Thượng hoàng

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Như thái thượng hoàng.

Ví dụ: Ông vua thoái vị rồi, người ta tôn xưng là thượng hoàng.

Đặt câu với từ "Thượng hoàng"

Nghĩa: Như thái thượng hoàng.

Học sinh tiểu học

• Nhà vua già nhường ngôi cho con, từ đó ông được gọi là thượng hoàng.
• Trong truyện cổ, thượng hoàng sống trong cung và dạy dỗ vua mới.
• Lễ lớn trong triều, thượng hoàng ngồi trên ngai riêng để dự.

Học sinh THCS – THPT

• Khi chuyển giao quyền lực, nhà vua trở thành thượng hoàng và vẫn được triều thần kính cẩn.
• Sử sách chép rằng thượng hoàng đôi khi can gián, giúp vua trẻ tránh sai lầm.
• Ở một số triều đại, thượng hoàng không trực trị quốc sự nhưng ảnh hưởng vẫn lan khắp triều đình.

Người trưởng thành

• Ông vua thoái vị rồi, người ta tôn xưng là thượng hoàng.
• Thượng hoàng là bóng cây cổ thụ: không còn che kín cả khu rừng, nhưng tán lá vẫn làm mát cả triều chính.
• Triều thần đôi khi hướng mắt về thượng hoàng để dò ý, dẫu quyền danh đã trao cho tân vương.
• Trong trang sử ấy, thượng hoàng hiện ra như ký ức sống của vương triều, vừa lùi xuống hậu trường vừa giữ thế chốt chặn cuối cùng.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường xuất hiện trong các văn bản lịch sử hoặc khi nói về các vị vua đã thoái vị.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Được sử dụng để tạo không khí cổ kính, trang trọng.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự tôn kính, trang trọng.
• Thường xuất hiện trong văn viết, đặc biệt là văn học và lịch sử.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi nói về các vị vua đã thoái vị nhưng vẫn còn sống.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh hiện đại hoặc không liên quan đến lịch sử.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "thái thượng hoàng" nhưng có cùng ý nghĩa.
• Không nên dùng để chỉ người không phải là vua hoặc không có liên quan đến hoàng gia.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng ở đầu câu khi làm chủ ngữ hoặc sau động từ khi làm bổ ngữ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "thượng hoàng triều Lý".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường đi kèm với tính từ, động từ hoặc cụm danh từ khác, ví dụ: "vị thượng hoàng", "thượng hoàng đã băng hà".

Từ liên quan:

• thái thượng hoàng
• hoàng đế
• vua
• hoàng hậu
• thái tử
• công chúa
• hoàng thân
• quốc vương
• quân chủ
• cựu hoàng