Duy lý

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ Hán Việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

tính từ

Như duy lí.

Ví dụ: Cô ấy xử lý khủng hoảng rất duy lý, bám dữ kiện và ưu tiên điều cần thiết.

Đặt câu với từ "Duy lý"

Nghĩa: Như duy lí.

Học sinh tiểu học

• Cô giải thích bài toán theo cách rất duy lý, nên cả lớp hiểu.
• Bạn Nam chọn mang áo mưa vì trời âm u, đó là quyết định duy lý.
• Nhóm em phân chia việc theo kế hoạch rõ ràng, rất duy lý.

Học sinh THCS – THPT

• Bạn ấy tranh luận duy lý, đưa ra số liệu rồi mới kết luận.
• Khi chọn câu trả lời, mình loại trừ từng phương án một cách duy lý.
• Câu lạc bộ vận hành duy lý: mục tiêu rõ, quy định minh bạch, tình nguyện viên yên tâm.

Người trưởng thành

• Cô ấy xử lý khủng hoảng rất duy lý, bám dữ kiện và ưu tiên điều cần thiết.
• Khi cảm xúc lắng xuống, cái nhìn duy lý sẽ định hình lựa chọn bền vững hơn.
• Trong phòng họp, anh ta giữ giọng điệu duy lý, không để lời công kích kéo trượt cuộc thảo luận.
• Sống duy lý không đồng nghĩa khô khan; đó là biết đặt lý trí đúng chỗ.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Không phổ biến.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Thường dùng trong các bài viết học thuật hoặc báo chí để chỉ cách tiếp cận dựa trên lý trí.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Không phổ biến.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Phổ biến trong triết học, tâm lý học và các ngành khoa học xã hội.

Sắc thái & phong cách

• Thể hiện sự khách quan, lý trí và không bị chi phối bởi cảm xúc.
• Phong cách trang trọng, thường xuất hiện trong văn viết học thuật và chuyên ngành.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn nhấn mạnh đến sự phân tích, lý luận dựa trên lý trí.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh cần sự cảm tính hoặc thân mật.
• Thường đi kèm với các từ chỉ phương pháp hoặc cách tiếp cận.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "duy lí" nhưng cả hai đều có nghĩa tương tự.
• Người học cần chú ý đến ngữ cảnh để sử dụng từ một cách chính xác.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Tính từ, thường làm vị ngữ hoặc định ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép Hán-Việt, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau danh từ khi làm định ngữ hoặc đứng một mình khi làm vị ngữ; có thể làm trung tâm của cụm tính từ, ví dụ: "rất duy lý", "không duy lý".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với các phó từ chỉ mức độ như "rất", "không"; có thể đi kèm với danh từ để tạo thành cụm danh từ như "tư duy duy lý".

Từ liên quan:

• lý trí
• hợp lý
• logic
• khoa học
• khách quan
• sáng suốt
• duy cảm
• cảm tính
• phi lý
• chủ quan