Xe máy

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ ghép phân loại
• Từ mượn
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Xe người đi, có hai bánh, chạy bằng động cơ.

Ví dụ: Anh ấy đi làm bằng xe máy mỗi ngày.

Đặt câu với từ "Xe máy"

Nghĩa: Xe người đi, có hai bánh, chạy bằng động cơ.

Học sinh tiểu học

• Ba chở tôi đến trường bằng xe máy.
• Chú công an đi xe máy tuần tra trên phố.
• Mẹ tắt máy, dắt xe máy vào sân.

Học sinh THCS – THPT

• Trời mưa, tiếng xe máy rền vang dưới mái hiên khu tập thể.
• Bạn tôi mới học lái, còn run khi đề xe máy lên dốc.
• Giờ tan học, dòng xe máy ken đặc trên con đường nhỏ.

Người trưởng thành

• Anh ấy đi làm bằng xe máy mỗi ngày.
• Có chiếc xe máy là có tự do di chuyển, nhất là trong những con hẻm chật hẹp.
• Đêm muộn, tiếng pô xe máy vang lên, kéo theo mùi xăng nhẹ trong gió.
• Tôi chọn xe máy vì nó tiết kiệm thời gian hơn chờ xe buýt ở thành phố này.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Xe người đi, có hai bánh, chạy bằng động cơ.

Từ đồng nghĩa:

• mô tô

Từ trái nghĩa:

• xe đạp
• ô tô

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
xe máy	trung tính, thông dụng toàn dân Ví dụ: Anh ấy đi làm bằng xe máy mỗi ngày.
mô tô	trung tính, hơi trang trọng; dùng trong văn bản kỹ thuật/biển báo Ví dụ: Anh ấy chạy mô tô đến cơ quan.
xe đạp	trung tính; đối lập theo cách thức vận hành (không động cơ) Ví dụ: Đường này chỉ cho xe đạp, cấm xe máy.
ô tô	trung tính; đối lập theo số bánh/kích thước, khác phương tiện Ví dụ: Làn này dành cho ô tô, không cho xe máy.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Rất phổ biến, thường dùng để chỉ phương tiện di chuyển cá nhân.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các văn bản liên quan đến giao thông, kinh tế hoặc xã hội.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Ít phổ biến, trừ khi miêu tả đời sống hiện đại.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Thường dùng trong các tài liệu kỹ thuật về cơ khí hoặc giao thông.

Sắc thái & phong cách

• Thường mang sắc thái trung tính, không biểu lộ cảm xúc.
• Phù hợp với cả văn nói và văn viết.
• Không mang tính trang trọng, thường dùng trong ngữ cảnh hàng ngày.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi nói về phương tiện di chuyển cá nhân phổ biến ở Việt Nam.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh cần sự trang trọng hoặc khi nói về phương tiện khác.
• Không có nhiều biến thể, nhưng có thể kết hợp với từ khác để chỉ loại xe cụ thể (ví dụ: xe máy điện).

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "xe đạp" nếu không chú ý đến ngữ cảnh.
• Khác biệt với "ô tô" ở số lượng bánh và cách vận hành.
• Chú ý phát âm rõ ràng để tránh hiểu nhầm trong giao tiếp.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "chiếc xe máy", "xe máy mới".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với lượng từ (một, hai, nhiều), tính từ (mới, cũ), và động từ (mua, bán, sửa).

Từ liên quan:

• xe
• ô tô
• xe đạp
• phương tiện
• động cơ
• bánh xe
• lái
• chạy
• đi
• đường sá