Đề thi vào 10 môn Văn Bắc Ninh năm 2026

Đề thi

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản:

Tỉnh Bắc Ninh đón nhận Bằng UNESCO và khai mạc Festival “Về miền di sản Bắc Ninh – 2026”

(BNP) - Tối 27/3, tại Quảng trường 3/2, tỉnh Bắc Ninh tổ chức trọng thể Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp; công bố Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa Thế giới, đồng thời khai mạc Festival “Về miền Di sản Bắc Ninh 2026”.

[...] Ngày 09/12/2025, tại kỳ họp lần thứ 20 của Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO, Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đây không chỉ là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những giá trị đặc sắc của văn hóa Việt Nam, mà còn là sự khẳng định trách nhiệm của chúng ta trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy các di sản quý báu của nhân loại.

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch trao Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp

Phát biểu khai mạc buổi lễ, đồng chí Phạm Hoàng Sơn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hiến với hệ thống di sản phong phú, trong đó tranh dân gian Đông Hồ là biểu tượng độc đáo, kết tinh giá trị thẩm mỹ và tri thức dân gian. Việc được UNESCO ghi danh không chỉ ghi nhận giá trị di sản mà còn đặt ra trách nhiệm cấp thiết trong bảo tồn, phục hồi và phát huy trước những thách thức hiện nay.

[...] Lễ đón nhận Bằng của UNESCO và khai mạc Festival không chỉ là dịp khẳng định vị thế của Bắc Ninh trên bản đồ di sản văn hóa thế giới, thu hút đầu tư, phát triển du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa. Đồng thời, sự kiện góp phần nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về trách nhiệm gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong bối cảnh hội nhập, qua đó tạo động lực quan trọng để Bắc Ninh phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

(https://bacninh.gov.vn/news/-/details/37632/tinh-bac-ninh-on-nhan-bang-cua-unesco-va-khai-mac-festival-ve-mien-di-san-bac-ninh-2026-97533142)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Văn bản cung cấp thông tin về sự kiện nào?

Câu 2. Chỉ ra thời gian, địa điểm tổ chức sự kiện trên.

Câu 3. Phân tích tác dụng của việc sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản.

Câu 4. Theo em, vì sao Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp?

Câu 5. Bằng những hiểu biết của bản thân, kết hợp với thông tin trong văn bản, nêu cảm nhận của em về mảnh đất và con người Bắc Ninh.

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm) Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) đề xuất giải pháp đưa văn hóa Bắc Ninh đến với bạn bè trong và ngoài nước.

Câu 2. (4,0 điểm) Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích nội dung chủ đề, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của đoạn trích sau:

Những ngày mới

(Trích) – Thạch Lam

Những bông lúa vàng mới cắt xong đều xếp rải rác từng hàng trên bờ ruộng, trong đám cỏ xanh mà dày. Mỗi khi gặt được vài lượm lúa, người thợ hái¹ ôm sát bó lúa thơm vào người đem ra xếp vào chỗ lúa trước. Rồi họ lại trở vào ruộng đứng theo hàng với những người bạn gặt. Tiếng hái² đưa vào gốc lúa soàn soạt như tiếng trâu bò ăn cỏ.

Chăm chú vào công việc làm, Tân không để ý gì đến cảnh vật xung quanh. Chàng cũng không thấy mệt nữa, tuy ánh nắng chiều trên lưng nóng rát, và mồ hôi từng giọt rỏ trên trán xuống. Tân chú ý đưa cái hái cho nhanh nhẹn; mỗi lần bông lúa rung động chạm vào mặt, vào người, mùi lúa chín thơm lại phảng phất lẫn với mùi rạ ướt mới cắt. Mùi thơm đó làm chàng say sưa như men rượu. Tân lại cố hết sức gặt, chỉ lo không theo kịp hàng những người thợ hái.

