Phiến động

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

động từ

(cũ; ít dùng). Xúi giục nổi loạn.

Ví dụ: Y bí mật phiến động đám thủ hạ, chờ thời cơ nổi dậy.

Đặt câu với từ "Phiến động"

Nghĩa: (cũ; ít dùng). Xúi giục nổi loạn.

Học sinh tiểu học

• Đám người lạ đi khắp chợ, rỉ tai phiến động dân chúng chống lại làng.
• Người kia đứng trên ghế, hét những lời phiến động, làm trẻ con hoảng sợ.
• Họ chuyền tay tờ giấy có lời phiến động, thầy trưởng làng phải thu lại.

Học sinh THCS – THPT

• Trong truyện lịch sử, kẻ phản trắc âm thầm phiến động binh lính, gieo nghi ngờ với tướng lĩnh.
• Hắn dùng lời đường mật để phiến động dân đinh, mong biến chợ yên bình thành nơi náo loạn.
• Những bài rao ban đêm nhằm phiến động đám đông, khuấy lên làn sóng chống đối triều đình.

Người trưởng thành

• Y bí mật phiến động đám thủ hạ, chờ thời cơ nổi dậy.
• Chỉ một bài diễn thuyết khéo léo cũng đủ phiến động lòng người, nếu xã hội đang chất chứa uất ức.
• Đôi khi, sự im lặng kéo dài lại là mảnh đất màu mỡ cho kẻ khác phiến động đám đông bằng những lời nửa thật nửa giả.
• Trong cơn biến loạn, ranh giới giữa kêu gọi cải cách và hành vi phiến động trở nên mong manh, dễ bị lạm dụng.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các tài liệu lịch sử hoặc văn bản có tính chất nghiên cứu về các cuộc nổi loạn.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong các tác phẩm văn học lịch sử hoặc tiểu thuyết có bối cảnh nổi loạn.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thường mang sắc thái tiêu cực, chỉ hành động xúi giục nổi loạn.
• Phong cách trang trọng, thường dùng trong văn viết hơn là khẩu ngữ.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi mô tả các hành động xúi giục nổi loạn trong bối cảnh lịch sử hoặc nghiên cứu.
• Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày vì có thể gây hiểu nhầm hoặc không phù hợp.
• Không có nhiều biến thể, thường được dùng nguyên dạng.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các từ có nghĩa tương tự như "kích động" nhưng "phiến động" mang ý nghĩa lịch sử và trang trọng hơn.
• Người học cần chú ý ngữ cảnh lịch sử khi sử dụng để tránh dùng sai.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "họ phiến động quần chúng".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ người hoặc nhóm người, ví dụ: "phiến động quần chúng", "phiến động binh lính".

Từ liên quan:

• xúi giục
• kích động
• loạn
• phản
• chống
• nổi dậy
• khởi nghĩa
• đảo chính
• lật đổ