Chủ nghĩa duy vật

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Khuynh hướng triết học cho rằng vật chất là cái có trước, còn tinh thần, ý thức là cái có sau, rằng có thể nhận thức được thế giới và những quy luật của nó.

Ví dụ: Anh ấy theo chủ nghĩa duy vật trong cách hiểu về thế giới.

Đặt câu với từ "Chủ nghĩa duy vật"

Nghĩa: Khuynh hướng triết học cho rằng vật chất là cái có trước, còn tinh thần, ý thức là cái có sau, rằng có thể nhận thức được thế giới và những quy luật của nó.

Học sinh tiểu học

• Thầy kể rằng chủ nghĩa duy vật tin rằng thế giới thật có và chúng ta có thể hiểu nó.
• Bạn Minh nói theo chủ nghĩa duy vật, viên đá tồn tại dù không ai nhìn.
• Trong giờ học, cô giải thích chủ nghĩa duy vật đặt vật chất lên trước ý thức.

Học sinh THCS – THPT

• Bạn Lan tranh luận rằng chủ nghĩa duy vật nhắc ta bắt đầu từ những gì nhìn thấy và đo được.
• Đọc bài triết học, mình hiểu chủ nghĩa duy vật tin vào quy luật của tự nhiên chứ không vào phép màu.
• Trong câu lạc bộ tranh biện, nhóm mình dùng chủ nghĩa duy vật để lý giải vì sao khoa học tiến bộ.

Người trưởng thành

• Anh ấy theo chủ nghĩa duy vật trong cách hiểu về thế giới.
• Từ góc nhìn chủ nghĩa duy vật, lòng nhiệt huyết cũng nảy sinh từ những điều kiện sống rất cụ thể.
• Khi công việc bế tắc, tôi nhắc mình bám vào dữ kiện, như một thói quen thấm từ chủ nghĩa duy vật.
• Cuộc trò chuyện dài kết lại bằng đồng thuận: quy luật khách quan vẫn chi phối, đó là tinh thần của chủ nghĩa duy vật.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các bài viết học thuật, triết học, và báo chí khi thảo luận về các quan điểm triết học.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Đôi khi được sử dụng để thể hiện quan điểm triết học của nhân vật hoặc tác giả.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong triết học, xã hội học và các ngành khoa học xã hội khác.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện một quan điểm triết học cụ thể, thường mang tính học thuật và trang trọng.
• Không mang sắc thái cảm xúc mạnh, chủ yếu trung lập và lý trí.
• Thường xuất hiện trong văn viết hơn là trong giao tiếp hàng ngày.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về các quan điểm triết học hoặc trong các bài viết học thuật liên quan.
• Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày nếu không có ngữ cảnh phù hợp.
• Thường đi kèm với các thuật ngữ triết học khác để làm rõ ý nghĩa.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các thuật ngữ triết học khác như "chủ nghĩa duy tâm".
• Cần chú ý đến ngữ cảnh để tránh hiểu sai ý nghĩa.
• Người học nên tìm hiểu thêm về bối cảnh lịch sử và triết học để sử dụng chính xác.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "chủ nghĩa duy vật biện chứng".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với các tính từ, động từ chỉ quan điểm, ví dụ: "ủng hộ chủ nghĩa duy vật", "phản đối chủ nghĩa duy vật".

Từ liên quan:

• triết học
• vật chất
• tinh thần
• ý thức
• chủ nghĩa duy tâm
• duy vật biện chứng
• duy vật lịch sử
• thế giới quan
• bản thể luận
• nhận thức luận