Đòi

• Từ đơn
• Từ thuần việt
• Từ đa nghĩa
• Từ toàn dân
• Từ địa phương

Nghĩa & Ví dụ

1.

động từ

Nói cho người khác biết là phải trả hoặc trả lại cái thuộc quyền của mình.

2.

động từ

Tỏ cho người khác biết cần phải đáp ứng, thoả mãn điều mong muốn nào đó của mình.

3.

động từ

(cũ). (Có quan chính quyền) báo cho biết phải đến; gọi.

4.

động từ

(kng.; không dùng ở ngôi thứ nhất). Muốn được như người khác (hàm ý mỉa mai).

5.

tính từ

(cũ). Nhiều.

6.

danh từ

(ph.). Dây buộc thuyền.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để yêu cầu người khác trả lại hoặc đáp ứng điều gì đó, ví dụ: "đòi nợ", "đòi hỏi".
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Sử dụng trong các văn bản yêu cầu chính thức hoặc khi thảo luận về quyền lợi, ví dụ: "đòi quyền lợi".
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong các tác phẩm văn học để thể hiện sự yêu cầu hoặc mong muốn mạnh mẽ của nhân vật.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thường mang sắc thái yêu cầu, đôi khi có thể mang ý mỉa mai khi dùng ở ngôi thứ ba.
• Phổ biến trong khẩu ngữ và văn viết, ít trang trọng hơn khi dùng trong giao tiếp hàng ngày.
• Có thể mang ý nghĩa tiêu cực nếu dùng không đúng ngữ cảnh.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi cần yêu cầu hoặc nhấn mạnh quyền lợi của mình.
• Tránh dùng trong ngữ cảnh quá trang trọng hoặc khi không muốn tạo cảm giác áp đặt.
• Có thể thay thế bằng từ "yêu cầu" trong các tình huống cần sự trang trọng hơn.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ nhầm lẫn với "yêu cầu" trong các ngữ cảnh trang trọng.
• Người học cần chú ý sắc thái mỉa mai khi dùng ở ngôi thứ ba.
• Để dùng tự nhiên, cần chú ý đến ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

1) "Đòi" có thể là động từ, tính từ hoặc danh từ. Khi là động từ, nó thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

2) "Đòi" là từ đơn, không có hình thái biến đổi phức tạp và không kết hợp với phụ từ đặc trưng nào.

Đặc điểm cú pháp

3) Khi là động từ, "đòi" thường đứng sau chủ ngữ và có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "đòi nợ", "đòi hỏi".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

4) "Đòi" thường kết hợp với danh từ ("đòi nợ"), phó từ ("đòi lại"), và có thể đi kèm với các từ chỉ đối tượng hoặc mục tiêu của hành động.

Từ liên quan:

• yêu cầu
• yêu sách
• đề nghị
• thỉnh cầu
• đòi hỏi
• đòi nợ
• đòi quyền
• đòi công lí
• đòi lại
• đòi bồi thường

Chúng tôi sẽ tiếp tục bổ sung câu ví dụ, từ đồng nghĩa trái nghĩa, từ liên quan và các phần mở rộng khác trong thời gian tới