Dị bản

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Bản được truyền lại của một tác phẩm văn học có những chỗ khác với bản được phổ biến rộng rãi từ trước.

Ví dụ: Tôi tìm thấy một dị bản của tiểu thuyết, có vài đoạn khác bản in quen thuộc.

Đặt câu với từ "Dị bản"

Nghĩa: Bản được truyền lại của một tác phẩm văn học có những chỗ khác với bản được phổ biến rộng rãi từ trước.

Học sinh tiểu học

• Thầy nói truyện cổ tích này có một dị bản, thay tên nhân vật khác.
• Con đọc truyện và thấy dị bản này có đoạn mở đầu không giống sách ở thư viện.
• Cô cho lớp xem một dị bản của bài thơ, trong đó thiếu mấy câu quen thuộc.

Học sinh THCS – THPT

• Trong tiết Ngữ văn, cô giới thiệu một dị bản của truyện, nơi kết thúc được viết dịu hơn bản thường đọc.
• Bạn Minh sưu tầm được dị bản bài thơ với vài câu đổi nhịp, tạo cảm giác mới mẻ.
• Khi so sánh dị bản, chúng mình thấy nhân vật phụ xuất hiện nhiều hơn so với bản phổ biến.

Người trưởng thành

• Tôi tìm thấy một dị bản của tiểu thuyết, có vài đoạn khác bản in quen thuộc.
• Nhà sưu tầm nâng niu dị bản ấy như dấu vết của một hành trình văn bản bị gió thời gian bào mòn.
• Đối chiếu các dị bản, ta nghe vang những lựa chọn thẩm mỹ của người chép, của người sửa, của cả thời đại.
• Đôi khi một dị bản hé lộ dụng ý ban đầu của tác giả, khác hẳn lớp sơn bóng bẩy ở bản phổ biến.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường dùng trong các bài viết học thuật, nghiên cứu văn học để chỉ các phiên bản khác nhau của một tác phẩm.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Sử dụng để thảo luận về các biến thể của tác phẩm văn học hoặc nghệ thuật.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Thường gặp trong nghiên cứu văn học, lịch sử văn học.

Sắc thái & phong cách

• Thường mang sắc thái trung tính, không biểu lộ cảm xúc.
• Phong cách trang trọng, phù hợp với văn viết và học thuật.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về các phiên bản khác nhau của một tác phẩm văn học.
• Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày vì có thể gây khó hiểu cho người không quen thuộc với thuật ngữ này.
• Không có nhiều biến thể, thường chỉ dùng trong ngữ cảnh học thuật.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "phiên bản" trong ngữ cảnh không liên quan đến văn học.
• Khác biệt với "bản gốc" ở chỗ "dị bản" chỉ các phiên bản có sự khác biệt so với bản phổ biến.
• Cần chú ý ngữ cảnh để sử dụng từ một cách chính xác và phù hợp.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau các từ chỉ định như 'một', 'các', 'những'; có thể làm trung tâm của cụm danh từ như 'dị bản này', 'dị bản của tác phẩm'.

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với các từ chỉ định (một, các, những), tính từ (khác, mới), và động từ (có, xuất hiện).

Từ liên quan:

• phiên bản
• bản gốc
• nguyên bản
• bản sao
• bản chép
• bản in
• bản thảo
• văn bản
• tài liệu
• tác phẩm