, lại                                      

B. Của, còn, nếu, càng

C. Của, nếu                                                                

D. Của, nếu, lại, càng

Câu 3 (0,5 điểm) Dòng nào dưới đây chỉ gồm các tính từ?

A. Màu hồng, nhẹ nhàng, lang thang, dịu dàng

B. Nhẹ nhàng, dịu dàng, lao xao, xanh biếc

C. Do dự, lao xao, niềm tự hào, bài ca

D. Màu hồng, niềm tự hào, dịu dàng, xanh biếc

Câu 4 (1,0 điểm) Trong các câu sau, câu nào có từ “nghe” được dùng theo nghĩa gốc?

A. Con nghe trông người dễ chịu rồi ạ.

B. Tôi nghe có tiếng ai gọi.

C. Nam bảo mãi mà Việt không nghe.

D. Linh nói thế nghe được đấy.

Câu 5 (0,5 điểm) Hai câu sau được liên kết với nhau bằng cách nào?

Chúng cứ hát mãi, hát mãi cho đến lúc những ngọn khói tan biến vào không gian mênh mông. Không gian như một cái chuông lớn vô cùng treo suốt mùa thu, âm vang mãi tiếng ca của trẻ con và tiếng cựa mình của cây cối, đất đai.

A. Thay thế từ ngữ                 

B. Lặp từ ngữ 

C. Từ ngữ nối            

D. Cả A và B

Câu 6 (1,0 điểm) Câu nào sau đây không phải là câu ghép?

A. Những cây xoan, cây bàng bừng tỉnh giấc, trên những cành khô, những búp xuân trong như ngọc đã lấp ló hiện ra.

B. Trên những cây xoan, cây bàng đang còn ngủ đông, những cành khô bỗng tách vỏ, nảy ra những búp xuân trong như ngọc.

C. Vào tháng ba, tháng tư, sớm nắng, chiều mưa.

D. Những cây xoan, cây bàng bừng tỉnh giấc, nảy ra những búp xuân trong như ngọc.

Câu 7 (2,0 điểm) Chọn từ thích hợp trong các từ ngữ cho sẵn ở dưới để điền vào từng vị trí trong đoạn văn miêu tả sau đây:

Mùa xuân đã đến hẳn rồi, đất trời lại một lần nữa (1) ............, tất cả những gì sống trên trái đất lại vươn lên ánh sáng mà (2) ............, nảy nở với một sức mạnh không cùng. Hình như từng kẽ đá khô cũng (3) ............ vì một lá cỏ non vừa (4) ............, hình như mỗi giọt khí trời cũng rung động, không lúc nào yên vì tiếng chim gáy, tiếng ong bay.

(1) Tái sinh, thay da đổi thịt, đổi mới, đổi thay, thay đổi, khởi sắc.

(2) Sinh sôi, sinh thành, phát triển, sinh năm đẻ bảy.

(3) Xốn xang, xao động, xao xuyến, bồi hồi, bâng khuâng, chuyển mình, cựa mình, chuyển động.

(4) Bật dậy, vươn cao, xoè nở, xuất hiện, hiển hiện.

Câu 8 (2,0 điểm) Xác định chủ ngữ, vị ngữ của câu sau:

Những bông hoa sữa trắng thơm nồng nàn trên các nẻo đường Hà Nội.

II. PHẦN TỰ LUẬN (12,0 điểm)

Câu 1 (4,0 điểm)

Trong bài thơ “Bè xuôi sông La” của nhà thơ Vũ Duy Thông có viết:

“Sông La ơi sông La
Trong veo như ánh mắt
Bờ tre xanh im mát
Mươn mướt đôi hàng mi.”

Qua đoạn thơ trên, em hãy nêu cảm nhận về nội dung và biện pháp nghệ thuật có trong đoạn thơ (Trình bày bằng đoạn văn ngắn 5-7 câu)

Câu 2 (8,0 điểm)

Em ước mơ sau này lớn lên sẽ làm gì? Em hãy hình dung khi trưởng thành được làm công việc mình đã chọn và kể lại việc làm của em khi đó.

Lời giải

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT

 I. PHẦN TRẮC NGHIỆM (8,0 điểm)

Câu 1 (0,5 điểm) Từ nào dưới đây không phải là danh từ?

A. Nỗi buồn   

B. Sự nghi ngờ                       

C. Bài ca                                

D. Suy nghĩ

Phương pháp giải:

Em xác định từ loại của từng đáp án để tìm từ không phải danh từ.

