Dẫn chứng về Nguyễn Hiền
Nguyễn Hiền là vị Trạng nguyên trẻ nhất lịch sử Việt Nam, biểu tượng cho trí thông minh thiên bẩm và ý chí tự học phi thường. Ông là tấm gương sáng về tài năng xuất chúng, dùng trí tuệ để bảo vệ danh dự đất nước trước ngoại bang.
Quảng cáo
Hoàn cảnh
- Nguyễn Hiền (1234 – 1255) là Trạng nguyên nhỏ tuổi nhất trong lịch sử khoa cử Việt Nam, đỗ Trạng nguyên năm 1247 khi mới 13 tuổi, dưới triều vua Trần Thái Tông.
- Ông sinh ra trong một gia đình nghèo tại làng Dương A (nay thuộc Nam Định).
- Từ nhỏ, Nguyễn Hiền nổi tiếng thông minh, ham học, thường tự học qua sách vở mượn được.
- Với trí thông minh xuất chúng, ông đã có nhiều đóng góp quan trọng trong việc tiếp đón sứ giả và giữ gìn thể diện quốc gia trước các nước lân bang.
Một số dẫn chứng tiêu biểu về Nguyễn Hiền
Tinh thần hiếu học
- Biểu hiện: Nhà nghèo không có tiền đi học, Nguyễn Hiền thường đứng ngoài cửa lớp nghe giảng. Ông dùng nền đất làm giấy, cành cây làm bút, lá chuối khô làm sách và bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng làm đèn để miệt mài đèn sách đêm khuya ngay cả khi đang bận việc đồng áng.
- Kết quả: Tinh thần tự học phi thường giúp ông vượt qua mọi sĩ tử để trở thành vị Trạng nguyên trẻ nhất lịch sử. Ông trở thành biểu tượng sáng ngời nhất về nghị lực vượt khó, xoá bỏ rào cản hoàn cảnh để vươn tới đỉnh cao tri thức.
Tài năng và trí tuệ xuất chúng
- Biểu hiện: Khi sứ giả phương Bắc thách đố xâu chỉ qua vỏ ốc xoắn dài, ông đã dùng trí thông minh thực tế để giải quyết. Bằng cách buộc chỉ vào lưng kiến, bôi mỡ đầu miệng ốc và dùng lửa hơ phía sau, ông đã khiến con kiến mang sợi chỉ bò xuyên qua vỏ ốc một cách dễ dàng.
- Kết quả: Sự mưu trí này khiến sứ giả phải cúi đầu thán phục, gạt bỏ ý định khinh thường nước ta. Hành động của ông bảo vệ thành công danh dự quốc gia và khẳng định tầm vóc trí tuệ sáng tạo của người Việt trước ngoại bang.
Lòng tự trọng
- Biểu hiện: Khi vua bảo về nhà học thêm lễ nghi, ông vui vẻ trở về quê chăn trâu giúp mẹ thay vì oán trách. Khi triều đình cần tài năng của ông để tiếp sứ, ông thẳng thắn từ chối lời mời sơ sài, chỉ đồng ý lên kinh khi vua đích thân cho xe ngựa rước đúng nghi lễ dành cho một vị Trạng nguyên.
- Kết quả: Thái độ cứng cỏi của ông khiến triều đình thêm trân trọng hiền tài, khẳng định người tài cần được đối xử xứng đáng thay vì bị sai bảo tuỳ tiện. Điều này góp phần xây dựng nền nếp trọng dụng nhân tài và đề cao lòng tự trọng của kẻ sĩ thời bấy giờ.
Câu nói nổi tiếng
"Kiến cánh bò sang, mỡ màng kiến đậu/ Lửa hơ sau đích, kiến bò sang ngay."
"Sách không chỉ nằm trên giấy, sách nằm ở cả dưới chân trâu và trên nền đất."
"Trạng nguyên cũng là bậc đại thần của triều đình, không thể mời rước bằng lời nói suông được."
"Trí tuệ của thần là do dân, do nước nuôi dưỡng, khi đất nước cần thần xin đem hết sức mình."
"Học không kể tuổi tác, ai hiểu được đạo lý thì người đó là thầy."
Danh sách bình luận