Cát cứ

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

động từ

Chia cắt lãnh thổ để chiếm giữ và lập chính quyền riêng, không phục tùng chính quyền trung ương.

Ví dụ: Triều đình suy yếu, các thế lực địa phương nổi dậy cát cứ.

Đặt câu với từ "Cát cứ"

Nghĩa: Chia cắt lãnh thổ để chiếm giữ và lập chính quyền riêng, không phục tùng chính quyền trung ương.

Học sinh tiểu học

• Các lãnh chúa tranh giành đất, cát cứ từng vùng và không nghe triều đình.
• Khi cát cứ, mỗi vùng tự đặt luật riêng và không theo lệnh vua.
• Sử sách kể có thời loạn, tướng lĩnh cát cứ, mạnh ai nấy giữ đất.

Học sinh THCS – THPT

• Thời loạn lạc, nhiều thế lực nổi lên cát cứ, biến bản đồ thành những mảnh rời rạc.
• Việc cát cứ khiến con đường vận chuyển lương thực bị chặn ở mỗi cửa ải.
• Khi các thủ lĩnh cát cứ, dân chúng phải đi qua nhiều trạm thu thuế khác nhau chỉ trong một ngày đường.

Người trưởng thành

• Triều đình suy yếu, các thế lực địa phương nổi dậy cát cứ.
• Cát cứ làm đứt mạch quản trị quốc gia, để quyền lực vỡ ra thành những hòn đảo nghi kỵ.
• Khi cát cứ lan rộng, luật trung ương chỉ còn là tiếng vọng xa xăm trên giấy.
• Không ít kẻ mượn cớ bảo vệ dân, rồi cát cứ một phương, dựng cờ riêng và toan tính lợi quyền.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường dùng trong các bài viết lịch sử, chính trị để mô tả tình trạng phân chia quyền lực.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong các tác phẩm lịch sử hoặc tiểu thuyết chính trị.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Thường dùng trong nghiên cứu lịch sử, chính trị học.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự phân chia quyền lực, thường mang sắc thái tiêu cực.
• Phong cách trang trọng, thường xuất hiện trong văn viết.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi mô tả tình trạng phân chia quyền lực trong lịch sử hoặc chính trị.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh đời thường hoặc không liên quan đến chính trị.
• Thường không có biến thể, nhưng có thể kết hợp với các từ khác để mô tả chi tiết hơn.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ sự phân chia khác như "chia cắt" nhưng "cát cứ" nhấn mạnh vào việc lập chính quyền riêng.
• Người học cần chú ý ngữ cảnh lịch sử hoặc chính trị khi sử dụng từ này.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "quân đội cát cứ".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường đi kèm với danh từ chỉ địa danh hoặc tổ chức, ví dụ: "lãnh thổ cát cứ".

Từ liên quan:

• ly khai
• chiếm
• phân
• chia
• độc lập
• tự trị
• phản loạn
• quân phiệt
• sứ quân
• tranh giành