Lời giải chi tiết:

Các từ “nỗi buồn, sự nghi ngờ, bài ca” là danh từ.
Từ “suy nghĩ” chỉ hoạt động của trí óc nên không phải là danh từ.

Đáp án D.

Câu 2 (0,5 điểm) Dòng nào nêu đúng các kết từ trong câu văn?

Bình minh của hoa phượng là màu đỏ còn non, nếu có mưa lại càng tươi dịu.

A. Của, còn, nếu, lại                                      

B. Của, còn, nếu, càng

C. Của, nếu                                                                

D. Của, nếu, lại, càng

Phương pháp giải:

Em tìm các từ có tác dụng nối hoặc biểu thị quan hệ giữa các từ ngữ, các bộ phận trong câu.

Lời giải chi tiết:

Các kết từ trong câu là “của, nếu”.

Đáp án C.

Câu 3 (0,5 điểm) Dòng nào dưới đây chỉ gồm các tính từ?

A. Màu hồng, nhẹ nhàng, lang thang, dịu dàng

B. Nhẹ nhàng, dịu dàng, lao xao, xanh biếc

C. Do dự, lao xao, niềm tự hào, bài ca

D. Màu hồng, niềm tự hào, dịu dàng, xanh biếc

Phương pháp giải:

Em xét từ loại của từng dòng để tìm dòng chỉ gồm tính từ.

Lời giải chi tiết:

Câu A có từ "lang thang" là động từ

Câu C có từ "do dự" là động từ, "niềm tự hào", "bài ca" là danh từ.

Câu D có từ "niềm tự hào" là danh từ.

Dòng gồm các tính từ là: nhẹ nhàng, dịu dàng, lao xao, xanh biếc.

Đáp án B.

Câu 4 (1,0 điểm) Trong các câu sau, câu nào có từ “nghe” được dùng theo nghĩa gốc?

A. Con nghe trông người dễ chịu rồi ạ.

B. Tôi nghe có tiếng ai gọi.

C. Nam bảo mãi mà Việt không nghe.

D. Linh nói thế nghe được đấy.

Phương pháp giải:

Em dựa vào nghĩa của từ “nghe” trong từng đáp án để xác định nghĩa gốc.

Lời giải chi tiết:

Ở câu B, từ "nghe" nghĩa là dùng tai tiếp nhận âm thanh nên đây là nghĩa gốc.

Từ “nghe” ở câu A, C, D là nghĩa chuyển.

Đáp án B.

Câu 5 (0,5 điểm) Hai câu sau được liên kết với nhau bằng cách nào?

Chúng cứ hát mãi, hát mãi cho đến lúc những ngọn khói tan biến vào không gian mênh mông. Không gian như một cái chuông lớn vô cùng treo suốt mùa thu, âm vang mãi tiếng ca của trẻ con và tiếng cựa mình của cây cối, đất đai.

A. Thay thế từ ngữ                 

B. Lặp từ ngữ 

C. Từ ngữ nối            

D. Cả A và B

Phương pháp giải:

Em nhớ lại các cách liên kết câu.

Lời giải chi tiết:

Hai câu văn liên kết với nhau bằng cách lặp từ “không gian”.

Đáp án B.

Câu 6 (1,0 điểm) Câu nào sau đây không phải là câu ghép?

A. Những cây xoan, cây bàng bừng tỉnh giấc, trên những cành khô, những búp xuân trong như ngọc đã lấp ló hiện ra.

B. Trên những cây xoan, cây bàng đang còn ngủ đông, những cành khô bỗng tách vỏ, nảy ra những búp xuân trong như ngọc.

C. Vào tháng ba, tháng tư, sớm nắng, chiều mưa.

D. Những cây xoan, cây bàng bừng tỉnh giấc, nảy ra những búp xuân trong như ngọc.

Phương pháp giải:

Em xác định số cụm chủ ngữ - vị ngữ trong từng câu để tìm câu ghép.

Lời giải chi tiết:

Những cây xoan, cây bàng (CN) // bừng tỉnh giấc, nảy ra những búp xuân trong như ngọc (VN).

Câu trên chỉ có một cụm chủ ngữ – vị ngữ nên không phải là câu ghép.

Đáp án D.

