Giãy
Quảng cáo
Nghĩa & Ví dụ
1.
động từ
Cựa quây mạnh làm thân mình bật lên, thường vì đau đớn hoặc để có thoát khối sự kim giữ.
Ví dụ:
Anh ta giãy mạnh để tuột khỏi vòng tay giữ lại.
2.
động từ
(kng.). Rụt ngay tay, chân lại khi vừa mới chạm phải, vì nóng quá.
Ví dụ:
Chạm mép chảo đang sôi, cô giãy tay bản năng.
3.
động từ
(kng.). Tỏ ngay thái độ phản ứng, không chịu nhận, không đồng ý.
Ví dụ:
Sếp giao thêm việc, anh ta giãy, viện đủ lý do.
Nghĩa 1: Cựa quây mạnh làm thân mình bật lên, thường vì đau đớn hoặc để có thoát khối sự kim giữ.
1
Học sinh tiểu học
- Con cá mắc lưới giãy dữ lắm.
- Bạn Nam bị anh trêu, cậu giãy khỏi tay bạn.
- Con mèo bị buộc dây nên giãy để chạy ra.
2
Học sinh THCS – THPT
- Cậu bé bị ngã, đau quá nên giãy trên bãi cỏ.
- Con chim vướng sợi chỉ, giãy liên hồi rồi mới bay được.
- Anh ấy bị ôm chặt bất ngờ, phản xạ giãy mạnh để thoát ra.
3
Người trưởng thành
- Anh ta giãy mạnh để tuột khỏi vòng tay giữ lại.
- Có lúc nỗi sợ trói buộc, ta chỉ biết giãy như con cá mắc cạn.
- Đứa trẻ giãy um lên khi y tá giữ tay để chích thuốc.
- Trong cơn đau thắt, cô bật dậy giãy mấy nhịp rồi lịm đi.
Nghĩa 2: (kng.). Rụt ngay tay, chân lại khi vừa mới chạm phải, vì nóng quá.
1
Học sinh tiểu học
- Em lỡ chạm nồi canh, nóng quá nên giãy tay lại.
- Bé sờ vào cốc cacao nóng liền giãy tay ra.
- Chạm vào bếp điện, nó nóng rát, em giãy chân tránh ngay.
2
Học sinh THCS – THPT
- Vừa khẽ chạm vào ấm siêu tốc, tôi giãy tay vì bỏng rát.
- Đụn cát giữa trưa nóng hầm hập, đặt chân xuống là giãy lên.
- Mẹ bưng nồi canh mới nhắc xuống, tôi lỡ đụng phải liền giãy người rụt lại.
3
Người trưởng thành
- Chạm mép chảo đang sôi, cô giãy tay bản năng.
- Nắng hắt vào lan can sắt, đặt tay lên là giãy bật ra ngay.
- Anh bê bát canh nghi ngút, một giọt bắn trúng da làm anh giãy người tránh.
- Ngón chân đụng nền gạch phơi nắng, tôi giãy vội như bị kim châm.
Nghĩa 3: (kng.). Tỏ ngay thái độ phản ứng, không chịu nhận, không đồng ý.
1
Học sinh tiểu học
- Bị thầy nhắc lỗi, em đừng vội giãy, hãy nghe giải thích.
- Bạn Tâm bị chia việc, Tâm giãy, không chịu làm.
- Nghe bảo trực nhật, cậu bé giãy, nói mình bận.
2
Học sinh THCS – THPT
- Vừa nghe góp ý, cậu đã giãy, chưa kịp suy nghĩ.
- Nhóm đề nghị đổi đề tài, cô bạn giãy, nằng nặc giữ ý mình.
- Bố mẹ mới gợi ý giờ giới nghiêm, anh lập tức giãy, cãi lại ngay.
3
Người trưởng thành
- Sếp giao thêm việc, anh ta giãy, viện đủ lý do.
- Chỉ cần đụng đến quyền lợi, là có người giãy như bị chạm nọc.
- Vừa nghe nhắc chuyện nợ nần, chị đã giãy, giọng cao hẳn lên.
- Anh ấy quen phản biện, nhưng gần đây cứ ai góp ý là anh giãy, chẳng chịu lắng nghe.
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để miêu tả hành động phản ứng mạnh mẽ, bất ngờ của cơ thể hoặc thái độ không đồng ý.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến, trừ khi miêu tả chi tiết hành động cụ thể trong ngữ cảnh đặc biệt.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể dùng để tạo hình ảnh sinh động, nhấn mạnh cảm xúc mạnh mẽ.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện cảm xúc mạnh mẽ, thường là tiêu cực hoặc phản kháng.
- Thuộc khẩu ngữ, có thể xuất hiện trong văn chương để tạo hình ảnh.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn nhấn mạnh phản ứng mạnh mẽ, bất ngờ của cơ thể hoặc thái độ.
- Tránh dùng trong ngữ cảnh trang trọng hoặc khi cần diễn đạt một cách nhẹ nhàng.
- Thường đi kèm với các từ chỉ cảm xúc hoặc tình huống căng thẳng.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ hành động khác như "vùng vẫy" hoặc "phản kháng".
- Chú ý ngữ cảnh để tránh dùng sai sắc thái cảm xúc.
- Để tự nhiên, nên kết hợp với các từ miêu tả cảm xúc hoặc tình huống cụ thể.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ đơn, không có kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "giãy đành đạch", "giãy giụa".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với trạng từ chỉ mức độ (như "mạnh", "liên tục") và danh từ chỉ bộ phận cơ thể (như "tay", "chân").
