Dạy đời

• Từ phức
• Từ ghép
• Từ ghép chính phụ
• Từ thuần việt
• Từ toàn dân

Nghĩa & Ví dụ

động từ

(khẩu ngữ). Nói năng như muốn dạy bảo người ta, do kiểu ngạo, tự cho mình hiểu biết hơn người.

Ví dụ: Anh ấy nói giọng dạy đời nên khó ai chịu được.

Đặt câu với từ "Dạy đời"

Nghĩa: (khẩu ngữ). Nói năng như muốn dạy bảo người ta, do kiểu ngạo, tự cho mình hiểu biết hơn người.

Học sinh tiểu học

• Bạn ấy mới học xong đã dạy đời cả lớp, làm ai cũng khó chịu.
• Em chỉ hỏi đường mà chú kia cứ dạy đời, nói em phải thế này thế kia.
• Cậu ta chê tranh của bạn rồi dạy đời, bảo vẽ phải như cậu mới đúng.

Học sinh THCS – THPT

• Bạn không góp ý, bạn đang dạy đời khi nói ai cũng phải làm theo ý mình.
• Cô bạn kia kể chuyện rất bình thường mà cậu ấy lại dạy đời, giọng đầy bề trên.
• Đăng một status nhắc nhở nhẹ nhàng là được, chứ viết dài dòng dạy đời thì mất thiện cảm.

Người trưởng thành

• Anh ấy nói giọng dạy đời nên khó ai chịu được.
• Không ai thích bị dạy đời, nhất là khi người nói chưa hiểu rõ câu chuyện.
• Phê bình thì được, còn chê bai rồi dạy đời là cách nhanh nhất để mất bạn bè.
• Người trưởng thành chọn cách lắng nghe thay vì dạy đời người khác.

Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp

Ngữ cảnh

Ngữ cảnh sử dụng

• Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để chỉ trích hoặc phê phán ai đó khi họ tỏ ra hiểu biết hơn người khác.
• Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Không phổ biến.
• Trong văn chương / nghệ thuật: Có thể xuất hiện trong các tác phẩm văn học để miêu tả tính cách nhân vật.
• Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.

Sắc thái & phong cách

• Thường mang sắc thái tiêu cực, chỉ trích.
• Thuộc khẩu ngữ, ít trang trọng.
• Thể hiện thái độ không hài lòng với người khác.

Cách dùng & phạm vi

• Nên dùng khi muốn phê phán ai đó tỏ ra hiểu biết hơn người khác.
• Tránh dùng trong các tình huống trang trọng hoặc khi cần giữ thái độ trung lập.
• Thường dùng trong các cuộc trò chuyện thân mật hoặc không chính thức.

Lưu ý đặc biệt

• Dễ bị hiểu nhầm là đang chỉ trích mạnh mẽ, cần chú ý ngữ cảnh.
• Khác biệt với "giáo huấn" ở chỗ "dạy đời" mang ý tiêu cực hơn.
• Để dùng tự nhiên, cần chú ý đến giọng điệu và ngữ cảnh giao tiếp.

Phân tích ngữ pháp

Chức năng ngữ pháp

Động từ, thường làm vị ngữ trong câu.

Đặc điểm hình thái – cấu tạo

Là từ ghép, không có phụ từ đặc trưng đi kèm.

Đặc điểm cú pháp

Thường đứng sau chủ ngữ, có thể làm trung tâm của cụm động từ, ví dụ: "anh ấy dạy đời".

Khả năng kết hợp ngữ pháp

Thường kết hợp với danh từ chỉ người, trạng từ chỉ cách thức, ví dụ: "người ta dạy đời", "thường xuyên dạy đời".

Từ liên quan:

• trịch thượng
• lên mặt
• hợm hĩnh
• kiêu căng
• tự phụ
• tự mãn
• khinh khỉnh
• kênh kiệu
• vênh váo
• huênh hoang