Mặt cầu

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Quỹ tích các điểm trong không gian cách đều một điểm cố định (gọi là tâm) một khoảng không đổi (gọi là bán kính).

Ví dụ: Quả cầu thủy tinh có một mặt cầu hoàn chỉnh.

Đặt câu với từ "Mặt cầu"

Nghĩa: Quỹ tích các điểm trong không gian cách đều một điểm cố định (gọi là tâm) một khoảng không đổi (gọi là bán kính).

Học sinh tiểu học

• Mô hình quả bóng bàn có mặt cầu nhẵn và tròn.
• Cô giáo vẽ mặt cầu lên bảng để chúng em dễ hình dung.
• Em sờ vào trái bóng, cảm giác mặt cầu mịn và ôm lấy bàn tay.

Học sinh THCS – THPT

• Khi thổi bóng bay, lớp cao su căng ra tạo thành một mặt cầu đều.
• Trong phòng thí nghiệm, người ta dùng laze quét để kiểm tra xem bề mặt có đúng là mặt cầu hay không.
• Hình ảnh Trái Đất từ vệ tinh cho thấy bề mặt gần giống một mặt cầu lớn.

Người trưởng thành

• Quả cầu thủy tinh có một mặt cầu hoàn chỉnh.
• Khi gia công thấu kính, chỉ cần sai lệch nhỏ là mặt cầu mất tính đồng đều.
• Từ tâm mà vẽ mọi điểm cách đều, ta thu được mặt cầu – một hình vừa giản dị vừa hoàn hảo.
• Giữa căn phòng, chiếc đèn trần phủ chụp kính dạng mặt cầu, ánh sáng tỏa đều như ôm lấy không gian.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các văn bản học thuật, đặc biệt là trong toán học và vật lý.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Rất phổ biến trong các tài liệu kỹ thuật, toán học và vật lý.

Sắc thái & phong cách

• Phong cách trang trọng, mang tính học thuật và kỹ thuật cao.
• Thường được sử dụng trong ngữ cảnh chuyên môn, không mang sắc thái cảm xúc.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về các khái niệm hình học hoặc vật lý liên quan đến hình cầu.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh giao tiếp hàng ngày hoặc không chuyên môn.
• Thường đi kèm với các thuật ngữ toán học khác như "bán kính", "tâm".

Lưu ý đặc biệt

• Người học dễ nhầm lẫn với "hình cầu", cần chú ý ngữ cảnh sử dụng.
• "Mặt cầu" chỉ phần bề mặt, không bao gồm không gian bên trong.
• Để sử dụng chính xác, cần hiểu rõ các khái niệm toán học liên quan.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "mặt cầu lớn", "mặt cầu nhỏ".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với tính từ (lớn, nhỏ), động từ (tính, đo), và lượng từ (một, hai).

Từ liên quan:

• cầu
• hình
• khối
• tròn
• không gian
• điểm
• đường
• mặt
• tâm
• bán kính