Phúng dụ

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Sự diễn đạt tư tưởng, khái niệm trừu tượng bằng ngụ ý, thông qua những hình ảnh cụ thể.

Ví dụ: Bài thơ này giàu phúng dụ, đọc lên thấy tầng nghĩa dày.

Đặt câu với từ "Phúng dụ"

Nghĩa: Sự diễn đạt tư tưởng, khái niệm trừu tượng bằng ngụ ý, thông qua những hình ảnh cụ thể.

Học sinh tiểu học

• Truyện dùng phúng dụ để nói về lòng tốt qua hình ảnh cây táo biết cười.
• Cô giáo bảo bài thơ có phúng dụ: con thuyền là ước mơ của bạn nhỏ.
• Bức tranh dùng phúng dụ, vẽ chiếc cầu để nói về tình bạn.

Học sinh THCS – THPT

• Trong bài học, tác giả mượn phúng dụ con chim bay khỏi lồng để nói khát vọng tự do.
• Bạn ấy phân tích phúng dụ cánh đồng khô cạn như lời cảnh báo về sự vô cảm.
• Nhà văn xây dựng phúng dụ dòng sông để gợi trưởng thành của nhân vật.

Người trưởng thành

• Bài thơ này giàu phúng dụ, đọc lên thấy tầng nghĩa dày.
• Anh dùng phúng dụ chiếc gương nứt để viết về vết rạn trong một cuộc hôn nhân.
• Phim chọn phúng dụ thành phố ngập sương để chạm tới nỗi mơ hồ của thời đại.
• Ở đoạn kết, phúng dụ bàn cờ hé lộ cái nhìn tỉnh táo về quyền lực.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Sự diễn đạt tư tưởng, khái niệm trừu tượng bằng ngụ ý, thông qua những hình ảnh cụ thể.

Từ đồng nghĩa:

• ẩn dụ

Từ trái nghĩa:

• trực chỉ

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
phúng dụ	Thuật ngữ văn học, trang trọng, trung tính; phạm vi hẹp, chuyên biệt. Ví dụ: Bài thơ này giàu phúng dụ, đọc lên thấy tầng nghĩa dày.
ẩn dụ	Trung tính, thuật ngữ phổ thông hơn; mức bao quát rộng, đôi khi dùng thay thế trong ngữ cảnh không phân biệt tinh vi. Ví dụ: Bài thơ dùng ẩn dụ để chuyển tải thông điệp xã hội.
trực chỉ	Trang trọng, thuật ngữ; chỉ cách nói thẳng, không vòng vo, đối lập về cách biểu đạt. Ví dụ: Tác giả chọn lối trực chỉ, nêu thẳng vấn đề thay vì phúng dụ.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các bài viết học thuật hoặc phân tích văn học.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Rất phổ biến, đặc biệt trong thơ ca và truyện ngắn.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự tinh tế và sâu sắc trong cách diễn đạt.
• Thường mang tính nghệ thuật và trang trọng.
• Thích hợp cho văn viết và văn chương hơn là khẩu ngữ.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn diễn đạt ý tưởng một cách gián tiếp và sâu sắc.
• Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày vì có thể gây khó hiểu.
• Thường được sử dụng trong các tác phẩm văn học để tạo chiều sâu cho nội dung.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với ẩn dụ, cần phân biệt rõ ràng.
• Người học cần chú ý đến ngữ cảnh để sử dụng chính xác.
• Hiểu rõ ý nghĩa của hình ảnh cụ thể để nắm bắt được ngụ ý.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau động từ hoặc trước động từ khi làm chủ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "phúng dụ này", "một phúng dụ".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với tính từ, động từ và các từ chỉ định như "này", "đó".

Từ liên quan:

• dụ ngôn
• ngụ ngôn
• ẩn dụ
• hoán dụ
• tượng trưng
• biểu tượng
• ẩn ý
• ngụ ý
• ám chỉ
• bóng gió