Đụp
Quảng cáo
Nghĩa & Ví dụ
1.
động từ
Vá, đắp miếng nọ chồng lên miếng kia thành nhiều lớp.
Ví dụ:
Chị thợ khéo tay đụp nhiều lớp vải để che hẳn đường rách.
2.
động từ
(cũ; kết hợp hạn chế) Đỗ tú tài bốn khoa, không đỗ được cử nhân (hàm ý coi thường).
Ví dụ:
Nói anh ấy đụp là cách mỉa mai theo lối khoa cử cũ.
Nghĩa 1: Vá, đắp miếng nọ chồng lên miếng kia thành nhiều lớp.
1
Học sinh tiểu học
- Má vá áo cho em, đụp từng miếng vải lên chỗ rách.
- Chiếc chăn cũ được đụp nhiều mảnh, nhìn loang loáng mà ấm.
- Bà đụp váy búp bê bằng những miếng vải nhỏ đủ màu.
2
Học sinh THCS – THPT
- Chiếc cặp rách góc được anh thợ khéo tay đụp chồng vài lớp da cho chắc lại.
- Mẹ bảo đừng đụp bừa vì nhiều lớp quá có thể cộm và khó mặc.
- Người thợ chăn đụp từng mảnh vải, lớp nọ phủ lên lớp kia, thành tấm chăn dày dặn.
3
Người trưởng thành
- Chị thợ khéo tay đụp nhiều lớp vải để che hẳn đường rách.
- Áo cũ đụp chồng lớp này lên lớp khác, nhìn mộc mà bền, như câu chuyện đời chắp vá.
- Đừng đụp quá tay, nhiều lớp sẽ nặng và mất dáng áo.
- Ông lão ngồi bên hiên, thong thả đụp từng mảnh vá, kim chỉ đi đi về về như nối lại ký ức.
Nghĩa 2: (cũ; kết hợp hạn chế) Đỗ tú tài bốn khoa, không đỗ được cử nhân (hàm ý coi thường).
1
Học sinh tiểu học
- Từ ngày xưa, có người học giỏi nhưng chỉ đụp, chưa lên được bậc cao hơn.
- Ông đồ làng kể hồi trẻ ông chỉ đụp nên buồn ít lâu.
- Trong truyện cổ, có anh học trò bị chê vì chỉ đụp, không đỗ tiếp.
2
Học sinh THCS – THPT
- Trong khoa cử thời xưa, ai chỉ đụp thì vẫn bị xem là chưa tới bến danh vọng.
- Ông tú làng hay tự trào: mình đụp thôi, nên vẫn phải dạy trẻ kiếm sống.
- Truyện ký ghi lại nhiều sĩ tử đụp liên tiếp, danh phận lỡ dở dưới con mắt thế tục.
3
Người trưởng thành
- Nói anh ấy đụp là cách mỉa mai theo lối khoa cử cũ.
- Bao năm đèn sách mà rốt cuộc vẫn đụp, tiếng thở dài lẫn trong tiếng mài mực.
- Người đời dùng chữ đụp để hạ thấp một bậc, như nhắc rằng cửa quan chưa mở lòng.
- Qua lớp bụi sử xanh, cái án đụp cho thấy sự khắc nghiệt của thang bậc danh vị xưa.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa 1: Vá, đắp miếng nọ chồng lên miếng kia thành nhiều lớp.
Từ đồng nghĩa:
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| đụp | Diễn tả hành động vá, sửa chữa một cách thô sơ, chồng chất nhiều lớp vật liệu lên nhau, thường để che đi khuyết điểm hoặc tăng độ bền tạm thời. Ví dụ: Chị thợ khéo tay đụp nhiều lớp vải để che hẳn đường rách. |
| chắp vá | Trung tính, diễn tả hành động vá víu nhiều mảnh nhỏ hoặc nhiều lớp. Ví dụ: Bà cụ chắp vá chiếc áo cũ để dùng thêm. |
Nghĩa 2: (cũ; kết hợp hạn chế) Đỗ tú tài bốn khoa, không đỗ được cử nhân (hàm ý coi thường).
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong văn học cổ hoặc tác phẩm mang tính hoài cổ.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Từ mang sắc thái cổ, ít được sử dụng trong ngôn ngữ hiện đại.
- Thường mang ý nghĩa tiêu cực hoặc châm biếm khi nói về việc đỗ tú tài nhiều lần mà không tiến xa hơn.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng trong bối cảnh lịch sử hoặc khi muốn tạo không khí cổ xưa.
- Tránh dùng trong giao tiếp hiện đại vì có thể gây hiểu nhầm hoặc không rõ nghĩa.
- Thường chỉ xuất hiện trong các tác phẩm văn học cổ hoặc nghiên cứu về ngôn ngữ lịch sử.
4
Lưu ý đặc biệt
- Người học dễ nhầm lẫn với các từ hiện đại có âm tương tự nhưng nghĩa khác.
- Khác biệt với từ "vá" ở chỗ "đụp" mang ý nghĩa chồng chất nhiều lớp.
- Để dùng tự nhiên, cần hiểu rõ bối cảnh lịch sử và văn hóa của từ.
1
Chức năng ngữ pháp
Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ đơn, không có kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ trong câu; có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "đụp miếng vải", "đụp bốn khoa".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với danh từ chỉ vật hoặc danh từ chỉ sự kiện, ví dụ: "miếng vải", "bốn khoa".
Danh sách bình luận