Buổi sáng, khi Tân ngỏ ý muốn cầm hái xuống gặt, bọn thợ hái chàng mượn đã mấy hôm nay đều trông chàng mà cười. Một cô gái trong bọn, cặp mắt đen nhìn dưới vành khăn vuông che kín đầu, nói đùa: - Ông để mặc chúng tôi, bộ ông thế kia thì gặt được độ ba nẹn³ lúa. Mọi người vui vẻ cười làm Tân cũng cười theo. Người già nhất trong bọn, một cụ râu tóc đã bạc, nhưng da sém đen và khỏe mạnh lẳng lặng đem một cây hái ra mài trên bờ ruộng. Khi mọi người sửa soạn xong, ông cụ đưa cho Tân cây hái, lưỡi sáng loáng, nói: - Lưỡi sắc thế này thì cắt cứ ngọt như cắt cỏ. Cắt được mấy lượm lúa, Tân thấy cánh tay mỏi rã rời. Chàng tưởng không thể nào gặt được nữa. Tuy vậy, cố hết sức, chàng cũng theo kịp bọn thợ gặt. Nhưng được vài bước, Tân lại phải dừng lại để thở. Chàng nhận thấy cô gái ban nãy, tuy tay hái thoăn thoắt nhưng vẫn để ý nhìn chàng. Còn ông cụ già cứ điềm đạm gặt; bên cạnh ông ta những bông lúa đã xếp thành đống.

Tân lại cúi xuống làm việc. Dần dần, cánh tay mềm dẻo, Tân đã thấy dễ chịu. Chàng luôn đưa lưỡi hái, vui vẻ mỗi khi thấy những bông lúa chắc, vàng ngã vào sát người. Tân thấy tâm hồn khoan khoái như không bận một ý nghĩ gì. [...] Trích lược: Tân trò chuyện thân mật với những người thợ hái trong giờ nghỉ.

Tân nằm trên thảm cỏ, nhìn lên. Qua khe lá lung lay, chàng thấy trời xanh trong và mát. Mùi cỏ và mùi lúa thơm bốc lên xung quanh. Tân cảm thấy cái sung sướng của một người làm xong công việc. Chàng thấy vui vẻ: một mối cảm tình nảy nở giữa tâm hồn Tân với những người thợ gặt giản dị và mộc mạc chung quanh chàng.

Họ làm việc xong cũng vui vẻ, sung sướng, tuy những lúa gặt không phải của họ. Tân cũng vậy. Chàng biết rằng những bó lúa kia đem bán đi thì có lẽ không đủ tiền trả công người làm. Song những bông lúa ấy đối với Tân quý lắm và như có một ý nghĩa thiêng liêng; đấy là kết quả của cả một năm làm lụng khó nhọc và vất vả. [...]

Chú thích:

¹ Thợ hái: người gặt lúa thuê.

² Hái: đồ dùng có lưỡi cong để gặt lúa, cắt cỏ.

³ Nẹn: bó nhỏ.

Đáp án

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1. Sự kiện: Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và khai mạc Festival “Về miền di sản Bắc Ninh - 2026”.

Câu 2.

- Thời gian: tối 27/3

- Địa điểm: Quảng trường 3/2, tỉnh Bắc Ninh

Câu 3.

- Phương tiện phi ngôn ngữ: hình ảnh minh họa trong văn bản (ảnh lễ đón nhận bằng UNESCO).

- Tác dụng:

+ Giúp thông tin trở nên trực quan, sinh động, hấp dẫn hơn.

+ Tăng độ chân thực, tính thuyết phục của văn bản.

+ Giúp người đọc hình dung rõ hơn về sự kiện, tạo ấn tượng về ý nghĩa và quy mô của lễ đón nhận.

Câu 4. Vì:

- Đây là biểu tượng độc đáo, kết tinh giá trị thẩm mỹ và tri thức dân gian.

- Hiện nay nghề có nguy cơ mai một, suy giảm, cần được bảo tồn, phục hồi và phát huy nên cần được bảo vệ khẩn cấp.

Câu 5. Cảm nhận về mảnh đất và con người Bắc Ninh:

- Bắc Ninh là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, lưu giữ nhiều giá trị văn hóa lâu đời.

