Đề thi giữa kì 2 Văn 12 Cánh diều - Đề số 8

Đề thi

ĐỀ THI GIỮA HỌC KÌ 2 - NGỮ VĂN 12 CÁNH DIỀU

Phần I. Đọc hiểu

Đọc văn bản sau:

            ...Đó chính là lúc Thiên tử [1] nằm mơ…Tất cả cứ từ từ quay tròn, và tan dần, tan dần. Rồi một bóng ma trùm khăn, trăng trắng hiện lên. Nhà vua kinh hoàng run lên lập cập, vì không phải vua chúa nào cũng đều can đảm như Hămlét [2], và thông minh như thế thì lại càng không. Ngài muốn kéo chiếu che mặt mà không được.

            Đường bệ và giận dữ, bóng ma nói với vị chủ hoàng cung[3] thế này:

 - Mi có nhận ra ta không, đứa con khốn khổ kia ơi! Ta là một trong những người khai sáng nước Nam tươi đẹp này đây. Ta là Trưng Trắc, năm 39 [4] đã cùng em gái ta là Trưng Nhị và đồng bào đánh đuổi bọn xâm lăng, trả thù chồng, giải thoát quê hương. Đừng có run lên như thế, con ơi! Mà phải lắng nghe lấy lời mẹ bảo! Chẳng hay mi có biết rằng, theo tập tục nghìn năm của nước Nam ta xưa cũ thì Hoàng đế là chịu mệnh trời để trị dân, vì thế mà được coi là con của trời, cha mẹ của dân?

            …Có thấy không, con! Chẳng thể bao giờ trong niên giám nước mi lại có một vua Nam nào chịu làm tôi tớ đến như mi, lại có một cuộc ngự giá tuần du nào thảm hại đến mức này. Trước đây, mi đã từng phạm tội báng bổ là bệ lên bàn thờ linh thiêng của ông vải hình ảnh ghê tởm của thằng da trắng ngái ngủ và bụng phệ nọ, nó sặc lên mùi tỏi, ớn mùi thây ma…

            "Giờ thì mi lại sắp làm tệ hại hơn nữa. Mi sắp ca ngợi công đức của những đứa bóc lột và hiếp đáp dân mi. Mi sắp phô trương sự thịnh vượng của đất nước mi, cái thịnh vượng được sắp đặt đâu ra đấy trong trí tưởng tượng quá giàu của bọn bóc lột. Mi sắp tâng bốc công ơn vô ngần và tưởng tượng của nền văn minh đã thâm nhập sơn hà xã tắc của mi bằng mũi nhọn của lưỡi lê và bằng họng súng ca-nông.

            "Gà sắp gáy sáng. Sao Bắc đẩu tiến ngang trời. Nhạc tiên đang giục giã ta. Thôi, chào!".

            Mồ hôi nhớp nháp đẫm trán vị chúa thượng đang ngủ. Ngài muốn kêu lên. Nhưng không kêu được. Lưỡi ngài líu lại vì sợ.

            (Trích Lời than vãn của bà Trưng Trắc, Hồ Chí Minh toàn tập, tập 4, NXB Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011)

Chú thích: Ngày 24/6/1922, tờ L'Humanité (Nhân Đạo) đăng bài “Lời than vãn của Bà Trưng Trắc” của Nguyễn Ái Quốc là một truyện ngắn hư cấu giấc mơ của vua Khải Định (lúc này đang “xa giá” đến Pháp) và mượn lời của vị nữ anh hùng dân tộc chống ngoại xâm, tác giả lên án nặng nề chế độ phong kiến Nam triều và chính vua Khải Định đã để mất nước, ươn hèn cam tâm làm tay sai cho ngoại bang.

[1] Thiên tử: con trời

[2] Hamlet: nhân vật chính trong vở kịch cùng tên của văn hào Anh Shakespeare. Trong đoạn đầu của vở kịch Hamlet, hoàng tử nước Đan Mạch tiếp xúc với bóng ma vua cha hiện về đòi được con báo thù.

[3] Vị chủ hoàng cung: Vua Khải Định

[4] Hai Bà Trưng khởi nghĩa năm 40

Thực hiện các yêu cầu từ 1 đến 5

Câu 1: Xác định ngôi kể của người kể chuyện.

Câu 2: Chỉ ra những từ ngữ bà Trưng Trắc tự kể về mình với Khải Định trong đoạn trích trên.

Câu 3: Nêu hiệu quả biện pháp tu từ trong đoạn văn sau “Mi sắp ca ngợi công đức của những đứa bóc lột và hiếp đáp dân mi. Mi sắp phô trương sự thịnh vượng của đất nước mi, cái thịnh vượng được sắp đặt đâu ra đấy trong trí tưởng tượng quá giàu của bọn bóc lột. Mi sắp tâng bốc công ơn vô ngần và tưởng tượng của nền văn minh đã thâm nhập sơn hà xã tắc của mi bằng mũi nhọn của lưỡi lê và bằng họng súng ca-nông”.

