Bần cùng
Quảng cáo
Nghĩa & Ví dụ
1.
tính từ
Nghèo khổ đến cùng cực.
Ví dụ:
Sau chiến tranh, nhiều gia đình rơi vào cảnh bần cùng, thiếu thốn mọi bề.
2.
tính từ
(khẩu ngữ). Ở vào thế cùng, thế bí, không có cách nào khác.
Ví dụ:
Khi công ty đứng trước bờ vực phá sản, giám đốc đã phải đưa ra quyết định bần cùng.
Nghĩa 1: Nghèo khổ đến cùng cực.
1
Học sinh tiểu học
- Gia đình bạn ấy rất bần cùng, không có đủ cơm ăn.
- Vì bão lũ, nhiều người dân rơi vào cảnh bần cùng.
- Cậu bé mồ côi sống trong cảnh bần cùng, không có nhà cửa.
2
Học sinh THCS – THPT
- Cuộc sống bần cùng đã tôi luyện ý chí vươn lên của anh ấy.
- Dù hoàn cảnh bần cùng, cô bé vẫn không ngừng mơ ước được đến trường.
- Nhiều tác phẩm văn học đã khắc họa chân thực số phận bần cùng của người lao động.
3
Người trưởng thành
- Sau chiến tranh, nhiều gia đình rơi vào cảnh bần cùng, thiếu thốn mọi bề.
- Sự bần cùng không chỉ là thiếu thốn vật chất mà còn là sự bào mòn tinh thần.
- Trong xã hội hiện đại, vẫn còn những mảnh đời bần cùng cần được sẻ chia và giúp đỡ.
- Chỉ khi trải qua cảnh bần cùng, người ta mới thấu hiểu giá trị của sự đủ đầy và lòng nhân ái.
Nghĩa 2: (khẩu ngữ). Ở vào thế cùng, thế bí, không có cách nào khác.
1
Học sinh tiểu học
- Bạn Nam bị lạc đường, không biết đi đâu, thật là bần cùng.
- Khi không còn đồ chơi nào, bạn ấy đành phải chơi một mình, thật bần cùng.
- Trò chơi sắp thua rồi, chúng tớ bần cùng không biết làm sao.
2
Học sinh THCS – THPT
- Trước áp lực thi cử, nhiều học sinh cảm thấy bần cùng, không tìm thấy lối thoát.
- Đội bóng rơi vào thế bần cùng khi bị dẫn trước và chỉ còn ít phút.
- Trong cuộc tranh luận, anh ấy đã đưa ra những lập luận bần cùng để bảo vệ quan điểm của mình.
3
Người trưởng thành
- Khi công ty đứng trước bờ vực phá sản, giám đốc đã phải đưa ra quyết định bần cùng.
- Đôi khi, trong cuộc sống, chúng ta phải đối mặt với những lựa chọn bần cùng, không có phương án nào tốt hơn.
- Sự bần cùng của hoàn cảnh có thể đẩy con người đến những hành động mà họ không bao giờ nghĩ mình sẽ làm.
- Chính trong những khoảnh khắc bần cùng nhất, ý chí và sự sáng tạo của con người mới được thử thách và bộc lộ rõ nét.
Đồng nghĩa & Trái nghĩa
Nghĩa 1: Nghèo khổ đến cùng cực.
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| bần cùng | Diễn tả mức độ nghèo đói tột cùng, không còn gì. Mang sắc thái tiêu cực, thường dùng trong văn viết hoặc lời nói trang trọng, nhấn mạnh sự khốn khó. Ví dụ: Sau chiến tranh, nhiều gia đình rơi vào cảnh bần cùng, thiếu thốn mọi bề. |
| khốn cùng | Sắc thái mạnh, trang trọng, nhấn mạnh sự khổ sở tột cùng do nghèo đói. Ví dụ: Gia đình anh ấy rơi vào cảnh khốn cùng sau trận lũ. |
| cùng quẫn | Sắc thái mạnh, trung tính, diễn tả tình trạng bế tắc, không lối thoát vì nghèo đói. Ví dụ: Vì quá cùng quẫn, anh ta đành phải bán đi căn nhà. |
| cơ cực | Sắc thái mạnh, trang trọng, nhấn mạnh sự vất vả, khổ sở triền miên trong cuộc sống nghèo khó. Ví dụ: Cuộc đời bà lão thật cơ cực, không một ngày được an nhàn. |
| giàu có | Sắc thái trung tính, chỉ tình trạng có nhiều tiền bạc, của cải. Ví dụ: Anh ta xuất thân từ một gia đình giàu có. |
| sung túc | Sắc thái tích cực, trung tính, chỉ tình trạng đầy đủ, dư dả về vật chất, không phải lo nghĩ. Ví dụ: Cuộc sống của họ thật sung túc, không thiếu thốn gì. |
| phú quý | Sắc thái trang trọng, tích cực, chỉ sự giàu sang, quyền quý, thường đi kèm với địa vị xã hội. Ví dụ: Người xưa thường mong cầu phú quý, vinh hoa. |
Nghĩa 2: (khẩu ngữ). Ở vào thế cùng, thế bí, không có cách nào khác.
