200+ Dàn ý nghị luận lý luận văn học

Có người đã nhận định: "Xuân Quỳnh khai thác cảm xúc từ những điều gần gũi, bình dị, những kỷ niệm của chính mình để từ đó góp phần vào tình cảm chung của thời đại.”. Hãy làm sáng tỏ qua bài thơ Tiếng gà trưa (Xuân Quỳnh)

I. Mở bài

Xuân Quỳnh là nhà thơ giàu cảm xúc, thường tìm thấy vẻ đẹp trong những điều gần gũi, bình dị của cuộc sống. Qua bài thơ “Tiếng gà trưa”, từ những kỷ niệm thân thương bên người bà, nhà thơ đã khơi dậy tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc. Bởi vậy, nhận định trên đã thể hiện rõ nét đặc sắc trong thơ Xuân Quỳnh.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

a. Giải thích ý kiến

- “Những điều gần gũi, bình dị, những kỷ niệm của chính mình”: những sự vật, con người, hồi ức thân thuộc trong cuộc sống.

- “Tình cảm chung của thời đại”: tình yêu quê hương, đất nước, ý thức trách nhiệm của con người trong những năm tháng chiến tranh.
→ Ý kiến khẳng định nét đặc sắc trong thơ Xuân Quỳnh: từ cảm xúc riêng tư, đời thường nâng lên thành tình cảm chung, có ý nghĩa lớn lao.

b. Làm sáng tỏ qua “Tiếng gà trưa”

- Tiếng gà trưa trên đường hành quân gợi lại những kỷ niệm tuổi thơ bên người bà.

- Hình ảnh người bà hiện lên thân thương qua những kỷ niệm giản dị: chăm sóc cháu, dành dụm từng quả trứng, niềm vui nhỏ bé của tuổi thơ.

- Những ký ức ấy khơi dậy tình yêu thương, lòng biết ơn bà, làm tâm hồn người cháu trở nên ấm áp.

- Từ tình cảm với bà, người cháu nhận ra mục đích của cuộc chiến đấu: chiến đấu vì những điều thân thuộc, vì gia đình, quê hương và cuộc sống bình yên của nhân dân.
→ Cái riêng: kỷ niệm tuổi thơ, tình bà cháu.
→ Cái chung: tình yêu quê hương, đất nước và trách nhiệm của thế hệ trẻ trong thời đại chiến tranh.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Thể thơ năm chữ, nhịp điệu linh hoạt, gần với lời kể và lời tâm tình.

- Hình ảnh thơ giản dị, quen thuộc, giàu sức gợi.

- Điệp ngữ “tiếng gà trưa” tạo mạch liên kết, vừa gợi âm thanh quen thuộc vừa khơi dòng hồi tưởng.

- Giọng thơ tự nhiên, trong trẻo, tha thiết; kết hợp hài hòa giữa cảm xúc riêng và tình cảm chung.

III. Kết bài

- “Tiếng gà trưa” là minh chứng tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh: từ những kỷ niệm bình dị của đời sống, nhà thơ nâng lên thành tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc.

- Bài thơ giúp người đọc thêm trân trọng tình bà cháu, những ký ức tuổi thơ và biết yêu hơn những điều bình dị làm nên tình yêu quê hương, đất nước.

Xem thêm >>

"Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp” (Sóng Hồng). Em hiểu ý kiến đó như thế nào? Hãy phân tích bài thơ “Cây xấu hổ” của Anh Ngọc để làm sáng tỏ ý kiến đó.

I. Mở bài

“Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp.” “Cây xấu hổ” của Anh Ngọc – tác phẩm thể hiện sâu sắc vẻ đẹp con người Việt Nam trong thời chiến.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

- Giải thích ý kiến:

+ “Con người”: thơ thể hiện tâm hồn, tình cảm, suy nghĩ, phẩm chất của con người.

+ “Thời đại”: thơ phản ánh hiện thực, không khí, những vấn đề của thời đại.

+ “Cao đẹp”: không chỉ phản ánh hiện thực mà còn khám phá, nâng niu và ngợi ca những giá trị tốt đẹp.

- Con người trong “Cây xấu hổ”:

+ Hình ảnh anh lính trẻ hiện lên với tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, yêu thiên nhiên và giàu tình cảm.

+ Giữa “vùng lửa cháy bom rơi”, người lính vẫn rung động trước vẻ đẹp bình dị của cây cỏ.

+ Hành động hái một cành xấu hổ, giữ lại trong trang sổ cho thấy một tâm hồn lãng mạn, giàu yêu thương và biết trân trọng sự sống.

+ Qua đó, vẻ đẹp của người lính thời chiến không chỉ ở lòng dũng cảm mà còn ở đời sống tâm hồn phong phú, trong sáng.

- Thời đại được thể hiện:

+ Bối cảnh chiến tranh hiện lên qua hình ảnh bom đạn, lửa cháy, gợi sự khốc liệt của cuộc chiến.