Câu 4: Nhận xét vai trò của yếu tố kì ảo trong văn bản.

Câu 5: Từ nội dung văn bản, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ của bản thân về vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Ái Quốc.

Phần II. LÀM VĂN

Câu 1:

     Hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) làm rõ đặc sắc những nghệ thuật của văn bản truyện trong phần Đọc hiểu

Câu 2:

Anh (chị) hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)  trình bày suy nghĩ của mình về ý nghĩa của việc định hướng nghề nghiệp cho tương lai của thế hệ trẻ hiện nay.

Đáp án

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức về ngôi kể trong văn tự sự (ngôi thứ nhất, ngôi thứ ba).

- Căn cứ vào đại từ xưng hô người kể chuyện trong văn bản.

Cách giải:

Ngôi kể: ngôi thứ ba

Câu 2:

Phương pháp:

- Đọc kĩ lời thoại của nhân vật bà Trưng Trắc.

- Tìm những chi tiết thể hiện cách nhân vật tự giới thiệu về mình.

Cách giải:

Bà Trưng Trắc tự kể về mình với Khải Định: là một trong những người khai sáng nước Nam tươi đẹp, cùng em gái Trưng Nhị và đồng bào đánh đuổi bọn xâm lăng, trả thù chồng, giải thoát quê hương.

Câu 3:

Phương pháp:

- Nhận diện các biện pháp tu từ cú pháp (liệt kê, lặp cấu trúc).

- Phân tích hiệu quả nghệ thuật ,nội dung và biểu cảm.

Cách giải:

- Biện pháp tu từ:

+ Liệt kê: “ca ngợi…”, “phô trương…”, “tâng bốc…”

 + Lặp cấu trúc ngữ pháp: “Mi sắp…”

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu dồn dập, giọng điệu lên án gay gắt, tăng tính hùng biện.

+ Nhấn mạnh sự đớn hèn, bản chất tay sai của vua Khải Định; thể hiện thái độ phẫn nộ, mỉa mai, châm biếm sâu sắc của tác giả.

Câu 4:

Phương pháp:

- Nhận diện yếu tố kì ảo trong truyện.

- Phân tích vai trò của yếu tố đó trong việc thể hiện tư tưởng.

Cách giải:

Nhận xét về vai trò của yếu tố kì ảo:

- Yếu tố kì ảo: Giấc mơ vua Khải Định (Trong giấc mơ, Khải Định đối thoại với bóng ma bà Trưng Trắc)

- Nhận xét:

+ Vạch trần, phê phán vua Khải Định: Bóng ma của bà Trưng Trắc tượng trưng cho tiếng nói của truyền thống hào hùng, quật cường của dân tộc hiện lên, phán xét một cách nghiêm khắc tên vua bán nước Khải Định.

+ Lối viết truyện sáng tạo, lôi cuốn, hấp dẫn, tạo sự khách quan.

Câu 5:

Phương pháp:

Gợi ý: Vẻ đẹp của tấm lòng yêu nước, thương dân; căm thù sâu sắc những kẻ cướp nước, bán nước; trân trọng, yêu quý giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc; tôn kính, tự hào về những người anh hùng của dân tộc, về truyền thống hào hùng, bất khuất của cha ông…

Cách giải:

Qua văn bản, có thể cảm nhận rõ vẻ đẹp tâm hồn cao cả của Nguyễn Ái Quốc (Hồ Chí Minh). Trước hết là tấm lòng yêu nước, thương dân tha thiết, thể hiện qua nỗi đau xót và phẫn nộ trước cảnh nước mất, dân bị áp bức. Đồng thời, tác giả bộc lộ sự căm thù sâu sắc đối với những kẻ cướp nước và những kẻ bán nước hèn nhát. Bên cạnh đó là sự trân trọng, nâng niu các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đặc biệt là niềm tôn kính và tự hào đối với những anh hùng như Trưng Trắc. Tất cả đã làm nổi bật một tâm hồn lớn, vừa giàu lòng yêu nước, vừa sắc sảo, bản lĩnh trong đấu tranh vì độc lập dân tộc.

II. VIẾT

Câu 1:

Phương pháp:

1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm, vấn đề nghị luận.

2. Phân tích đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn:

- Tình huống truyện độc đáo kịch tính: sử dụng yếu tố kì ảo, gắn liền với giấc mơ bà Trưng đối thoại với vua Khải Định => lột trần bản chất và tội ác của hắn.

- Đối thoại của hai nhân vật bộc lộ tính cách thật của hai nhân vật đối lập.

- Ngôi kể thứ 3, điểm nhìn toàn tri.

