Sân si

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép đẳng lập
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

động từ

(cũ). Nổi giận.

Ví dụ: Anh ấy sân si khi bị xúc phạm giữa cuộc họp.

Đặt câu với từ "Sân si"

Nghĩa: (cũ). Nổi giận.

Học sinh tiểu học

• Bạn ấy bị chọc ghẹo nên sân si, mặt đỏ lên.
• Em lỡ làm đổ mực, cô không sân si mà chỉ nhắc nhẹ.
• Thằng bé thua trò chơi liền sân si, dậm chân xuống đất.

Học sinh THCS – THPT

• Nghe lời trêu quá trớn, cậu ấy sân si nhưng vẫn cố hít thở để bình tĩnh lại.
• Chỉ một bình luận mỉa mai, cô bạn đã sân si, ánh mắt thoáng bốc lửa.
• Thua trận cầu, anh chàng sân si một chốc rồi tự nhủ phải luyện tập chăm hơn.

Người trưởng thành

• Anh ấy sân si khi bị xúc phạm giữa cuộc họp.
• Đến khi bị chạm tự ái, tôi chợt sân si, rồi mới thấy giận chỉ làm mình hẹp lại.
• Người biết mình biết ta ít sân si; họ để lời cay nghiệt trôi qua như gió.
• Có lúc ta sân si vì mỏi mệt hơn là vì đúng sai, và im lặng lại là cách tự cứu mình.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : (cũ). Nổi giận.

Từ đồng nghĩa:

• giận
• nổi giận
• tức giận
• phẫn nộ
• cáu giận

Từ trái nghĩa:

• nguôi giận
• bình tĩnh
• điềm tĩnh

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
sân si	cổ, sắc thái tiêu cực, mức độ vừa đến mạnh; khẩu ngữ xưa/Phật giáo dân gian Ví dụ: Anh ấy sân si khi bị xúc phạm giữa cuộc họp.
giận	trung tính, mức độ trung bình; phổ thông Ví dụ: Nghe nói thế, anh ấy giận bỏ đi.
nổi giận	trung tính, nhấn bộc phát; phổ thông Ví dụ: Cô ấy nổi giận khi bị vu khống.
tức giận	trang trọng nhẹ, mức độ trung bình; văn viết/khẩu ngữ Ví dụ: Cậu ấy tức giận vì bị hiểu lầm.
phẫn nộ	mạnh, trang trọng; sắc thái đạo lý Ví dụ: Dư luận phẫn nộ trước hành vi tàn nhẫn.
cáu giận	khẩu ngữ, mức độ nhẹ-vừa; hơi gắt Ví dụ: Anh cáu giận vì bị quấy rầy.
nguôi giận	trung tính, quá trình giảm cơn giận; phổ thông Ví dụ: Một lúc sau, anh cũng nguôi giận.
bình tĩnh	trung tính, trạng thái điềm đạm; phổ thông Ví dụ: Cố gắng bình tĩnh để giải quyết vấn đề.
điềm tĩnh	trang trọng nhẹ, sắc thái tích cực; văn viết Ví dụ: Cô vẫn điềm tĩnh trước áp lực.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Thỉnh thoảng xuất hiện trong các tác phẩm văn học cổ hoặc thơ ca để diễn tả cảm xúc mạnh mẽ.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện cảm xúc mạnh mẽ, thường là tiêu cực.
• Phong cách cổ điển, không còn phổ biến trong ngôn ngữ hiện đại.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng trong bối cảnh văn học cổ hoặc khi muốn tạo phong cách cổ điển.
• Tránh dùng trong giao tiếp hiện đại vì có thể gây hiểu nhầm.
• Không có nhiều biến thể trong ngôn ngữ hiện đại.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với từ "sân si" trong Phật giáo, có nghĩa khác.
• Người học cần chú ý ngữ cảnh để tránh sử dụng sai.
• Không nên dùng từ này trong các tình huống trang trọng hoặc hiện đại.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "Anh ta sân si".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ người hoặc đại từ nhân xưng làm chủ ngữ, ví dụ: "Cô ấy sân si".

Từ liên quan:

• tức giận
• giận dữ
• phẫn nộ
• bực tức
• cáu kỉnh
• oán giận
• hờn dỗi
• bực mình
• khó chịu
• căm giận