Ngữ hệ

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

danh từ

Tập hợp những ngôn ngữ có cùng một nguồn gốc; họ ngôn ngữ.

Ví dụ: Tiếng Việt nằm trong ngữ hệ Nam Á.

Đặt câu với từ "Ngữ hệ"

Nghĩa: Tập hợp những ngôn ngữ có cùng một nguồn gốc; họ ngôn ngữ.

Học sinh tiểu học

• Cô giáo nói tiếng Việt và tiếng Thái đều thuộc một ngữ hệ.
• Trong bản đồ, mỗi màu là một ngữ hệ khác nhau.
• Bạn Lan thích tìm hiểu ngữ hệ để biết các tiếng nói có họ hàng.

Học sinh THCS – THPT

• Nhìn vào gốc từ vựng, ta có thể đoán hai ngôn ngữ có chung ngữ hệ hay không.
• Ngữ hệ giống như một đại gia đình, trong đó mỗi ngôn ngữ là một người họ hàng xa.
• Khi so sánh âm thanh và cấu trúc câu, thầy chỉ ra chúng thuộc ngữ hệ khác nhau.

Người trưởng thành

• Tiếng Việt nằm trong ngữ hệ Nam Á.
• Xác định ngữ hệ giúp nhà ngôn ngữ học lần theo dấu vết di cư và giao lưu văn hóa.
• Trong cuộc tranh luận, chị viện dẫn dữ liệu lịch sử âm vị để đặt lại câu hỏi về ngữ hệ của một ngôn ngữ thiểu số.
• Đổi ngữ hệ không thể, nhưng đổi cách tiếp cận thì có: ta phải lắng nghe lịch sử vang lên trong từng âm tiết.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường dùng trong các bài viết học thuật về ngôn ngữ học hoặc các tài liệu nghiên cứu.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong ngôn ngữ học và các ngành liên quan đến nghiên cứu ngôn ngữ.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện tính học thuật và chuyên môn cao.
• Thường xuất hiện trong văn viết, đặc biệt là các tài liệu nghiên cứu.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi thảo luận về các nhóm ngôn ngữ có cùng nguồn gốc.
• Tránh dùng trong giao tiếp hàng ngày vì tính chuyên môn cao.
• Không có nhiều biến thể, thường được dùng nguyên dạng.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "ngữ tộc"; cần phân biệt rõ ràng.
• Người học cần chú ý ngữ cảnh để sử dụng chính xác.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Danh từ, thường làm chủ ngữ hoặc bổ ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau các từ chỉ định hoặc lượng từ; có thể làm trung tâm của cụm danh từ, ví dụ: "ngữ hệ Ấn-Âu", "ngữ hệ Nam Á".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với tính từ, danh từ khác hoặc cụm từ chỉ định như "một", "các", "những".

Từ liên quan:

• ngôn ngữ
• tiếng
• phương ngữ
• thổ ngữ
• ngữ tộc
• ngữ chi
• từ vựng
• ngữ pháp
• âm vị