Xứng vứng

• Từ phức
• Từ láy
• Từ láy bộ phận
• Từ láy tượng hình
• Từ thuần việt

Nghĩa & Ví dụ

tính từ

Choáng váng vì một tác động mạnh mẽ bất ngờ.

Ví dụ: Anh bị cửa xe va vào thái dương, xứng vứng ngay tại chỗ.

Đặt câu với từ "Xứng vứng"

Nghĩa: Choáng váng vì một tác động mạnh mẽ bất ngờ.

Học sinh tiểu học

• Bạn Nam bị bóng đập vào trán, đứng xứng vứng một lúc rồi mới đi tiếp.
• Em vấp phải ghế, ngã mạnh nên đầu thấy xứng vứng.
• Tiếng sấm nổ ngay trên mái làm cả lớp xứng vứng, im bặt.

Học sinh THCS – THPT

• Bị bạn vô tình húc vào vai, tôi xứng vứng, mắt hoa lên một chốc.
• Sau cú phanh gấp, đầu tôi xứng vứng như vừa xoay vòng nhanh.
• Tiếng nổ bất chợt ngoài sân khiến cả nhóm xứng vứng, tim đập dồn dập.

Người trưởng thành

• Anh bị cửa xe va vào thái dương, xứng vứng ngay tại chỗ.
• Cú tin nhắn lạnh lùng đến bất ngờ, tôi xứng vứng như bị gió quật, phải tựa vào tường mới thở đều lại.
• Sau cuộc họp căng thẳng, lời chỉ trích thẳng thừng khiến cô xứng vứng, đầu óc trống rỗng một lát.
• Bước khỏi thang máy, ánh đèn chớp lóe và tiếng còi hú làm tôi xứng vứng, phải nhắm mắt định thần mới đi tiếp.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : Choáng váng vì một tác động mạnh mẽ bất ngờ.

Từ đồng nghĩa:

• choáng váng
• choáng

Từ trái nghĩa:

• tỉnh táo
• vững vàng

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
xứng vứng	Miêu tả cảm giác mất thăng bằng, choáng váng đột ngột do tác động mạnh, thường mang sắc thái tiêu cực. Ví dụ: Anh bị cửa xe va vào thái dương, xứng vứng ngay tại chỗ.
choáng váng	Trung tính, miêu tả trạng thái mất thăng bằng, không tỉnh táo. Ví dụ: Anh ta bị một cú đấm mạnh khiến đầu óc choáng váng.
choáng	Khẩu ngữ, miêu tả trạng thái mất thăng bằng, không tỉnh táo. Ví dụ: Đứng dậy nhanh quá, tôi thấy hơi choáng.
tỉnh táo	Trung tính, miêu tả trạng thái tinh thần minh mẫn, không bị ảnh hưởng. Ví dụ: Sau khi nghỉ ngơi, anh ấy đã tỉnh táo trở lại.
vững vàng	Trung tính, miêu tả trạng thái ổn định, không lung lay. Ví dụ: Dù gió to, anh ấy vẫn đứng vững vàng.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để miêu tả cảm giác choáng váng sau khi bị tác động mạnh, như va chạm hoặc tin tức bất ngờ.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện để tạo hình ảnh sinh động về cảm giác choáng váng.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện cảm giác bất ngờ, choáng váng, thường mang sắc thái tiêu cực.
• Thuộc khẩu ngữ, ít trang trọng.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi miêu tả cảm giác choáng váng do tác động mạnh, tránh dùng trong ngữ cảnh trang trọng.
• Thường dùng trong các tình huống đời thường, không phù hợp với văn bản chính thức.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các từ miêu tả cảm giác choáng váng khác như "choáng váng" hay "chóng mặt".
• Để dùng tự nhiên, cần chú ý ngữ cảnh và mức độ trang trọng của cuộc trò chuyện.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Tính từ, thường làm vị ngữ trong câu để miêu tả trạng thái của chủ ngữ.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ láy, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ trong câu; có thể làm trung tâm của cụm tính từ, ví dụ: "rất xứng vứng", "hơi xứng vứng".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với các phó từ chỉ mức độ như "rất", "hơi", "quá".

Từ liên quan:

• choáng váng
• choáng
• chóng mặt
• hoa mắt
• váng vất
• lảo đảo
• loạng choạng
• chới với
• sững sờ
• bàng hoàng