- Lối viết truyện sáng tạo, hấp dẫn.

- Sử dụng những chi tiết đắt giá

- Ngôn ngữ chính xác, ngắn gọn....

3. Giá trị nội dung:

Qua lời kết tội đanh thép, tác giả bộc lộ:

+ Thái độ căm phẫn trước bản chất đớn hèn và tội ác của vua Khải Định.

+ Vạch trần tội xâm lăng của thực dân Pháp.

+ Thể hiện nỗi đau trước tình cảnh nước nhà.

+ Tình yêu nước sâu sắc.

Cách giải:

Đoạn văn tham khảo:

Truyện ngắn “Lời than vãn của bà Trưng Trắc” của Nguyễn Ái Quốc (Hồ Chí Minh) là một tác phẩm giàu tính chiến đấu và đặc sắc về nghệ thuật. Trước hết, tác giả đã xây dựng một tình huống truyện độc đáo, mang màu sắc kì ảo: trong giấc mơ, vua Khải Định đối diện với “bóng ma” Trưng Trắc. Chính yếu tố kì ảo ấy đã tạo nên không khí kịch tính, đồng thời trở thành phương tiện hữu hiệu để lột trần bản chất hèn nhát, phản dân hại nước của nhà vua. Nghệ thuật đối thoại được khai thác sắc bén, làm nổi bật sự đối lập gay gắt giữa một bên là vị nữ anh hùng dân tộc tiêu biểu cho truyền thống quật cường và một bên là kẻ bán nước run sợ, bạc nhược. Ngôi kể thứ ba với điểm nhìn toàn tri giúp câu chuyện giữ được sự khách quan, đồng thời tăng sức tố cáo. Lối viết truyện sáng tạo, hấp dẫn, kết hợp giữa giọng điệu châm biếm và phẫn nộ; những chi tiết đắt giá như hình ảnh “mồ hôi nhớp nháp”, “lưỡi líu lại vì sợ” đã khắc họa rõ nét chân dung nhục nhã của Khải Định. Ngôn ngữ cô đọng, chính xác, giàu sức biểu cảm đã tạo nên lời kết tội đanh thép. Qua đó, tác giả bộc lộ thái độ căm phẫn trước tội ác của vua Khải Định, vạch trần bản chất xâm lăng của thực dân Pháp, thể hiện nỗi đau trước tình cảnh đất nước và hơn hết là tình yêu nước sâu sắc, thiết tha.

Câu 2:

Phương pháp:

1. Mở bài

Giới thiệu vấn đề cần nghị luận

2. Thân bài

* Giải thích    

Nghề nghiệp là việc mà một người sẽ phải cố gắng để làm tốt công việc của mình sao cho phù hợp với khả năng, trình độ, lòng đam mê đối với nghề, là một lĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó, nhờ được đào tạo, con người có được những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh thần nào đó, đáp ứng được những nhu cầu của xã hội.     

* Bàn luận:

- Tầm quan trọng của việc chọn nghề nghiệp: Nghề nghiệp là vấn đề gắn bó lâu dài với cuộc sống mỗi người:

+ Nếu lựa chọn đúng nghề, ta sẽ có niềm say mê, hứng thú với công việc, có cơ hội phát huy năng lực …

+ Nếu lựa chọn sai nghề ta sẽ mất cơ hội, công việc trở thành gánh nặng …

- Trong cuộc sống, luôn có rất nhiều điều xảy ra, nên định hướng nghề nghiệp nó giúp ta có hoạch định rõ ràng cho cuộc sống

- Từ những định hướng đã được xác định, chúng ta bắt đầu quá trình thực hiện công việc giúp chúng ta tránh những rủi ro không đáng có

- Khi có định hướng rõ ràng giúp chúng ta không mông lung, chúng ta sẽ có quyết tâm để thực hiện.

……..

- Phản đề

+ Hiện nay tình trạng sinh viên đại học ra trường thất nghiệp nhiều là do mọi người đua nhau học một ngành mà xã hội đã đủ khiến nhiều bạn không xin được việc hay đi làm trái ngành

+ Nhưng một bộ phận thanh niên nhỏ trong xã hội lại buông thả mình theo những cuộc chơi để rồi xa lánh vào những tệ nạn xã hội. Dẫn đến chọn cho mình những công việc vi phạm pháp luật.

* Bài học nhận thức và hành động:

- Mỗi người cần nhận thức được khả năng thật sự của bản thân để lựa chọn nghề nghiệp cho phù hợp.

- Khi lựa chọn nghề nghiệp chúng ta cần có sự kết hợp hài hoà giữa năng lực và sở thích. Trong đó năng lực đóng vai trò quyết định.

- Cố gắng học tập và rèn luyện hoàn thiện bản thân

- Tập trung vào những khả năng, năng lực ưu tú của bản thân.

