Xúc cảnh sinh tình

Nghĩa & Ví dụ

động từ

(cũ). Tiếp xúc với cảnh vật mà nảy ra tình cảm.

Ví dụ: Đứng trước ngôi nhà xưa, tôi xúc cảnh sinh tình.

Đặt câu với từ "Xúc cảnh sinh tình"

Nghĩa: (cũ). Tiếp xúc với cảnh vật mà nảy ra tình cảm.

Học sinh tiểu học

• Nhìn vườn hoa nở rộ, em bỗng thấy lòng vui hẳn lên, đúng là xúc cảnh sinh tình.
• Thấy mưa rào mát lạnh, em nhớ mẹ gọi vào nhà, xúc cảnh sinh tình nên em muốn ôm mẹ ngay.
• Đứng trước biển xanh, em chợt thương con cá nhỏ trôi dạt, như xúc cảnh sinh tình.

Học sinh THCS – THPT

• Nghe tiếng ve râm ran, tôi bỗng nhớ sân trường cũ; xúc cảnh sinh tình khiến lòng chùng xuống.
• Chiều thấy khói bếp bay, tôi nghĩ về bữa cơm nhà, một thoáng xúc cảnh sinh tình len vào.
• Ở ga tàu vắng, ngọn đèn vàng làm tôi bâng khuâng, đúng là xúc cảnh sinh tình.

Người trưởng thành

• Đứng trước ngôi nhà xưa, tôi xúc cảnh sinh tình.
• Phố mưa hun hút, tiếng xe loang loáng, xúc cảnh sinh tình kéo ký ức về một mùa đã cũ.
• Gió từ triền sông thổi lên mùi lúa non, xúc cảnh sinh tình, tôi bỗng muốn viết một lá thư chưa từng gửi.
• Giữa vùng núi sương rơi, một tiếng chuông chùa lay động, xúc cảnh sinh tình khiến lòng mình mềm lại.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Thường xuất hiện trong thơ ca, văn học cổ điển để diễn tả cảm xúc sâu sắc khi tiếp xúc với cảnh vật.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện cảm xúc sâu sắc, thường mang tính chất lãng mạn hoặc hoài niệm.
• Thuộc phong cách văn chương, nghệ thuật, không dùng trong ngữ cảnh trang trọng hay kỹ thuật.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn diễn tả cảm xúc mạnh mẽ, sâu sắc trước cảnh vật trong văn học hoặc nghệ thuật.
• Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày hoặc văn bản chính thức vì có thể gây hiểu nhầm hoặc không phù hợp.
• Thường xuất hiện trong các tác phẩm cổ điển, ít thấy trong ngôn ngữ hiện đại.

Lưu ý đặc biệt

• Người học dễ nhầm lẫn với các từ hiện đại hơn như "cảm động" hoặc "xúc động".
• Khác biệt với "cảm động" ở chỗ "xúc cảnh sinh tình" nhấn mạnh vào sự khơi gợi cảm xúc từ cảnh vật cụ thể.
• Để dùng tự nhiên, nên kết hợp với ngữ cảnh văn học hoặc nghệ thuật phù hợp.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là cụm từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "Anh ấy xúc cảnh sinh tình khi nhìn thấy cảnh hoàng hôn."

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường đi kèm với danh từ chỉ cảnh vật hoặc trạng từ chỉ thời gian, ví dụ: "khi nhìn thấy cảnh hoàng hôn".

Từ liên quan:

• tình
• cảm
• cảm xúc
• cảm động
• rung động
• bồi hồi
• xao xuyến
• thổn thức
• nhớ
• thương nhớ