Từ đồng nghĩa:
cùng đường bế tắc
Từ trái nghĩa:
rộng đường
| Từ | Cách sử dụng |
|---|---|
| bần cùng | Diễn tả tình trạng không còn lựa chọn, bị dồn vào đường cùng, thường dùng trong khẩu ngữ, mang sắc thái tiêu cực, tuyệt vọng. Ví dụ: Khi công ty đứng trước bờ vực phá sản, giám đốc đã phải đưa ra quyết định bần cùng. |
| cùng đường | Sắc thái mạnh, khẩu ngữ, diễn tả tình trạng không còn lối thoát, bị dồn vào bước đường cuối cùng. Ví dụ: Bị dồn vào đường cùng, anh ta đành phải liều. |
| bế tắc | Sắc thái trung tính, khẩu ngữ, chỉ tình trạng không tìm được giải pháp, không có cách nào tiến lên. Ví dụ: Dự án đang rơi vào bế tắc vì thiếu kinh phí. |
| rộng đường | Sắc thái tích cực, khẩu ngữ, chỉ tình trạng có nhiều lựa chọn, nhiều cơ hội, không bị giới hạn. Ví dụ: Với tài năng của mình, anh ấy có rộng đường phát triển. |
Ngữ cảnh sử dụng & Phân tích ngữ pháp
1
Ngữ cảnh sử dụng
- Trong giao tiếp đời thường (khẩu ngữ): Thường dùng để diễn tả tình trạng nghèo khổ hoặc bế tắc trong cuộc sống hàng ngày.
- Trong văn bản viết (hành chính, học thuật, báo chí): Ít phổ biến, thường chỉ xuất hiện trong các bài viết có tính chất miêu tả xã hội hoặc phân tích kinh tế.
- Trong văn chương / nghệ thuật: Được sử dụng để tạo hình ảnh mạnh mẽ về sự nghèo khổ hoặc bế tắc của nhân vật.
- Trong lĩnh vực chuyên ngành / kỹ thuật: Không phổ biến.
2
Sắc thái & phong cách
- Thể hiện cảm giác tiêu cực, bế tắc, thường mang sắc thái bi quan.
- Thuộc khẩu ngữ và văn chương, ít trang trọng.
3
Cách dùng & phạm vi
- Nên dùng khi muốn nhấn mạnh tình trạng nghèo khổ hoặc bế tắc không lối thoát.
- Tránh dùng trong các văn bản cần sự trang trọng hoặc chính xác cao.
- Thường đi kèm với các từ chỉ tình trạng khó khăn khác để tăng cường ý nghĩa.
4
Lưu ý đặc biệt
- Dễ nhầm lẫn với các từ chỉ nghèo khổ khác như "khốn cùng" nhưng "bần cùng" nhấn mạnh hơn vào sự bế tắc.
- Người học cần chú ý ngữ cảnh để tránh dùng sai trong các tình huống không phù hợp.
1
Chức năng ngữ pháp
Tính từ, thường làm vị ngữ hoặc định ngữ trong câu.
2
Đặc điểm hình thái – cấu tạo
Là từ ghép đẳng lập, không có biến hình, không kết hợp với phụ từ đặc trưng.
3
Đặc điểm cú pháp
Thường đứng sau chủ ngữ khi làm vị ngữ hoặc trước danh từ khi làm định ngữ; có thể làm trung tâm của cụm tính từ, ví dụ: "rất bần cùng", "bần cùng nhất".
4
Khả năng kết hợp ngữ pháp
Thường kết hợp với các phó từ chỉ mức độ (rất, quá, cực kỳ) hoặc danh từ chỉ đối tượng (người, gia đình).
