Nguyên khai

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

tính từ

(Khoáng sản) vừa được khai thác, chưa qua tuyển chọn.

Ví dụ: Mẻ bauxit nguyên khai vừa xuống bến, chưa qua bước tuyển rửa.

Đặt câu với từ "Nguyên khai"

Nghĩa: (Khoáng sản) vừa được khai thác, chưa qua tuyển chọn.

Học sinh tiểu học

• Xe chở than nguyên khai vừa ra khỏi hầm mỏ, còn bám đầy đất đá.
• Các chú công nhân xúc quặng nguyên khai lên băng chuyền.
• Cục đá nguyên khai mới đào lên, bề mặt sần sùi và dính bùn.

Học sinh THCS – THPT

• Quặng sắt nguyên khai được đưa về xưởng để sàng tách tạp chất.
• Mẫu than nguyên khai nhìn đen bóng nhưng lẫn nhiều đá vụn.
• Khi học địa lí, chúng em thấy hình ảnh đồng quặng nguyên khai nằm ngổn ngang bên bãi mỏ.

Người trưởng thành

• Mẻ bauxit nguyên khai vừa xuống bến, chưa qua bước tuyển rửa.
• Nhìn đống quặng nguyên khai, tôi hiểu cả dây chuyền tinh luyện phía sau sẽ dài dằng dặc.
• Hợp đồng chỉ nhận hàng sau tuyển, nên lô nguyên khai này tạm thời phải nằm kho.
• Giá bán nguyên khai rẻ hơn, nhưng chi phí chế biến và rủi ro tạp chất lại đội lên.

Đồng nghĩa & Trái nghĩa

Nghĩa : (Khoáng sản) vừa được khai thác, chưa qua tuyển chọn.

Từ đồng nghĩa:

• thô
• sơ khai

Từ trái nghĩa:

• tinh
• tuyển

Cách sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa

Từ	Cách sử dụng
nguyên khai	trung tính, chuyên ngành địa chất–khoáng sản, sắc thái kỹ thuật Ví dụ: Mẻ bauxit nguyên khai vừa xuống bến, chưa qua bước tuyển rửa.
thô	trung tính, kỹ thuật; mức độ tương đương cao Ví dụ: Quặng thô cần được tuyển rửa trước khi luyện.
sơ khai	hơi văn chương/kỹ thuật; mức độ gần nghĩa nhưng kém phổ biến hơn trong ngữ cảnh khoáng sản Ví dụ: Nguồn nguyên liệu ở dạng sơ khai chưa đồng nhất.
tinh	trung tính, kỹ thuật; đối lập trực tiếp trong tuyển khoáng Ví dụ: Sau khi tuyển, quặng tinh được đưa vào lò luyện.
tuyển	kỹ thuật, tính từ chỉ trạng thái đã qua tuyển; đối nghĩa theo quy trình Ví dụ: Sản phẩm đã tuyển có hàm lượng cao hơn.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các báo cáo, tài liệu liên quan đến khai thác khoáng sản.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong ngành khai thác mỏ và địa chất.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện tính chất chưa qua xử lý, nguyên bản.
• Phong cách trang trọng, chuyên ngành.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi mô tả trạng thái ban đầu của khoáng sản.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh không liên quan đến khai thác khoáng sản.
• Thường đi kèm với các thuật ngữ kỹ thuật khác trong ngành mỏ.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ trạng thái chưa hoàn thiện khác.
• Không nên dùng để chỉ các sản phẩm đã qua xử lý.
• Chú ý ngữ cảnh chuyên ngành để sử dụng chính xác.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Tính từ, thường làm định ngữ trong câu để bổ nghĩa cho danh từ chỉ khoáng sản.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng trước danh từ mà nó bổ nghĩa, có thể làm trung tâm của cụm tính từ, ví dụ: "nguyên khai" trong "khoáng sản nguyên khai".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ khoáng sản, ví dụ: "quặng nguyên khai", "dầu nguyên khai".

Từ liên quan:

• nguyên
• khai
• thô
• tinh
• quặng
• mỏ
• tuyển
• chọn
• chế
• lọc