Đề thi học kì 2 Văn 12 Cánh diều - Đề số 7

Đề thi

I. ĐỌC HIỂU

Đọc bài thơ sau:  

NHỮNG BÔNG HOA TRÊN TUYẾN LỬA

Đỗ Trung Quân

(1)Ở giữa rừng đâu có gương soi

Làm sao em thấy được vết bầm trên má

Chuyển tải thương về mấy lần trượt ngã

Vì mùa mưa nào đã chịu dứt ở đây

(2)Anh bộ đội thương binh vừa tỉnh lại sáng nay

Đã hỏi thăm em người cáng thương đêm trước

"Cô ấy ngã mấy lần tôi đếm được

Mà sao không khóc mới lạ lùng!".

(3)Tôi hiểu rồi em ở tấm lòng

Nước mắt chỉ dành cho người ngã xuống

Nên dù té đau, gai rừng tê chân buốt

Đâu để vết thương anh rỉ máu hai lần.

(4)Em là người thanh niên xung phong

Không có súng, chỉ có đôi vai cáng thương, tải đạn

Giữa tầm đạn thù, tấm lòng dũng cảm

Em vượt đường dài tiếp thêm lửa chiến công.

(5)Tôi thấy rồi em ơi, giữa cuộc hành quân

Niềm kiêu hãnh trong mắt em kì lạ

Trên chiếc áo bạc màu trăm miếng vá

Cô gái Việt Nam đẹp đến lạ thường.

(6) Ôi! Những bông hoa nở giữa chiến trường,

Nở rực rỡ cả hương lẫn sắc.

Nhìn vết bầm trên má em mà tôi muốn khóc

Sao em cười đôn hậu quá em ơi!

Những bông hoa trên tuyến lửa, Đỗ Trung Quân, nguồn https://scov.gov.vn/vanhocnghethuat

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Nhân vật em trong bài thơ là ai?

Câu 2. Chỉ ra hai hình ảnh mà tác giả đã thấy ở cô gái thanh niên xung phong giữa cuộc hành quân trong khổ thơ thứ (5).

Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật ẩn dụ trong câu thơ sau:

Ôi! Những bông hoa nở giữa chiến trường,

Nở rực rỡ cả hương lẫn sắc.

Câu 4. Anh/Chị hãy nhận xét thái độ, tình cảm của tác giả đối với cô gái thanh niên xung phong được thể hiện trong hai câu thơ cuối:

Nhìn vết bầm trên má em mà tôi muốn khóc

Sao em cười đôn hậu quá em ơi!

Câu 5. Bài thơ Những bông hoa trên tuyến lửa gợi anh/chị suy nghĩ gì đến hiện thực chiến đấu của những người nữ thanh niên xung phong trong cuộc kháng chiến chống Mĩ.

II. PHẦN VIẾT

Câu 1.

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích vẻ đẹp của cô gái thanh niên xung phong trong đoạn thơ sau:

Em là người thanh niên xung phong

Không có súng, chỉ có đôi vai cáng thương, tải đạn

Giữa tầm đạn thù, tấm lòng dũng cảm

Em vượt đường dài tiếp thêm lửa chiến công.

(Trích Những bông hoa trên tuyến lửa, Đỗ Trung Quân)

*Chú thích: Đỗ Trung Quân sinh năm 1955 tại Sài Gòn. Các tác phẩm của Đỗ Trung Quân thể hiện ngòi bút tinh tế, giàu xúc cảm, suy tư và nội dung được thiết kế tỉ mẩn, chặt chẽ, sâu sắc. Trong các sáng tác, nhà thơ còn chắp vá những thủ pháp nghệ thuật tài tình để tạo nên sự sinh động, cuốn hút cho từng vần thơ.

Câu 2.

Theo đuổi ước mơ là con đường dẫn chúng ta đến thành công.

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bày tỏ ý kiến của anh/chị về việc theo đuổi ước mơ của tuổi trẻ.

----Hết----

Đáp án

I. PHẦN ĐỌC HIỂU

Câu 1:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức về nhân vật trữ tình trong thơ.