3. Kết bài:

- Khái quát lại vai trò của việc chọn nghề trong tương lai

- Cảm nghĩ của em về vấn đề chọn nghề nghiệp tương lai.

Cách giải:

Bài văn tham khảo:

Trong dòng chảy không ngừng của xã hội hiện đại, khi thế giới nghề nghiệp ngày càng đa dạng và cạnh tranh gay gắt, việc định hướng nghề nghiệp cho tương lai trở thành vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thế hệ trẻ. Một lựa chọn đúng đắn không chỉ quyết định con đường mưu sinh mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến hạnh phúc và giá trị sống của mỗi con người.

Nghề nghiệp là lĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó, nhờ được đào tạo, con người có được tri thức và kĩ năng để tạo ra sản phẩm vật chất hoặc tinh thần đáp ứng nhu cầu xã hội. Nghề nghiệp đòi hỏi sự phù hợp giữa năng lực, trình độ và đam mê của mỗi cá nhân. Vì thế, định hướng nghề nghiệp chính là quá trình xác định con đường phù hợp với bản thân dựa trên sự hiểu biết về mình và về xã hội.

Trước hết, nghề nghiệp là vấn đề gắn bó lâu dài với cuộc sống mỗi người. Khi lựa chọn đúng nghề, ta có niềm say mê, hứng thú, có cơ hội phát huy năng lực và khẳng định bản thân. Thực tế cho thấy nhiều người thành công bởi họ sớm xác định được hướng đi phù hợp. Chẳng hạn, nhiều bạn trẻ Việt Nam lựa chọn theo đuổi lĩnh vực công nghệ thông tin trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, nhờ đó có cơ hội làm việc trong các tập đoàn lớn hoặc khởi nghiệp sáng tạo. Ngược lại, nếu chọn sai nghề, công việc dễ trở thành gánh nặng, gây chán nản, thậm chí lãng phí thời gian và tiền bạc. Không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp đại học phải làm trái ngành vì trước đó lựa chọn theo phong trào, không dựa trên năng lực thực sự của mình.

Định hướng nghề nghiệp còn giúp người trẻ có hoạch định rõ ràng cho tương lai. Khi đã xác định mục tiêu, ta sẽ biết mình cần học gì, rèn luyện kĩ năng nào, tích lũy kinh nghiệm ra sao. Điều đó giúp hạn chế những rủi ro không đáng có và tránh tình trạng “đứng núi này trông núi nọ”. Trong thực tế, nhiều trường học hiện nay đã tổ chức hoạt động tư vấn hướng nghiệp, mời doanh nghiệp đến giao lưu, tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm thực tế nghề nghiệp. Đây là bước đi cần thiết giúp học sinh không mông lung trước ngưỡng cửa cuộc đời.

Tuy nhiên, bên cạnh những bạn trẻ có định hướng rõ ràng, vẫn còn một bộ phận chạy theo xu hướng đám đông. Có thời điểm, ngành tài chính - ngân hàng hay quản trị kinh doanh được lựa chọn ồ ạt, dẫn đến tình trạng cung vượt cầu, nhiều sinh viên ra trường thất nghiệp. Lại có những thanh niên thiếu ý thức học tập, buông thả bản thân vào trò chơi điện tử, lối sống hưởng thụ, thậm chí sa vào tệ nạn xã hội, lựa chọn những công việc vi phạm pháp luật. Đó là những thực trạng đáng suy ngẫm.

Vì vậy, mỗi người cần nhận thức đúng khả năng của bản thân để lựa chọn nghề nghiệp phù hợp. Sự kết hợp hài hòa giữa năng lực và sở thích là yếu tố quan trọng, trong đó năng lực đóng vai trò quyết định. Đam mê tạo động lực, nhưng nếu thiếu năng lực và sự nỗ lực, đam mê khó trở thành hiện thực. Người trẻ cần không ngừng học tập, rèn luyện kĩ năng mềm, trau dồi ngoại ngữ, công nghệ, đồng thời tích cực tham gia các hoạt động trải nghiệm để hiểu rõ bản thân hơn. Gia đình và nhà trường cũng cần đồng hành, định hướng nhưng không áp đặt, tôn trọng cá tính và ước mơ của con em mình.

Tóm lại, định hướng nghề nghiệp là bước khởi đầu quan trọng trên hành trình trưởng thành của mỗi người trẻ. Một lựa chọn đúng đắn hôm nay có thể mở ra tương lai vững vàng ngày mai. Là học sinh, tôi nhận thấy mình cần nghiêm túc suy nghĩ về con đường phía trước, chủ động tìm hiểu và rèn luyện bản thân, để khi bước vào đời có thể tự tin theo đuổi nghề nghiệp phù hợp và đóng góp tích cực cho xã hội.