+ Trong hoàn cảnh ấy, sự sống vẫn xanh tươi; con người vẫn giữ được niềm yêu đời, tình yêu thiên nhiên.

+ Vì thế, bài thơ vừa phản ánh hiện thực chiến tranh vừa ngợi ca sức sống và vẻ đẹp tinh thần của con người Việt Nam.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Thể thơ tự do, nhịp điệu linh hoạt, phù hợp với dòng cảm xúc. 

- Hình ảnh cây xấu hổ giàu tính biểu tượng.

- Sử dụng hiệu quả nhân hóa, so sánh: cây như một sinh thể có cảm xúc, có hành động.

- Ngôn ngữ thơ giản dị, trong trẻo; giọng điệu nhẹ nhàng, tinh tế.

- Sự kết hợp giữa hiện thực chiến tranh và chất lãng mạn làm nổi bật vẻ đẹp con người.

III. Kết bài

- “Cây xấu hổ” là bài thơ giàu giá trị nhân văn, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn người lính và hiện thực thời chiến, qua đó làm sáng tỏ quan niệm của Sóng Hồng về thơ ca.

- Bài thơ giúp người đọc thêm trân trọng vẻ đẹp tâm hồn con người, yêu sự sống và biết nâng niu những điều bình dị ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn.

Xem thêm >>

"Miền quá khứ là một cõi đi về của cái tôi trữ tình". Bằng sự trải nghiệm đọc tác phẩm "Nhớ về cha yêu" của Thái Tài, em hãy trình bày suy nghĩ của mình về quan niệm trên

I. Mở bài

“Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp.” “Cây xấu hổ” của Anh Ngọc – tác phẩm thể hiện sâu sắc vẻ đẹp con người Việt Nam trong thời chiến.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

- Giải thích ý kiến:

+ “Con người”: thơ thể hiện tâm hồn, tình cảm, suy nghĩ, phẩm chất của con người.

+ “Thời đại”: thơ phản ánh hiện thực, không khí, những vấn đề của thời đại.

+ “Cao đẹp”: không chỉ phản ánh hiện thực mà còn khám phá, nâng niu và ngợi ca những giá trị tốt đẹp.

- Con người trong “Cây xấu hổ”:

+ Hình ảnh anh lính trẻ hiện lên với tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, yêu thiên nhiên và giàu tình cảm.

+ Giữa “vùng lửa cháy bom rơi”, người lính vẫn rung động trước vẻ đẹp bình dị của cây cỏ.

+ Hành động hái một cành xấu hổ, giữ lại trong trang sổ cho thấy một tâm hồn lãng mạn, giàu yêu thương và biết trân trọng sự sống.

+ Qua đó, vẻ đẹp của người lính thời chiến không chỉ ở lòng dũng cảm mà còn ở đời sống tâm hồn phong phú, trong sáng.

- Thời đại được thể hiện:

+ Bối cảnh chiến tranh hiện lên qua hình ảnh bom đạn, lửa cháy, gợi sự khốc liệt của cuộc chiến.

+ Trong hoàn cảnh ấy, sự sống vẫn xanh tươi; con người vẫn giữ được niềm yêu đời, tình yêu thiên nhiên.

+ Vì thế, bài thơ vừa phản ánh hiện thực chiến tranh vừa ngợi ca sức sống và vẻ đẹp tinh thần của con người Việt Nam.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Thể thơ tự do, nhịp điệu linh hoạt, phù hợp với dòng cảm xúc. 

- Hình ảnh cây xấu hổ giàu tính biểu tượng.

- Sử dụng hiệu quả nhân hóa, so sánh: cây như một sinh thể có cảm xúc, có hành động.

- Ngôn ngữ thơ giản dị, trong trẻo; giọng điệu nhẹ nhàng, tinh tế.

- Sự kết hợp giữa hiện thực chiến tranh và chất lãng mạn làm nổi bật vẻ đẹp con người.

III. Kết bài

- “Cây xấu hổ” là bài thơ giàu giá trị nhân văn, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn người lính và hiện thực thời chiến, qua đó làm sáng tỏ quan niệm của Sóng Hồng về thơ ca.

- Nhắc nhở bản thân về giá trị của tình cha con và ý nghĩa thiêng liêng của những ký ức trong đời sống mỗi người. 

Xem thêm >>

Nhận xét về đặc trưng của thơ ca, có ý kiến cho rằng: “Đọc một câu thơ, một bài thơ nghĩa là ta được gặp gỡ tâm hồn của nhân vật trữ tình”. Cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn của người tù - người chiến sỹ cách mạng qua bài thơ “Khi con tu hú” của Tố Hữu

I. Mở bài

Thơ ca là tiếng nói của tâm hồn; đọc thơ là cuộc gặp gỡ với thế giới nội tâm của nhân vật trữ tình. Khi con tu hú của Tố Hữu đã thể hiện sâu sắc tâm hồn yêu đời, yêu tự do, lòng yêu nước và khát vọng đấu tranh mãnh liệt của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

a. Tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống

- Tiếng chim tu hú đánh thức một bức tranh mùa hè rực rỡ, tươi vui, tràn đầy sức sống.