- Xác định đối tượng được nhắc tới qua các đại từ xưng hô và bối cảnh

Cách giải:

Nhân vật "em" trong bài thơ là cô gái thanh niên xung phong làm nhiệm vụ cáng thương, tải đạn trên tuyến đường Trường Sơn thời chống Mỹ.

Câu 2:

Phương pháp:

- Đọc kĩ khổ thơ (5).

- Xác định trực tiếp các hình ảnh mà tác giả nhìn thấy về nhân vật "em".

Cách giải:

Hai hình ảnh mà tác giả thấy ở cô gái thanh niên xung phong trong khổ thơ thứ (5) là: niềm kiêu hãnh trong mắt em và chiếc áo bạc màu trăm miếng vá.

Câu 3:

Phương pháp:

- Nhận diện biện pháp tu từ ẩn dụ

- Phân tích tác dụng

Cách giải:

- Biện pháp nghệ thuật ẩn dụ trong câu thơ: “Ôi! Những bông hoa nở giữa chiến trường, / Nở rực rỡ cả hương lẫn sắc.”

- Tác dụng:

+ Gợi vẻ đẹp phơi phới của tuổi trẻ, vẻ đẹp tâm hồn, lòng dũng cảm, vẻ đẹp của tình yêu Tổ quốc của những cô thanh niên xung phong.

+ Sự ngợi ca, yêu mến, khâm phục của tác giả với những cô gái trẻ trung, xinh đẹp mà dũng cảm, phi thường.

+ Câu thơ giàu sức gợi hình, biểu cảm, sinh động.

Câu 4:

Phương pháp:

- Đọc – hiểu hai câu thơ cuối.

- Phân tích các yếu tố biểu cảm trực tiếp, từ đó nhận xét thái độ, tình cảm của chủ thể trữ tình

Cách giải:

- Thương yêu, xót xa, cảm phục trước những gian khổ, hi sinh của những cô gái thanh niên xung phong.

- Ngợi ca, trân trọng, tự hào về vẻ đẹp nhân hậu, về phẩm chất kiên cường bất khuất của những cô gái thanh niên xung phong.

Câu 5:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức lịch sử - xã hội về lực lượng thanh niên xung phong trong kháng chiến chống Mỹ.

- Liên hệ từ hình ảnh thơ đến hiện thực đời sống, rút ra suy nghĩ về sự hy sinh, cống hiến.

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Bài thơ gợi lên hiện thực khốc liệt của những nữ thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn: họ ngày đêm đối mặt với bom đạn, mưa rừng, thương tích và cái chết. Công việc cáng thương, tải đạn, mở đường đầy gian nan, hy sinh. Dù vậy, họ vẫn kiên cường, dũng cảm, sẵn sàng xả thân vì Tổ quốc. Đó là hiện thực hào hùng mà cũng đau thương, để lại lòng biết ơn sâu sắc trong mỗi người hôm nay.

II. PHẦN VIẾT

Câu 1:

Phương pháp:

1. Hai câu đầu: vẻ đẹp giản dị, khiêm nhường, nghị lực vượt gian khó

+ Bút pháp tự sự; nghệ thuật đối: “không có súng” với “chỉ có đôi vai cáng thương, tải đạn”; hình ảnh hoán dụ “đôi vai cáng thương, tải đạn”; nhịp thơ ngắn dài ngắt quãng.

+ Vẻ đẹp mộc mạc, giản dị đời thường nhưng rất đỗi kiêu hùng, ngời sáng nghị lực kiên cường của người chiến sĩ cách mạng.

2. Hai câu sau: vẻ đẹp của lòng dũng cảm, tinh thần yêu nước

+ Nghệ thuật đối: hiện thực chiến tranh (Giữa tầm đạn thù) với tinh thần quả cảm (tấm lòng dũng cảm); ẩn dụ lửa: ngọn lửa nhiệt huyết, lòng yêu nước cháy bỏng.

+ Tấm lòng yêu nước, xông pha nơi bom đạn, sẵn sàng hi sinh cho Tổ quốc, góp sức vào chiến thắng của dân tộc.

3. Nhận xét: vẻ đẹp cô thanh niên xung phong đại diện cho thế hệ trẻ yêu nước, dù chịu nhiều gian khổ, mất mát, hy sinh nhưng họ đã tự nguyện chấp nhận, gánh vác trách nhiệm lịch sử lớn lao của thế hệ mình vì độc lập tự do của dân tộc.