Câu 7 (2,0 điểm) Chọn từ thích hợp trong các từ ngữ cho sẵn ở dưới để điền vào từng vị trí trong đoạn văn miêu tả sau đây:

Mùa xuân đã đến hẳn rồi, đất trời lại một lần nữa (1) ............, tất cả những gì sống trên trái đất lại vươn lên ánh sáng mà (2) ............, nảy nở với một sức mạnh không cùng. Hình như từng kẽ đá khô cũng (3) ............ vì một lá cỏ non vừa (4) ............, hình như mỗi giọt khí trời cũng rung động, không lúc nào yên vì tiếng chim gáy, tiếng ong bay.

(1) Tái sinh, thay da đổi thịt, đổi mới, đổi thay, thay đổi, khởi sắc.

(2) Sinh sôi, sinh thành, phát triển, sinh năm đẻ bảy.

(3) Xốn xang, xao động, xao xuyến, bồi hồi, bâng khuâng, chuyển mình, cựa mình, chuyển động.

(4) Bật dậy, vươn cao, xoè nở, xuất hiện, hiển hiện.

Phương pháp giải:

Em dựa vào nội dung đoạn văn chọn từ phù hợp với nghĩa của câu.

Lời giải chi tiết:

(1) đổi mới

(2) sinh sôi

(3) cựa mình

(4) xoè nở

Câu 8 (2,0 điểm) Xác định chủ ngữ, vị ngữ của câu sau:

Những bông hoa sữa trắng thơm nồng nàn trên các nẻo đường Hà Nội.

Phương pháp giải:

Em đặt câu hỏi để tìm bộ phận chủ ngữ, vị ngữ của câu.

Lời giải chi tiết:

Chủ ngữ: Những bông hoa sữa trắng

Vị ngữ: thơm nồng nàn trên các nẻo đường Hà Nội

II. PHẦN TỰ LUẬN (12,0 điểm)

Câu 1 (4,0 điểm)

Trong bài thơ “Bè xuôi sông La” của nhà thơ Vũ Duy Thông có viết:

“Sông La ơi sông La
Trong veo như ánh mắt
Bờ tre xanh im mát
Mươn mướt đôi hàng mi.”

Qua đoạn thơ trên, em hãy nêu cảm nhận về nội dung và biện pháp nghệ thuật có trong đoạn thơ (Trình bày bằng đoạn văn ngắn 5-7 câu)

Phương pháp giải:

Em dựa vào từ ngữ, hình ảnh để xác định biện pháp nghệ thuật và nêu cảm nhận về nội dung và biện pháp nghệ thuật trong đoạn thơ.

- Gọi đáp: “Sông La ơi sông La” → làm dòng sông trở nên gần gũi, thân thương như một người bạn.

- So sánh: “Trong veo như ánh mắt” → làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng, dịu dàng của nước sông.

- Nhân hóa: “Bờ tre xanh im mát / Mươn mướt đôi hàng mi” → khiến bờ tre hiện lên mềm mại, duyên dáng như con người.

Lời giải chi tiết:

Đoạn thơ trích trong bài Bè xuôi sông La của nhà thơ Vũ Duy Thông đã để lại trong em nhiều ấn tượng đẹp về dòng sông La. Ngay từ câu thơ “Sông La ơi sông La”, tác giả đã sử dụng biện pháp gọi đáp, khiến dòng sông hiện lên gần gũi như một người bạn thân thương. Hình ảnh so sánh “Trong veo như ánh mắt” giúp em cảm nhận được làn nước sông La trong sáng, hiền hòa và dịu dàng. Đặc biệt, hình ảnh “Bờ tre xanh im mát / Mươn mướt đôi hàng mi” sử dụng biện pháp nhân hóa, làm cho bờ tre bên sông trở nên mềm mại, duyên dáng như vẻ đẹp của con người. Những biện pháp nghệ thuật ấy đã làm cho bức tranh sông La thêm sinh động, thơ mộng và giàu cảm xúc. Qua đoạn thơ, em cảm nhận được tình yêu tha thiết của tác giả đối với dòng sông quê hương và càng thêm yêu vẻ đẹp bình yên của đất nước mình.

Câu 2 (8,0 điểm)

Em ước mơ sau này lớn lên sẽ làm gì? Em hãy hình dung khi trưởng thành được làm công việc mình đã chọn và kể lại việc làm của em khi đó.

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ đề bài, lập dàn ý cho bài văn:

- Mở bài: Giới thiệu ước mơ nghề nghiệp của em khi lớn lên và nêu lí do vì sao em yêu thích công việc đó.

- Thân bài:

a. Kể về lí do em có ước mơ đó

+ Em biết đến công việc ấy từ đâu? Ai hoặc điều gì đã khiến em yêu thích công việc đó?

+ Công việc ấy có ý nghĩa như thế nào với em?

