Sờ lên gáy

Nghĩa & Ví dụ

Tự mình nhìn lại chính mình (cũng có thể thấy cái xấu mà mình tưởng chỉ người khác mới có).

Ví dụ: Tôi sờ lên gáy và thấy mình không vô can.

Đặt câu với từ "Sờ lên gáy"

Nghĩa: Tự mình nhìn lại chính mình (cũng có thể thấy cái xấu mà mình tưởng chỉ người khác mới có).

Học sinh tiểu học

• Em sờ lên gáy mình và hiểu ra: mình cũng từng nói dối, không chỉ bạn kia.
• Nghe cô nhắc về giữ trật tự, Minh sờ lên gáy, nhớ hôm qua mình cũng làm ồn.
• Thấy bạn bị chê ích kỉ, Lan sờ lên gáy, nhận ra mình cũng hay ôm đồ chơi.

Học sinh THCS – THPT

• Thầy phân tích lỗi đi trễ, tôi sờ lên gáy, chợt nhận ra mình cũng thường viện cớ.
• Chê bạn làm bài cẩu thả xong, nó sờ lên gáy, thấy vở mình cũng đầy vệt tẩy.
• Nghe chuyện nói xấu sau lưng, con bé sờ lên gáy, nhớ lại lần mình buột miệng trên mạng.

Người trưởng thành

• Tôi sờ lên gáy và thấy mình không vô can.
• Hay trách người khác nóng nảy, đến lúc nổi đoá, tôi mới sờ lên gáy mà ngượng.
• Phê bình thói hời hợt, rồi đọc lại bản thảo của mình, tôi sờ lên gáy, cẩn thận hơn từng dòng.
• Đi qua một đổ vỡ, tôi sờ lên gáy, tập nói lời xin lỗi trước khi đòi người ta hoàn hảo.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng trong các cuộc trò chuyện thân mật để nhắc nhở ai đó tự kiểm điểm bản thân.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong các tác phẩm văn học để tạo hình ảnh ẩn dụ về sự tự nhận thức.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự nhắc nhở nhẹ nhàng, có phần hài hước.
• Thuộc khẩu ngữ, thường không trang trọng.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn khuyến khích ai đó tự nhìn lại hành động của mình một cách nhẹ nhàng.
• Tránh dùng trong các tình huống trang trọng hoặc khi cần sự nghiêm túc.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các cụm từ khác có nghĩa tương tự nhưng sắc thái khác nhau.
• Chú ý ngữ cảnh để tránh hiểu nhầm là chỉ trích.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Cụm động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là cụm từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ trong câu; có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "Anh ấy sờ lên gáy".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ người hoặc đại từ nhân xưng làm chủ ngữ, ví dụ: "Tôi sờ lên gáy".

Từ liên quan:

• tự vấn
• kiểm điểm
• suy ngẫm
• chiêm nghiệm
• tự xét
• tự soi
• nhận thức
• tỉnh ngộ
• hối lỗi
• ăn năn