Xà xẻo

• Từ phức
• Từ láy
• Từ láy bộ phận
• Từ thuần việt

Nghĩa & Ví dụ

động từ

Ăn bớt, ăn xén từng ít một (nói khái quát).

Ví dụ: Hắn xà xẻo ngân sách dự án.

Đặt câu với từ "Xà xẻo"

Nghĩa: Ăn bớt, ăn xén từng ít một (nói khái quát).

Học sinh tiểu học

• Cậu ta xà xẻo từng miếng bánh, giấu sau lưng.
• Bạn ấy xà xẻo vài tờ giấy màu của nhóm để đem về.
• Nhân vật trong truyện xà xẻo tiền quỹ lớp, ai cũng buồn.

Học sinh THCS – THPT

• Ông quản lý bị phát hiện xà xẻo vật tư nên công trình cứ chậm hoài.
• Có người xà xẻo thời gian ôn tập bằng cách lén lướt mạng, rồi bài kiểm tra thành ra lúng túng.
• Cứ mỗi lần thu lớp phí là cậu ấy lại tìm cách xà xẻo một chút cho riêng mình.

Người trưởng thành

• Hắn xà xẻo ngân sách dự án.
• Khi lòng tham mở lối, người ta dễ xà xẻo từng đồng mà không thấy mình đang tự bào mòn danh dự.
• Một số nơi xà xẻo quyền lợi của người lao động bằng những khoản khấu trừ mập mờ.
• Đừng xà xẻo niềm tin của nhau bằng những lời dối nhẹ như không.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Ăn bớt, ăn xén từng ít một (nói khái quát).

Từ đồng nghĩa:

• ăn xén
• rút ruột

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
xà xẻo	khẩu ngữ, sắc thái chê trách, mức độ vừa đến mạnh Ví dụ: Hắn xà xẻo ngân sách dự án.
ăn xén	trung tính–khẩu ngữ, mức độ vừa Ví dụ: Hắn bị tố ăn xén vật tư công trình.
rút ruột	khẩu ngữ, sắc thái mạnh, hàm ý gian lận có hệ thống Ví dụ: Một số người đã rút ruột dự án để trục lợi.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để chỉ hành vi tiêu cực, như ăn bớt tiền bạc hoặc tài sản.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến, thường tránh dùng vì mang tính khẩu ngữ và không trang trọng.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện để tạo hình ảnh sinh động hoặc phê phán hành vi tiêu cực.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện thái độ tiêu cực, chỉ trích hành vi không trung thực.
• Thuộc khẩu ngữ, mang tính không trang trọng.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn phê phán hành vi ăn bớt, ăn xén trong giao tiếp hàng ngày.
• Tránh dùng trong văn bản chính thức hoặc khi cần sự trang trọng.
• Thường dùng trong ngữ cảnh tiêu cực, không nên dùng để chỉ hành vi tích cực.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ hành vi tiêu cực khác, cần chú ý ngữ cảnh.
• Không nên dùng trong ngữ cảnh cần sự trang trọng hoặc lịch sự.
• Để dùng tự nhiên, cần hiểu rõ ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép đẳng lập, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "Anh ta xà xẻo tiền quỹ."

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường đi kèm với danh từ chỉ đối tượng bị tác động, ví dụ: "xà xẻo tiền bạc", "xà xẻo tài sản".

Từ liên quan:

• ăn bớt
• ăn xén
• bớt xén
• biển thủ
• tham ô
• thụt két
• bòn rút
• chôm
• trộm
• cắp bóc lột