+ Em mong muốn giúp ích gì cho gia đình, mọi người hoặc xã hội?

b. Hình dung em khi đã trưởng thành: Em tưởng tượng mình đã lớn lên và được làm công việc mơ ước.

+ Miêu tả nơi làm việc của em: Nơi đó ở đâu? Không gian như thế nào? Có những ai xung quanh?

+ Miêu tả hình ảnh của em khi làm việc: Trang phục, dáng vẻ, tâm trạng vui, hồi hộp, tự hào, hạnh phúc.

c. Kể lại một việc làm cụ thể trong công việc đó

+ Em bắt đầu công việc như thế nào? Em gặp ai hoặc giúp đỡ ai?

+ Em đã làm những việc gì?

+ Trong quá trình làm việc, em có gặp khó khăn gì không?

+ Em đã cố gắng vượt qua khó khăn như thế nào? Kết quả việc làm ấy ra sao?

+ Em cảm thấy vui, xúc động hay tự hào như thế nào?

d. Nêu ý nghĩa của công việc

- Kết bài:

+ Khẳng định tình yêu với ước mơ và quyết tâm học tập, rèn luyện để thực hiện ước mơ ấy.

+ Nêu lời hứa hoặc quyết tâm của em.

Lời giải chi tiết:

Bài tham khảo:

“Có những ước mơ lớn lên từ những điều rất nhỏ bé.” Với em, ước mơ trở thành cô giáo bắt đầu từ những buổi sáng được nghe tiếng trống trường vang lên rộn rã. Mỗi ngày đến lớp, nhìn cô giáo dịu dàng giảng bài, kiên nhẫn chỉ cho chúng em từng nét chữ, từng phép tính, em lại thấy nghề dạy học thật đáng quý. Cô không chỉ dạy chúng em kiến thức mà còn dạy cách sống yêu thương, lễ phép và biết cố gắng. Từ lúc nào không hay, trong lòng em đã nhen nhóm ước mơ sau này lớn lên sẽ trở thành một cô giáo.

Em tưởng tượng mười lăm năm sau, em đã trưởng thành và được đứng trên bục giảng của một ngôi trường nhỏ ở quê hương. Buổi sáng hôm ấy, sân trường ngập nắng, tiếng chim hót líu lo trên vòm lá. Em mặc áo dài giản dị, ôm tập giáo án bước vào lớp trong ánh mắt trong veo của học trò. Trên bảng đen, em cẩn thận viết dòng chữ đầu tiên của bài học mới. Nhìn những gương mặt háo hức đang chăm chú lắng nghe, lòng em bỗng dâng lên một niềm vui khó tả.

Trong lớp của em có một bạn học sinh rất nhút nhát, đọc bài còn chậm và thường cúi mặt mỗi khi cô gọi. Em không trách mắng bạn mà nhẹ nhàng đến bên, động viên bạn đọc từng tiếng một. Sau giờ học, em ở lại cùng bạn luyện đọc thêm. Có hôm bạn đọc sai nhiều lần, em vẫn kiên nhẫn mỉm cười và nói: “Không sao đâu, chỉ cần con cố gắng, cô tin con sẽ làm được.” Ngày hôm sau, khi bạn mạnh dạn đứng lên đọc trọn vẹn một đoạn văn, cả lớp vỗ tay thật to. Nhìn nụ cười rạng rỡ trên khuôn mặt bạn, em cảm thấy hạnh phúc vô cùng.

Nghề giáo chắc chắn cũng có nhiều vất vả. Có những tối em phải thức khuya soạn bài, chấm từng quyển vở học sinh. Có những lúc em lo lắng vì học trò chưa hiểu bài hoặc còn nghịch ngợm. Nhưng em tin rằng chỉ cần có tình yêu thương và lòng kiên nhẫn, người giáo viên sẽ vượt qua được tất cả. Niềm vui lớn nhất của cô giáo không phải là điều gì quá xa xôi, mà chính là nhìn thấy học trò của mình tiến bộ từng ngày.

Tiếng trống trường vang lên ngoài sân kéo em trở về với hiện tại. Em vẫn đang là một học sinh lớp 5, con đường để chạm tới ước mơ còn rất dài. Vì vậy, từ bây giờ, em sẽ chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức và biết yêu thương mọi người xung quanh. Em mong rằng một ngày nào đó, em sẽ được đứng trên bục giảng, trở thành người cô giáo hiền hậu, mang tri thức và niềm tin đến cho thật nhiều học trò.