Đạo lí
Quảng cáo
Nghĩa & Ví dụ
danh từ
Cái lẽ hợp với đạo đức.
Ví dụ:
Nói thật với nhau là điều hợp đạo lí.
Nghĩa: Cái lẽ hợp với đạo đức.
1
Học sinh tiểu học
- Thầy dạy chúng em biết nói thật vì đó là đạo lí.
- Nhường nhịn em nhỏ là đúng đạo lí.
- Em xin lỗi bạn vì làm sai, đó là giữ đạo lí.
2
Học sinh THCS – THPT
- Giúp đỡ người gặp nạn là đạo lí mà ai cũng nên nhớ.
- Sống biết cảm ơn và xin lỗi là đạo lí giản dị nhưng quan trọng.
- Bạn chọn không quay cóp vì tin vào đạo lí công bằng.
3
Người trưởng thành
- Nói thật với nhau là điều hợp đạo lí.
- Giữa lợi ích và đạo lí, có lúc ta phải chọn điều khiến mình ngủ yên mỗi đêm.
- Giữ đạo lí không ồn ào; nó nằm trong cách ta đối xử tử tế từng ngày.
- Khi quyền lực va chạm đạo lí, sự tôn trọng con người phải đứng trước.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa : Cái lẽ hợp với đạo đức.
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| đạo lí | Trung tính, trang trọng, dùng để chỉ những nguyên tắc, lẽ phải căn bản trong đạo đức, thường mang tính giáo huấn hoặc triết lí. Ví dụ: Nói thật với nhau là điều hợp đạo lí. |
| lẽ phải | Trung tính, phổ biến, dùng để chỉ điều đúng đắn, hợp lí, công bằng mà mọi người nên tuân theo. Ví dụ: Anh ấy luôn đấu tranh cho lẽ phải. |
| luân lí | Trang trọng, mang tính học thuật hoặc triết lí, thường dùng trong ngữ cảnh bàn về đạo đức xã hội, quy tắc ứng xử. Ví dụ: Giáo dục luân lí là nền tảng của một xã hội văn minh. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng trong các cuộc trò chuyện về đạo đức, lối sống.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Phổ biến trong các bài viết về triết lý, giáo dục, và các vấn đề xã hội.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học, thơ ca để truyền tải thông điệp đạo đức.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện sự nghiêm túc, trang trọng khi bàn về đạo đức và lối sống.
- Thường dùng trong văn viết và các cuộc thảo luận có tính chất triết lý.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn nhấn mạnh đến các giá trị đạo đức và lối sống đúng đắn.
- Tránh dùng trong các ngữ cảnh không liên quan đến đạo đức hoặc khi cần sự nhẹ nhàng, hài hước.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ gần nghĩa như "luân lý"; cần chú ý ngữ cảnh để dùng đúng.
- Người học nên chú ý đến sắc thái trang trọng của từ khi sử dụng.
1
Chức năng ngữ pháp
Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ như "đạo lí sống".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với tính từ (tốt, xấu), động từ (giữ, học), và các từ chỉ định (này, đó).