- Qua đó cho thấy người tù có tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, luôn hướng về sự sống và tự do.

b. Tâm hồn yêu tự do, khát vọng sống mãnh liệt

- Cảnh tù ngục khiến người chiến sĩ cảm thấy ngột ngạt, bức bối, đau khổ.

- Khát vọng được thoát khỏi nhà tù, trở về với cuộc sống tự do ngày càng mãnh liệt.

- Đó không chỉ là khát vọng cá nhân mà còn là khát vọng của một người chiến sĩ muốn được trở lại với cách mạng, với cuộc đấu tranh vì đất nước.

c. Lòng yêu nước và tinh thần cách mạng

- Dù bị giam cầm, Tố Hữu vẫn giữ được niềm tin, ý chí và tình yêu cuộc sống.

- Tâm hồn người tù không bị khuất phục; trái lại, càng bị giam hãm càng khao khát tự do, khao khát hành động.
=> Vẻ đẹp nổi bật: trẻ trung, yêu đời, yêu tự do, giàu tình yêu quê hương đất nước và có ý chí cách mạng kiên cường.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Thể thơ lục bát giàu nhạc điệu, gần gũi và giàu cảm xúc.

- Hình ảnh mùa hè sống động, giàu màu sắc và âm thanh.

- Sử dụng nhiều động từ, từ ngữ gợi cảm, giúp diễn tả rõ sự vận động của thiên nhiên và tâm trạng nhân vật trữ tình.

- Nghệ thuật đối lập giữa thế giới mùa hè tự do bên ngoài và không gian tù ngục chật hẹp làm nổi bật khát vọng tự do.

- Giọng thơ chuyển từ say mê, tươi vui sang bức bối, mãnh liệt, thể hiện chân thực diễn biến tâm trạng.

III. Kết bài

- Khi con tu hú là tiếng lòng chân thành và mãnh liệt của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi trong cảnh tù đày.

- Bài thơ giúp người đọc thêm trân trọng sức mạnh tinh thần, lòng yêu nước và khát vọng tự do của những người chiến sĩ cách mạng.

Xem thêm >>

Selly đã từng nói: “Thơ ca làm cho tất cả những gì tốt đẹp nhất trên đời trở thành bất tử”, hãy làm sáng tỏ nhận định đó qua bài thơ "Sen vươn mặt hồ" của Hồ Viết Bình

I. Mở bài

“Thơ ca làm cho tất cả những gì tốt đẹp nhất trên đời trở thành bất tử.” Qua hình tượng hoa sen, bài thơ đã lưu giữ và tôn vinh vẻ đẹp thanh cao, nghị lực và tình yêu thương trong cuộc sống.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa

a. Vẻ đẹp thanh cao, trong sáng của hoa sen:

- Sen sống giữa “bùn đất” nhưng vẫn “giữ mình”.

- Biết chắt chiu tinh túy từ bùn đất để “tặng đời” những đóa hoa đẹp và hương thơm dịu nhẹ.
=> Gợi vẻ đẹp của con người biết giữ phẩm chất tốt đẹp dù sống trong hoàn cảnh khó khăn.

- Sức sống và nghị lực vươn lên: “Mặc cho mưa gió đảo điên”, “mặc cho sóng vỗ xô bờ”, sen vẫn “đứng thẳng vươn lên”.
=> Ca ngợi bản lĩnh, sự kiên cường, không khuất phục trước nghịch cảnh.

- Thông điệp nhân sinh: Con người cần sống trong sạch, biết vượt qua khó khăn, biến thử thách thành động lực để tạo nên những giá trị tốt đẹp.
=> Chính những vẻ đẹp ấy được thơ ca lưu giữ, làm cho chúng có sức sống lâu bền trong lòng người đọc.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Thể thơ lục bát gần gũi, giàu nhạc điệu.

- Hình ảnh hoa sen mang ý nghĩa biểu tượng, giàu sức gợi.

- Sử dụng hiệu quả nhân hóa, điệp ngữ “mặc cho”, từ ngữ giản dị mà giàu sức biểu cảm.

- Hình ảnh và ngôn ngữ thơ nhẹ nhàng, trong sáng, góp phần làm nổi bật vẻ đẹp và sức sống của hoa sen.

III. Kết bài

- Sen vươn mặt hồ đã thể hiện sâu sắc nhận định của Selly: thơ ca có khả năng lưu giữ, tôn vinh những vẻ đẹp cao quý của cuộc đời, khiến chúng trở nên bất tử.

- Bài thơ giúp người đọc thêm yêu vẻ đẹp của thiên nhiên, đồng thời nhắc nhở mỗi người biết sống thanh cao, kiên cường và luôn vươn lên trước nghịch cảnh.

Xem thêm >>