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Trong đoạn thơ, nhà thơ Đỗ Trung Quân đã khắc họa thành công vẻ đẹp của người nữ thanh niên xung phong. Trước hết, hai câu đầu cho thấy vẻ đẹp giản dị, khiêm nhường và nghị lực phi thường. Bằng bút pháp tự sự kết hợp nghệ thuật đối lập giữa “không có súng” và “chỉ có đôi vai cáng thương, tải đạn”, nhà thơ nhấn mạnh sự khác biệt của người nữ chiến sĩ. Họ không trực tiếp cầm súng chiến đấu nhưng lại gánh vác nhiệm vụ nặng nhọc không kém. Hình ảnh hoán dụ “đôi vai” vừa gợi sự nhỏ bé, tần tảo vừa thể hiện sức mạnh tiềm tàng, phi thường. Nhịp thơ ngắn dài ngắt quãng như chính nhịp bước chân trên những cung đường gian khó. Tất cả làm nổi bật vẻ đẹp mộc mạc, đời thường mà kiêu hùng, ngời sáng nghị lực của người chiến sĩ cách mạng. Hai câu sau tiếp tục tôn vinh vẻ đẹp của lòng dũng cảm và tinh thần yêu nước. Nghệ thuật đối giữa “giữa tầm đạn thù” là hiện thực chiến tranh khốc liệt với “tấm lòng dũng cảm” là phẩm chất cao quý bên trong đã tạo nên một bức tranh tương phản đầy xúc động. Hình ảnh ẩn dụ “lửa chiến công” gợi ngọn lửa nhiệt huyết, lòng yêu nước cháy bỏng mà cô gái tiếp thêm cho cuộc kháng chiến. Có thể thấy, cô gái thanh niên xung phong chính là đại diện tiêu biểu cho thế hệ trẻ yêu nước thời chống Mỹ. Dù phải chịu muôn vàn gian khổ, mất mát, hy sinh, họ vẫn tự nguyện gánh vác trách nhiệm lịch sử lớn lao của dân tộc, hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Câu 2:

Phương pháp:

1. Mở bài

Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân về vấn đề.

2. Thân bài

2.1. Giải thích vấn đề nghị luận

+ Ước mơ: là những dự định, khát khao mà mỗi chúng ta mong muốn đạt được trong thời gian ngắn hoặc dài; là động lực để mỗi chúng ta vạch ra phương hướng đường đi để dẫn tới ước mơ.

+ Theo đuổi ước mơ: là nỗ lực, phấn đấu vượt qua mọi khó khăn, thử thách, bỏ sức lực, trí tuệ để có thể biến ước mơ thành hiện thực.

2.2. Thể hiện quan điểm của người viết theo một số ý sau:

+ Ước mơ có vai trò quan trọng với mỗi người, giúp chúng ta sống cuộc đời có ý nghĩa, cống hiến cho xã hội;

+ Việc theo đuổi ước mơ sẽ giúp ta đạt được mục tiêu đã đặt ra, giúp ta có cơ hội để thể hiện và khẳng định bản thân mình;

+ Nhờ theo đuổi ước mơ mà con người biết sống có kế hoạch, biết vạch sẵn ra những bước đi để biến ước mơ thành hiện thực, giảm bớt sự buồn tẻ, đơn điệu trong cuộc sống;…

2.3. Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác để có cái nhìn toàn diện…

3. Kết bài

Khẳng định lại quan điểm cá nhân đã trình bày và rút ra bài học cho bản thân

Cách giải:

Bài văn tham khảo:

Tuổi trẻ là mùa xuân của đời người, là khoảng thời gian đẹp nhất để nuôi dưỡng những khát khao, hoài bão lớn lao. Bàn về hành trình chinh phục những ước mơ ấy, có ý kiến cho rằng: “Theo đuổi ước mơ là con đường dẫn chúng ta đến thành công”. Đây quả là một nhận định đúng đắn và sâu sắc, bởi lẽ ước mơ chính là ngọn lửa soi đường, còn sự theo đuổi không mệt mỏi chính là chiếc chìa khóa vàng mở cánh cửa thành công.

