Định luật bảo toàn

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Những định luật cơ bản của vật lí theo đó trong những điều kiện nhất định một số đại lượng vật lí không thay đổi theo thời gian (nói tổng quát).

Ví dụ: Định luật bảo toàn khẳng định có đại lượng được giữ nguyên qua biến đổi.

Đặt câu với từ "Định luật bảo toàn"

Nghĩa: Những định luật cơ bản của vật lí theo đó trong những điều kiện nhất định một số đại lượng vật lí không thay đổi theo thời gian (nói tổng quát).

Học sinh tiểu học

• Cô giáo nói: theo định luật bảo toàn, tổng năng lượng của hệ không tự nhiên mất đi.
• Khi viên bi lăn xuống rồi lên lại, em hiểu nhờ định luật bảo toàn mà năng lượng chỉ chuyển dạng.
• Thí nghiệm đèn pin và gương giúp em thấy ý nghĩa của định luật bảo toàn trong vật lí.

Học sinh THCS – THPT

• Trong va chạm đàn hồi, định luật bảo toàn động lượng giúp ta giải bài toán nhanh gọn.
• Ở con lắc đơn, định luật bảo toàn cơ năng giải thích vì sao bi lắc chậm lại ở đỉnh rồi tăng tốc ở đáy.
• Khi mạch kín không thất thoát, định luật bảo toàn điện tích cho biết tổng điện tích vẫn giữ nguyên.

Người trưởng thành

• Định luật bảo toàn khẳng định có đại lượng được giữ nguyên qua biến đổi.
• Nhờ định luật bảo toàn, kỹ sư dự đoán hệ thống tiêu hao ở đâu và tối ưu thiết kế.
• Trong phòng thí nghiệm, một số đo lệch nhỏ có thể báo rằng điều kiện áp dụng định luật bảo toàn chưa thỏa.
• Ngay cả trong đời sống, ý niệm “không tự sinh không tự mất” vang vọng tinh thần của các định luật bảo toàn, dù thực tế luôn cần điều kiện rõ ràng.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các tài liệu học thuật, sách giáo khoa và bài báo khoa học.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Rất phổ biến trong vật lý và các ngành khoa học tự nhiên.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện tính chính xác và khoa học, không mang cảm xúc.
• Phong cách trang trọng, thường dùng trong văn viết học thuật và chuyên ngành.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về các nguyên tắc cơ bản trong vật lý và khoa học tự nhiên.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh không liên quan đến khoa học hoặc kỹ thuật.
• Thường đi kèm với các khái niệm cụ thể như năng lượng, khối lượng, động lượng.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các khái niệm khác nếu không hiểu rõ ngữ cảnh khoa học.
• Cần chú ý đến điều kiện áp dụng của định luật trong từng trường hợp cụ thể.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "định luật bảo toàn năng lượng".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường đi kèm với các tính từ chỉ tính chất (như "cơ bản"), động từ chỉ hành động (như "áp dụng"), hoặc danh từ chỉ đối tượng (như "năng lượng").

Từ liên quan:

• định luật
• nguyên lý
• quy luật
• định lí
• tiên đề
• giả thuyết
• lý thuyết
• công thức
• nguyên tắc
• quy tắc