- Có nhiều di sản văn hóa quý giá: dân ca quan họ, tranh dân gian Đông Hồ, di tích lịch sử…

- Con người Bắc Ninh cần cù, sáng tạo, giàu tình nghĩa, có ý thức giữ gìn và bảo vệ di sản quê hương.

- …

=> Thêm yêu mến, trân trọng mảnh đất và con người Bắc Ninh; thấy cần có ý thức giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống.

II. VIẾT

Câu 1.

1. Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

2. Thân đoạn

a. Giải thích

- Văn hóa là tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong lịch sử. 

- Đưa văn hóa Bắc Ninh đến với bạn bè trong và ngoài nước là lan tỏa, quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương để nhiều người biết đến, yêu mến và gìn giữ.

b. Bàn luận

- Một số nét văn hoá đặc sắc: Dân ca Quan họ Bắc Ninh, tranh dân gian Đông Hồ, hội Lim, …; hệ thống di tích lịch sử: chùa Dâu, chùa Bút Tháp, …

- Ý nghĩa của việc đưa văn hoá Bắc Ninh đến với bạn bè trong và ngoài nước: Giúp nhiều người biết đến vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử; Khơi dậy niềm tự hào quê hương; Thúc đẩy phát triển du lịch, kinh tế,…

- Đề xuất giải pháp:

+ Đẩy mạnh quảng bá trên mạng xã hội, nền tảng số bằng nhiều ngôn ngữ.

+ Tổ chức các lễ hội, festival văn hóa, chương trình giao lưu nghệ thuật, biểu diễn quan họ, triển lãm

+ Gắn quảng bá văn hóa với phát triển du lịch trải nghiệm

+ Đưa giáo dục văn hóa truyền thống vào trường học để thế hệ trẻ hiểu và lan tỏa giá trị quê hương.

+ Khuyến khích người dân, đặc biệt giới trẻ, trở thành “đại sứ văn hóa”

HS lấy dẫn chứng phù hợp

- Mở rộng: Phê phán những người thờ ơ, thiếu ý thức giữ gìn và quảng bá văn hóa Bắc Ninh, không quan tâm đến các giá trị truyền thống.

3. Kết đoạn: Tổng kết vấn đề nghị luận

Câu 2.

1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

2. Thân bài

a. Khái quát nội dung văn bản.

b. Nội dung chủ đề

* Chủ đề của văn bản: Ca ngợi vẻ đẹp, niềm vui của lao động chân tay và sự thức tỉnh, gắn kết trong tâm hồn của người trí thức trẻ đối với cuộc sống và những người lao động bình dị.

* Biểu hiện của nội dung chủ đề được thể hiện trong văn bản:

- Ca ngợi bức tranh lao động đồng quê.

- Ca ngợi vẻ đẹp của người lao động và giá trị của thành quả lao động

+ Hình tượng nhân vật Tân: Nhận ra vẻ đẹp và ý nghĩa của lao động: bỡ ngỡ, mệt mỏi => thích nghi => cảm nhận được niềm vui và sự khoan khoái của lao động.

=> Nhân vật Tân đại diện cho quá trình khám phá giá trị của lao động và sự hòa nhập với cuộc sống bình dị.

+ Những người lao động khác (người thợ gặt, cô gái, cụ già) hiện lên bình dị, gần gũi.

+ Giá trị của thành quả lao động: Thành quả lao động mang ý nghĩa thiêng liêng, đáng trân trọng.

- Tình đoàn kết, đồng cảm giữa con người với con người: Đoạn trích làm nổi bật tình cảm chân thành giữa Tân và những người thợ gặt mộc mạc, xóa nhòa đi khoảng cách để cùng chia sẻ niềm vui giản dị của ngày mùa. 

* Đặc sắc nghệ thuật:

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế: Sự chuyển biến tâm lý diễn ra tự nhiên từ ngượng ngùng, tới cố gắng hòa nhập và cuối cùng cảm giác khoan khoái, sự tự nhận thức về giá trị lao động

- Ngôn ngữ trong sáng, tinh tế.

- Giọng văn nhẹ nhàng, giàu chất trữ tình.

- ...

3. Kết bài: Tổng kết vấn đề nghị luận