Trước hết, cần hiểu rõ thế nào là ước mơ và thế nào là theo đuổi ước mơ. Ước mơ là những dự định, những khát khao cháy bỏng mà mỗi người mong muốn đạt được trong tương lai, có thể là ngắn hạn hoặc dài hạn. Nó giống như ngọn hải đăng giữa đại dương mênh mông, là động lực để chúng ta vạch ra phương hướng, lộ trình cho cuộc đời mình. Theo đuổi ước mơ là cả một quá trình nỗ lực, phấn đấu không ngừng nghỉ, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, dồn hết sức lực và trí tuệ để biến những điều viển vông, xa vời thành hiện thực.

Tại sao theo đuổi ước mơ lại là con đường dẫn đến thành công? Trước hết, ước mơ có vai trò vô cùng quan trọng với mỗi người. Một cuộc đời không có ước mơ giống như con tàu lênh đênh trên biển mà không có la bàn, sẽ sớm chìm nghỉm trong sự nhàm chán, vô vị. Ước mơ giúp chúng ta sống một cuộc đời có ý nghĩa, biết mình sống vì điều gì, cống hiến cho xã hội ra sao. Thứ hai, việc theo đuổi ước mơ sẽ giúp ta đạt được những mục tiêu đã đề ra. Trên hành trình ấy, mỗi bước tiến dù nhỏ cũng đưa ta đến gần hơn với thành công. Đồng thời, quá trình vượt qua thử thách để biến ước mơ thành hiện thực chính là cơ hội để ta thể hiện, khẳng định bản thân, bộc lộ những tố chất, năng lực tiềm ẩn mà đôi khi chính mình cũng không ngờ tới. Thứ ba, nhờ có ước mơ và khát khao theo đuổi nó, con người biết sống có kế hoạch hơn. Họ sẽ vạch ra những bước đi cụ thể, phân bổ thời gian, sức lực hợp lý để từng ngày hoàn thiện mình. Cuộc sống từ đó trở nên thú vị, sôi nổi thay vì buồn tẻ, đơn điệu. Chẳng cần đi đâu xa, chúng ta có thể thấy hình ảnh của những tấm gương như thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký, dù bị liệt cả hai tay vẫn nuôi ước mơ cầm bút, bằng nghị lực phi thường ông đã trở thành nhà giáo ưu tú, viết nên những dòng chữ đẹp đẽ bằng chân. Hay như nhà bác học Thomas Edison, ông đã thất bại hàng nghìn lần trước khi phát minh ra bóng đèn sợi đốt, nhưng chính việc kiên trì theo đuổi ước mơ mang ánh sáng đến nhân loại đã đưa tên tuổi ông vào lịch sử.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện. Không phải cứ lao vào theo đuổi bất cứ ước mơ nào cũng dẫn đến thành công. Nếu ước mơ đó quá viển vông, xa rời thực tế, không phù hợp với năng lực bản thân và điều kiện hoàn cảnh, thì hành trình theo đuổi sẽ chỉ là lãng phí thời gian và công sức. Bên cạnh đó, con đường đến với ước mơ chưa bao giờ trải đầy hoa hồng. Nó đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ và cả những thất bại, mất mát. Nhiều người đã bỏ cuộc giữa chừng vì không đủ bản lĩnh để vượt qua thử thách, hoặc để những lời gièm pha, nghi ngờ của người đời làm lung lay ý chí.

Tóm lại, việc theo đuổi ước mơ thực sự là con đường dẫn lối đến thành công, miễn là chúng ta có một ước mơ chính đáng, một kế hoạch hành động cụ thể và một trái tim đủ mạnh mẽ để vượt qua sóng gió. Là một học sinh, tôi nhận thức sâu sắc rằng tuổi trẻ không thể sống mà thiếu đi những khát vọng. Ngay từ hôm nay, tôi sẽ nuôi dưỡng cho mình một ước mơ đẹp, xây dựng lộ trình học tập và rèn luyện nghiêm túc, bởi tôi tin rằng mỗi bước chân trên hành trình chinh phục ước mơ sẽ là một bước tôi tiến gần hơn đến phiên bản tốt nhất của chính mình, và đến với thành công.