Đề thi vào 10 môn Văn Phú Thọ năm 2026

Đề thi

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

QUÊ HƯƠNG

(1) Chẳng có gì kỳ diệu

Bằng gương mặt quê hương

Vừa thoáng đường nhăn nếp nghĩ mẹ già

Đã tươi tắn tròn đầy như cô gái

(2) Tôi đứng giữa đồng quê lúa đang mùa gặt hái

Nhớ thời nắng hạn mắt quầng thâm

Đất quê tôi nắng rát mặt người

Gió nam như thổi từ núi lửa

[ ... ]

(3) Tôi bỗng nghe niềm vui vang vọng

Trong cánh tay người gặt hái sớm nay

Đồng quê ơi, nắng gió sờn vai

Vẫn hồn hậu giọng cười trong trẻo

(4) Hạt gạo thơm mấy nắng mưa vẫn thế

Vị thật thà bền giữa thời gian

Lòng quê hương trải bày trên cây quả

Thơm dẻo mùa ngô, đồng mía ngọt vàng

(5) Quê hương tôi hiền dịu, mơ màng

Dòng sông xanh nghe bình minh ửng đỏ

Tôi về đây như con bống nhỏ

Được trở về dòng nước buổi sơ sinh

(Lâm Thị Mỹ Dạ, Tác phẩm văn học được Giải thưởng Nhà nước, NXB Hội Nhà văn 2015, tr.160-163)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. (0,5 điểm) Xác định thể thơ của văn bản.

Câu 2. (0,5 điểm) Chỉ ra 03 từ ngữ, hình ảnh về quê hương xuất hiện trong khổ thơ (2).

Câu 3. (1,0 điểm) Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai dòng thơ:

Tôi về đây như con bống nhỏ

Được trở về dòng nước buổi sơ sinh

Câu 4. (1,0 điểm) Nêu nội dung hai dòng thơ sau:

Quê hương tôi hiền dịu, mơ màng

Dòng sông xanh nghe bình minh ửng đỏ

Câu 5. (1,0 điểm) Từ nội dung văn bản, em hãy trình bày (khoảng 7-10 dòng) suy nghĩ về ý nghĩa của quê hương trong cuộc đời con người.

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) cảm nhận khổ thơ (3) trong văn bản phần Đọc hiểu:

Tôi bỗng nghe niềm vui vang vọng

Trong cánh tay người gặt hái sớm nay

Đồng quê ơi, nắng gió sờn vai

Vẫn hồn hậu giọng cười trong trẻo

Câu 2. (4,0 điểm)

Mục tiêu là bản đồ dẫn đường. Tuy nhiên, một bộ phận bạn trẻ hiện nay lại không xác định được mục tiêu của mình.

Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ về vấn đề: Học sinh cần làm gì để xác định mục tiêu trong học tập và cuộc sống.

Đáp án

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1.

Phương pháp:

Đếm số tiếng trong các dòng thơ và quan sát cách tổ chức câu thơ.

Lời giải chi tiết:

Thể thơ tự do

Câu 2.

Phương pháp:

Đọc kĩ khổ thơ (2), tìm những từ ngữ hoặc hình ảnh trực tiếp gợi cảnh sắc, cuộc sống quê hương

Lời giải chi tiết:

3 từ ngữ, hình ảnh: đồng quê, lúa, mùa gặt hái, nắng hạn,…

Câu 3.

Phương pháp:

Chỉ ra hình ảnh so sánh (“tôi” – “con bống nhỏ”), phân tích ý nghĩa: làm nổi bật cảm giác thân thuộc, bình yên, gắn bó sâu nặng của nhân vật trữ tình khi trở về quê hương.

Lời giải chi tiết:

- Biện pháp tu từ: so sánh (“Tôi về đây như con bống nhỏ”). 

-  Tác dụng: 

+ Diễn tả cảm giác bình yên, hạnh phúc, thân thuộc của tác giả khi trở về quê hương. 

+ Nhấn mạnh quê hương là cội nguồn nuôi dưỡng tâm hồn con người từ thuở ban đầu. 

+ Thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng, gắn bó tha thiết của nhà thơ.

Câu 4.

Phương pháp:

Dựa vào hình ảnh và từ ngữ gợi tả để khái quát nội dung: vẻ đẹp hiền hòa, thơ mộng của quê hương và tình cảm yêu thương, gắn bó của tác giả đối với quê nhà.

Lời giải chi tiết:

Nội dung hai câu thơ: khắc họa vẻ đẹp thanh bình, thơ mộng và giàu sức sống của quê hương. Hình ảnh dòng sông xanh trong ánh bình minh gợi một không gian tươi mới, yên ả và tràn đầy sức sống. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm yêu mến, tự hào và gắn bó sâu sắc với quê hương.

Câu 5.

Phương pháp:

Từ nội dung bài thơ, trình bày vai trò của quê hương: nơi sinh ra, nuôi dưỡng tâm hồn, lưu giữ kỉ niệm, tạo điểm tựa tinh thần và hình thành nhân cách. Liên hệ trách nhiệm yêu quý, giữ gìn, góp phần xây dựng quê hương.

Lời giải chi tiết:

Quê hương có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cuộc đời mỗi con người. 

