Xe lửa

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ thuần việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Xe có đầu máy kéo nhiều toa chạy trên đường ray.

Ví dụ: Đoàn xe lửa dừng lại ở ga trung tâm.

Đặt câu với từ "Xe lửa"

Nghĩa: Xe có đầu máy kéo nhiều toa chạy trên đường ray.

Học sinh tiểu học

• Buổi sáng, xe lửa hú còi và chạy qua cánh đồng.
• Ông ngoại dắt tôi ra ga để xem xe lửa chạy.
• Tụi em ngồi nhìn xe lửa kéo nhiều toa dài ơi là dài.

Học sinh THCS – THPT

• Chiều muộn, xe lửa lăn bánh, ánh đèn cửa sổ nối nhau như một dải sáng.
• Bạn Lan thích ngồi gần cửa sổ để ngắm phố xá trôi lùi khi xe lửa chạy.
• Tiếng bánh sắt nghiến trên ray báo hiệu xe lửa sắp vào ga.

Người trưởng thành

• Đoàn xe lửa dừng lại ở ga trung tâm.
• Qua ô kính mờ, xe lửa rì rầm băng qua những xóm nhỏ ngủ yên.
• Nỗi nhớ nhà cứ dài theo nhịp xe lửa, toa này nối toa khác.
• Chuyến xe lửa đêm đưa tôi rời thành phố, để lại sau lưng những ngọn đèn như rơi xuống đường ray.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Xe có đầu máy kéo nhiều toa chạy trên đường ray.

Từ đồng nghĩa:

• tàu hoả
• tàu lửa

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
xe lửa	trung tính, phổ thông toàn dân; dùng trong văn nói/viết chuẩn Ví dụ: Đoàn xe lửa dừng lại ở ga trung tâm.
tàu hoả	trung tính, chuẩn; dùng phổ biến như thuật ngữ tiêu chuẩn Ví dụ: Chúng tôi đi tàu hỏa về Huế.
tàu lửa	khẩu ngữ, miền Nam; mức phổ biến cao trong đời sống Ví dụ: Chiều nay tụi mình ra ga đón tàu lửa.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng khi nói về phương tiện di chuyển công cộng.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Sử dụng khi đề cập đến hệ thống giao thông hoặc các vấn đề liên quan đến vận tải đường sắt.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Đôi khi xuất hiện để tạo hình ảnh về hành trình, sự chuyển động hoặc thời gian.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong các tài liệu về kỹ thuật đường sắt và vận tải.

Sắc thái & phong cách

• Thường mang sắc thái trung tính, không biểu lộ cảm xúc.
• Phù hợp với cả văn nói và văn viết, không có sự khác biệt lớn về phong cách.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi nói về phương tiện giao thông công cộng chạy trên đường ray.
• Tránh dùng khi đề cập đến các phương tiện giao thông khác như ô tô, xe buýt.
• Không có nhiều biến thể, nhưng có thể thay thế bằng "tàu hỏa" trong một số ngữ cảnh.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "tàu hỏa" nhưng cả hai đều chỉ phương tiện chạy trên đường ray.
• Người học cần chú ý không dùng từ này để chỉ các phương tiện không chạy trên đường ray.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "xe lửa tốc hành", "xe lửa chở hàng".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với tính từ ("xe lửa nhanh"), động từ ("đi xe lửa"), và lượng từ ("một đoàn xe lửa").

Từ liên quan:

• xe
• tàu
• đường ray
• toa
• đầu máy
• ga
• nhà ga
• hành khách
• lái tàu
• đường sắt