- Đó là nơi ta sinh ra, lớn lên và lưu giữ biết bao kỉ niệm thân thương của tuổi thơ. 

- Quê hương nuôi dưỡng con người bằng tình yêu thương gia đình, truyền thống tốt đẹp và những giá trị văn hóa quý báu. 

-  Tình yêu quê hương giúp chúng ta biết trân trọng quá khứ, sống có trách nhiệm hơn với hiện tại và tương lai. 

- …

=> Vì vậy, mỗi người cần giữ gìn, bảo vệ và góp sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

II. VIẾT

Câu 1.

Phương pháp:

Giới thiệu khái quát nội dung khổ thơ, phân tích niềm vui lao động và vẻ đẹp con người quê hương qua hình ảnh “người gặt hái”, “nắng gió sờn vai”, “giọng cười trong trẻo”. Kết hợp phân tích nghệ thuật (hình ảnh gợi cảm, nhân hóa, giọng thơ tha thiết) và nêu cảm nhận.

Lời giải chi tiết:

1. Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận

2. Thân đoạn

- Niềm vui trước cuộc sống lao động no ấm

+ Từ ngữ “bỗng nghe”, “vang vọng” diễn tả niềm vui lan tỏa mạnh mẽ. 

+ “Cánh tay người gặt hái” gợi hình ảnh người nông dân đang thu hoạch mùa màng. 

=> Niềm vui được cảm nhận từ thành quả lao động sau bao ngày vất vả. 

-  Vẻ đẹp của con người quê hương

+ Hình ảnh “nắng gió sờn vai” gợi cuộc sống lao động nhọc nhằn, gian khó. Thể hiện sự chịu thương chịu khó, bền bỉ của người nông dân. 

+ “Vẫn hồn hậu giọng cười trong trẻo”: Từ “vẫn” nhấn mạnh phẩm chất tốt đẹp không đổi. Dù trải qua nhiều khó khăn, họ vẫn lạc quan, chân chất, yêu đời. 

=> Khổ thơ thể hiện niềm vui, niềm tự hào của tác giả trước vẻ đẹp của con người lao động và quê hương sau những tháng ngày vất vả.

- Nghệ thuật

+ Nhân hóa, cách xưng hô “Đồng quê ơi” giàu cảm xúc.

+ Hình ảnh thơ giản dị, gần gũi. 

+ Ngôn ngữ giàu sức gợi. 

3. Kết đoạn: Tổng kết vấn đề nghị luận

Câu 2.

Phương pháp:

- Giới thiệu vấn đề, giải thích vai trò của mục tiêu đối với học sinh.

- Phân tích thực trạng một số bạn trẻ chưa có mục tiêu, nguyên nhân và hậu quả.

- Đề xuất giải pháp: hiểu bản thân, xác định ước mơ phù hợp, lập kế hoạch học tập, rèn kỉ luật, học hỏi định hướng từ gia đình – thầy cô.

- Phản đề, liên hệ bản thân và khẳng định lại vấn đề.

Lời giải chi tiết:

I. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận

II. Thân bài

1. Giải thích

- Mục tiêu là cái đích, là kết quả mà chúng ta mong muốn đạt được trong một khoảng thời gian nhất định.

2. Phân tích và chứng minh

-  Nhiều bạn học sinh hiện nay đang rơi vào trạng thái "sống mòn", học tập một cách đối phó, thụ động theo sự sắp đặt của cha mẹ, hoặc lạc lối trước các xu hướng trên mạng xã hội mà không biết mình thực sự muốn gì.

- Học sinh cần làm gì để xác định mục tiêu? 

+ Thấu hiểu bản thân: Học sinh cần chủ động nhìn nhận lại chính mình. Chỉ khi hiểu rõ năng lực và mong muốn của bản thân, mục tiêu đặt ra mới thực tế và không bị viển vông.

+ Mục tiêu không được chung chung mà phải cụ thể và đo lường được.

+ Chia nhỏ mục tiêu và lập kế hoạch hành động: cần chia nhỏ nó ra thành từng chặng (theo tuần, theo tháng). Mục tiêu phải đi đôi với hành động cụ thể.

+ Tìm kiếm sự tham vấn từ người đi trước: chủ động trò chuyện, xin lời khuyên từ thầy cô, cha mẹ hay các anh chị đi trước sẽ giúp các bạn có cái nhìn khách quan, tránh đặt mục tiêu sai lệch.

HS lấy dẫn chứng minh hoạ phù hợp

3. Bàn luận mở rộng

- Khi xác định được mục tiêu, học sinh sẽ có động lực tự học tự thân mạnh mẽ, không còn cảm thấy áp lực hay chán nản. Mục tiêu giống như ngọn hải đăng giúp ta kiên cường vượt qua những thất bại tạm thời.

- Tránh việc đặt mục tiêu quá cao so với năng lực dẫn đến khủng hoảng, áp lực.

- Mục tiêu không phải là những con số cố định, cứng nhắc. Trên hành trình phát triển, học sinh cần biết linh hoạt điều chỉnh mục tiêu cho phù hợp với hoàn cảnh thực tế.

III. Kết bài: Tổng kết vấn đề nghị luận.